دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The Paradigmatic Foundations of the Formative Meta-Theory: A Transformational Approach to Research Methodology مبانی پارادایمی فرا نظریه تکوینی: رهیافتی تحولی به روش شناسی پژوهش 1 24 736599 10.22034/api.2026.2065517.1381 FA فرهاد خرمائی دانشیار بخش روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0001-9357-7068 Journal Article 2025 07 01 Objective: The objective of this study was to examine the paradigmatic components of the generative metatheory in comparison with positivist, interpretive, and critical metatheories, with the aim of identifying their points of similarity and difference. In addition, given that research methods are grounded in paradigmatic assumptions, the study also sought to explicate the methodological implications of these foundational assumptions for research methodology. Method: This study employed a generative abstraction method based on a descriptive-comparative ontological approach. Within this framework, the fundamental questions to which every paradigm must respond were raised and examined. These included the nature of reality, the nature of knowledge, views on causality, the rationale and purpose of research, the nature of method, the nature of the human being, the criteria for valid explanation, the status of credible evidence, as well as each metatheory’s perspective on common belief and axiology. Results: The findings revealed that each metatheory provides distinct answers to fundamental paradigmatic questions, and that these differences shape the methodological orientation of research. Furthermore, a comparison of the generative metatheory with positivist, interpretive, and critical metatheories brought to light both the similarities and the differences among them. Conclusion: Given that metatheoretical assumptions guide the researcher’s scholarly activities, shape the application of research methods, and influence both the process of identifying the real world and the outcomes of research, the paradigmatic assumptions of the generative metatheory grounded in a monotheistic worldview and the perspectives of Islamic philosopherscan be regarded as a useful approach for engaging with different levels of scientific discourse. هدف: بررسی مؤلفه‌های پارادایمی فرانظریه تکوینی در مقایسه با فرانظریه‌های اثباتی، تفسیری و انتقادی، به‌منظور شناسایی وجوه تمایز و تشابه آن‌ها با یکدیگر. همچنین، با توجه به استوار بودن روش‌های پژوهش بر مفروضه‌های پارادایمی، تبیین تلویحات این مبانی برای روش‌شناسی پژوهش نیز مدنظر بوده است. روش پژوهش: روش این مطالعه، روش تجریدی تکوینی از نوع هستار‌انگاری توصیفی ـ تطبیقی بوده است. در این چارچوب، پرسش‌های اساسی‌ که هر پارادایم باید به آن‌ها پاسخ دهد، از جمله چیستی واقعیت، چیستی معرفت، دیدگاه نسبت به علیت، چرایی و هدف پژوهش، چیستی روش، کیستی انسان، ملاک‌های تبیین صحیح، شواهد معتبر، و نیز دیدگاه نسبت به باور عامه و ارزش‌شناسی، مطرح و بررسی شده‌اند. یافته‌ها: یافته‌های مطالعه نشان داد که هر یک از فرانظریه‌ها به پرسش‌های بنیادین پارادایمی پاسخ‌های متفاوتی می‌دهند و این تفاوت‌ها، جهت‌گیری روش‌شناختی پژوهش را شکل می‌دهد. همچنین، مقایسه فرانظریه تکوینی با فرانظریه‌های اثباتی، تفسیری و انتقادی، وجوه تشابه و تمایز میان آن‌ها را آشکار ساخت. نتیجه‌گیری: با توجه به اینکه مفروضه‌های فرانظریه‌ای، فعالیت‌های پژوهشی محقق، نحوه به‌کارگیری روش‌های پژوهش، چگونگی شناسایی جهان واقع و برون‌دادهای پژوهش را جهت می‌دهند، مفروضه‌های پارادایمی فرانظریه تکوینی، مبتنی بر جهان‌بینی توحیدی و دیدگاه فلاسفه اسلامی، می‌تواند به‌عنوان رهیافتی سودمند برای ورود به سطوح مختلف گفتمان علمی مورد توجه قرار گیرد.

https://api.lu.ac.ir/article_736599_5fec749ab171cf6793a3b2dab62e512e.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Study and Analysis of Belief in Fatalism in Hafez Ebro's Thought in Legitimizing the Timurid Dynasty بررسی و تحلیل باور به تقدیرگرایی در اندیشه حافظ‌ابرو در مشروعیت‌بخشی‌ خاندان تیموری 1 19 736886 10.22034/api.2026.2050179.1135 FA مسلم سلیمانی یان دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات علوم انسانی، دانشگاه سیدجماالدین اسدآبادی، اسدآباد، همدان، ایران 0009-0007-6292-8831 Journal Article 2025 12 30 Objective: The aim of this study is to identify the historiographical thought of Hafiz-i Abru and to examine the influence of providential and deterministic concepts on his perspective in reflecting historical events and composing Zubdat al-Tawarikh, with particular emphasis on how fatalistic notions were employed to justify the legitimacy of Timurid rule. Method: This research adopts a descriptive analytical approach. By examining the historical accounts presented by Hafiz-i Abru in his works particularly Zubdat al-Tawarikh and Majma al Tawarikh it seeks to analyze both his representation of historical events and the intellectual framework underlying his historiography. Results: The findings indicate that the representation of events in Zubdat al-Tawarikh is structured around three principal axes: state-centrism, elitism, and fatalism. In narrating history, Hafiz-i Abru attempted to describe and interpret events in accordance with the objectives of the ruling elite, especially those of his patron. Moreover, historical symbols and narratives in his thought were shaped by his personal characteristics, literary style, and inclination toward the Timurid tradition. Together, these elements contributed to the formation of a distinct mode of political chronicle writing in his works. Conclusion: In conclusion, it can be argued that in his historical accounts Hafiz-i Abru remained committed to the prevailing absolute authority of his time and, by employing a providential and deterministic interpretive framework, sought to confer religious political legitimacy upon the Timurid amirs and to justify their rule. Accordingly, his historiography in this period went beyond the mere narration of events and assumed an instrumental function in reinforcing and institutionalizing the discourse of power and the politico religious hegemony of the Timurid dynasty. هدف: شناسایی اندیشه تاریخ‌نگارانه حافظ‌ابرو و بررسی تأثیر انگاره‌های مشیتی و تقدیرگرایانه بر نگرش او در بازتاب رخدادهای تاریخی و نگارش اثر زبده‌التواریخ، با تمرکز بر چگونگی استفاده از تقدیرباوری برای موجه‌سازی مشروعیت حاکمیت تیموری. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی انجام شده و با بررسی گزارش‌های تاریخی حافظ‌ابرو در آثار او، به‌ویژه زبده‌التواریخ و مجمع‌التواریخ، تلاش کرده است نحوه بازتاب رخدادها و چارچوب فکری او را تحلیل کند. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بازتاب رخدادها در زبده‌التواریخ بر مبنای سه محور حکومت‌محوری، نخبه‌گرایی و تقدیرگرایی شکل گرفته است. حافظ‌ابرو در روایت تاریخ کوشیده دیدگاه‌های خود را در راستای اهداف طبقه حاکم، به‌ویژه مخدوم خود، توصیف و تفسیر کند. همچنین نمادها و روایات تاریخی در اندیشه او تحت تأثیر ویژگی‌های شخصی، سبک نگارش و گرایش به سنت تیموری قرار داشته و این عوامل در کنار یکدیگر به شکل‌گیری نوعی وقایع‌نگاری سیاسی در آثار او انجامیده است. نتیجه‌گیری: در نهایت می‌توان گفت که حافظ‌ابرو در گزارش‌های تاریخی خود به قدرت مطلقه موجود التزام داشته و با بهره‌گیری از رویکرد تقدیرگرایانه، به اعطای مشروعیت مذهبی– سیاسی به امرای تیموری و توجیه حکمرانی آنان پرداخته است. بدین ترتیب، تاریخ‌نگاری او در این دوران فراتر از روایت صرفِ وقایع، کارکردی ابزاری برای تثبیت و نهادینه‌سازیِ گفتمانِ قدرت و هژمونیِ سیاسی- مذهبیِ خاندان تیموری یافته است.

https://api.lu.ac.ir/article_736886_14105b7892f4ca57ebdb290e89e377d7.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Investigating the effects of the Islamic Republic of Iran's water policies on the security of the border areas of Iran and Iraq (Case study: Border adjacent to the Kurdistan Region of Iraq) بررسی تاثیرات امنیتی سیاست‌های آبی در دو سوی مرز ایران و عراق (مطالعه موردی: مرز مجاور اقلیم کردستان عراق) 1 22 737013 10.22034/api.2025.2050127.1172 FA ولی الله قاسمی دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران 0000-0001-8751-2700 داود حسن آبادی گروه اموزشی جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار، گرمسار، ایران 0009-0002-9656-980X علی امیری گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد ، ایران 0000-0003-1029-7437 مهدی جورابلو گروه مهندسی آب، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران 0000-0002-8973-9076 Journal Article 2026 01 22 Objective: Many analysts believe that the Middle East will face a serious geopolitical water crisis in the near future, a crisis whose signs are already evident. Iran and Iraq, as neighboring countries, are both facing water scarcity, and each is dissatisfied with the water policies of upstream countries. Since Iran is located upstream of some of the rivers flowing into Iraq, its water policies can significantly influence the border regions of the two countries, particularly from a security perspective. Therefore, the objective of this study is to examine the security implications of Iran’s water policies in the areas adjacent to the border of the Kurdistan Region of Iraq. Method: In this study, data were collected through both library research and fieldwork. The data were analyzed using a descriptive analytical approach and the Delphi method. The main data collection instrument in the fieldwork stage was a questionnaire completed by experts and specialists in the fields of hydropolitics, political science, political geography, and water resource management. Results: The results indicate that Iran’s water policies and actions may lead to consequences such as water scarcity, environmental changes, and a decline in agricultural production in the Kurdistan Region of Iraq. These impacts may, in turn, trigger reciprocal responses from the Kurdistan Regional Government and the Iraqi central government. Conclusion: Based on the findings, the consequences of Iran’s upstream water policies may lead to tensions and increased insecurity in Kurdistan Province, particularly in border areas. Therefore, cooperative water resource management and greater attention to the security implications of water policies in border regions appear necessary for reducing tensions and strengthening regional stability. هدف: بسیاری از تحلیلگران معتقدند خاورمیانه در آینده نزدیک با یک بحران ژئوپلیتیکی جدی در حوزه آب روبه‌رو خواهد شد؛ بحرانی که نشانه‌های آن هم‌اکنون نیز قابل مشاهده است. ایران و عراق به عنوان دو کشور همسایه با مشکل کمبود منابع آبی مواجه‌اند و هر دو از سیاست‌های آبی کشورهای بالادست خود ناراضی هستند. از آنجا که ایران در بالادست بخشی از رودخانه‌های ورودی به عراق قرار دارد، سیاست‌های آبی آن می‌تواند بر مناطق مرزی دو کشور، به‌ویژه از منظر امنیتی، تأثیرگذار باشد. از این‌رو هدف این پژوهش بررسی تأثیرات امنیتی سیاست‌های آبی ایران در مجاورت مرز اقلیم کردستان عراق است. روش پژوهش: در این پژوهش داده‌ها با استفاده از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از روش دلفی انجام گرفته است. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها در بخش میدانی پرسشنامه بوده که توسط کارشناسان و نخبگان حوزه‌های هیدروپلیتیک، علوم سیاسی، جغرافیای سیاسی و مدیریت منابع آب تکمیل شده است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد سیاست‌ها و اقدامات آبی ایران می‌تواند پیامدهایی نظیر کاهش منابع آب، بروز تغییرات زیست‌محیطی و کاهش تولیدات کشاورزی در اقلیم کردستان عراق به همراه داشته باشد. این پیامدها به نوبه خود می‌تواند زمینه‌ساز واکنش‌های متقابل از سوی اقلیم کردستان و دولت عراق شود. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، پیامدهای ناشی از سیاست‌های آبی ایران در مناطق بالادست ممکن است به بروز تنش‌ها و افزایش ناامنی در استان کردستان، به‌ویژه در مناطق مرزی، منجر شود. بنابراین مدیریت همکاری‌محور منابع آب و توجه به پیامدهای امنیتی سیاست‌های آبی در مناطق مرزی، برای کاهش تنش‌ها و تقویت ثبات منطقه‌ای ضروری به نظر می‌رسد.

https://api.lu.ac.ir/article_737013_3d5aff4a8534bf8db29e38bfd421e48b.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 A"A New Approach to the Analysis of Article 1216 of the Civil Code: A Comparative Study of Shia Jurisprudence and English Law" رهیافت جدید در تحلیل ماده ۱۲۱۶ قانون مدنی با نگاهی به فقه شیعه و حقوق انگلیس 1 19 737021 10.22034/api.2026.2088928.1746 FA اصغر دوستی دانشجوی دکتری حقوق خصوصی ، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی ، یاسوج ، ایران 0000-0003-0430-598X داریوش بابایی استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران 0000-0002-8186-8826 محمد باقر عامری نیا دانشیار گروه حقوق خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران 0000-0003-0430-598X Journal Article 2026 01 22 Objective: The objective of this research is to critically analyze the jurisprudential, legal, and practical challenges surrounding Article 1216 of the Iranian Civil Code regarding the civil liability of incompetent persons. This study seeks to identify pathways for enhancing the implementation of this article by examining key ambiguities, such as the concept of the guarantor, the modalities of compensation in cases of insolvency, and the role of the natural guardian. Method: This research adopts an analytical comparative approach. By conducting an in depth examination of the jurisprudential and legal foundations of Article 1216 within the Iranian legal system, the study undertakes a comparative analysis with the English legal system. This comparison aims to evaluate the distinct bases of liability specifically fault based versus strict liability to extract the strengths and weaknesses of both systems. Results: The findings indicate that in Iranian law, civil liability is primarily attributed to the natural guardian and is grounded in the principles of involuntary liability and strict liability theory; however, legal and operational limitations have undermined its efficacy. Conversely, the English legal system operates based on fault and objective standards, holding even incompetent individuals liable if they deviate from such standards. Furthermore, the study reveals that the English system is more successful in compensating victims by employing adjusted standards and utilizing insurance mechanisms. Conclusion: The research concludes that to enhance the efficacy of Article 1216 of the Civil Code, it is necessary to revise the interpretation of this article by synthesizing strict liability theory with objective standards tailored to the specific circumstances of incompetent persons. Additionally, it is recommended that successful models from other jurisdictions, such as the development of insurance mechanisms, be adopted to ensure the guarantee of compensation for victims. هدف: هدف از این پژوهش، واکاوی چالش‌های فقهی، حقوقی و عملی ماده ۱۲۱۶ قانون مدنی ایران در خصوص مسئولیت مدنی محجورین است. این مطالعه در پی آن است تا با بررسی ابهاماتی نظیر مفهوم ضامن بودن، چگونگی جبران خسارت در صورت عدم تمکن مالی و نقش ولی قهری، راهکارهای بهبود اجرای این ماده را شناسایی کند. روش پژوهش: این تحقیق با رویکردی تحلیلی - تطبیقی انجام شده است. پژوهش حاضر ضمن بررسی عمیق مبانی فقهی و حقوقی ماده ۱۲۱۶ در نظام حقوقی ایران، به مطالعه تطبیقی موضوع در نظام حقوقی انگلیس پرداخته است تا از طریق مقایسه مبانی مسئولیت (تقصیر در برابر خطر)، نقاط قوت و ضعف هر دو سیستم را استخراج نماید. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که در حقوق ایران، مسئولیت عمدتاً بر عهده ولی قهری بوده و بر قواعد ضمان قهری و نظریه خطر استوار است، اما محدودیت‌های قانونی و اجرایی، کارآمدی آن را کاهش داده است. در مقابل، نظام حقوقی انگلیس بر مبنای تقصیر و معیارهای نوعی (رفتار معقول) عمل کرده و حتی محجورین را در صورت انحراف از این معیارها مسئول می‌شناسد. همچنین مشخص شد که نظام انگلیس با بهره‌گیری از معیارهای تعدیل‌شده و سازوکارهای بیمه‌ای، در جبران خسارت موفق‌تر عمل می‌کند. نتیجه‌گیری: نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که برای کارآمدسازی ماده ۱۲۱۶ قانون مدنی، ضرورت دارد تفسیر این ماده با تلفیق نظریه خطر و معیارهای نوعی متناسب با شرایط محجورین بازنگری شود. همچنین پیشنهاد می‌گردد از الگوهای موفق نظام‌های دیگر، مانند توسعه سازوکارهای بیمه‌ای، برای تضمین جبران خسارت زیان‌دیدگان استفاده شود.

https://api.lu.ac.ir/article_737021_66ca6f29c12748060744da0d9b1dc057.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Investigating the Structural Relationships Between Spiritual Intelligence and Psychological Flexibility in Female Students: The Mediating Role of Sense of Coherence بررسی روابط ساختاری هوش معنوی و انعطاف پذیری روانشناختی دانشجویان دختر: نقش میانجی حس انسجام 1 19 735827 10.22034/api.2025.2059912.1286 FA لیلا معمارزاده کارشناس ارشد مشاوره خانواده، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0009-0005-0204-911X عباس عبداللهی استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0000-0002-8346-5043 سیمین حسینیان استاد تمام گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0000-0003-1852-3953 Journal Article 2026 01 23 Objective: The present study aimed to investigate the structural relationships between spiritual intelligence, sense of coherence, and psychological flexibility among female students, with an emphasis on the mediating role of the sense of coherence in this relationship. Method: This study employed a descriptive-correlational design based on Structural Equation Modeling (SEM). The statistical population consisted of female students at Alzahra University during the 2023-2024 academic year; 240 participants were selected using convenience sampling. Data collection tools included the King Spiritual Intelligence Scale (2008), the Psychological Flexibility Scale by Rolffs et al. (2018), and Antonovsky’s Sense of Coherence Scale (1987). Data were analyzed using SPSS 26 and AMOS 24 software. Results: The results indicated that spiritual intelligence had a direct and significant effect on the sense of coherence (β=0.57, P<0.001) and psychological flexibility (B=0.46, P<0.001). Additionally, the sense of coherence had a direct and significant effect on psychological flexibility (B=0.33, P<0.001) and played a partial mediating role in the relationship between spiritual intelligence and psychological flexibility (B=0.188, P<0.001). Overall, spiritual intelligence and sense of coherence accounted for 49% of the variance in psychological flexibility. Conclusion: The findings emphasize the importance of strengthening spiritual intelligence and sense of coherence to enhance psychological flexibility and well-being among female students. These results provide a suitable scientific basis for designing psychological interventions and support programs for students. Furthermore, it is suggested that future research examine the impact of other psychological and environmental variables alongside these components to develop more comprehensive models for promoting the mental health of this group. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی روابط ساختاری بین هوش معنوی، حس انسجام و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی در دانشجویان دختر و همچنین تبیین نقش میانجی حس انسجام در این رابطه انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دختر دانشگاه الزهرا در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که ۲۴۰ نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های «هوش معنوی کینگ (۲۰۰۸)»، «انعطاف‌پذیری روان‌شناختی رولفس و همکاران (۲۰۱۸)» و «حس انسجام آنتونوسکی (۱۹۸۷)» بود و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS26 و AMOS24 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که هوش معنوی اثر مستقیم و معناداری بر حس انسجام (ꞵ=0.57, P<0.001) و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی (B=0.46, P<0.001) دارد. همچنین، حس انسجام اثر مستقیم و معناداری بر انعطاف‌پذیری روان‌شناختی داشت (B=0.33, P<0.001) و به‌صورت جزئی نقش میانجی در رابطه بین هوش معنوی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی ایفا کرد (B=0.188, P<0.001). در مجموع، هوش معنوی و حس انسجام ۴۹ درصد از واریانس انعطاف‌پذیری روان‌شناختی را تبیین کردند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بر اهمیت تقویت مؤلفه‌های هوش معنوی و حس انسجام برای ارتقای انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و بهزیستی دانشجویان دختر تأکید دارند. این نتایج می‌توانند مبنای علمی مناسبی برای طراحی مداخلات و برنامه‌های روان‌شناختی جهت حمایت از دانشجویان باشند. علاوه بر این، پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آتی، تأثیر سایر متغیرهای روان‌شناختی و محیطی نیز در کنار این مؤلفه‌ها مورد سنجش قرار گیرد تا مدل‌های جامع‌تری برای ارتقای سلامت روان این گروه تدوین گردد.

https://api.lu.ac.ir/article_735827_0ec72b62739a13cb250d3a4343320693.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The Impact of Climate Change on Environmental Crimes: A Study Based on Jurisprudence, Criminal Policies, and Laws of Iran تاثیر تغییرات اقلیمی بر جرایم زیست‌محیطی؛ با تکیه بر فقه، سیاست‌ها و قوانین کیفری ایران 1 26 735506 10.22034/api.2026.2075526.1525 FA فاطمه علی زاده استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0009-0004-8068-3178 Journal Article 2026 01 01 Objective: This research aims to investigate the effects of climate change on the evolution of the structure of environmental crimes in Iran and to diagnose the legislative shortcomings and the criminal policy of the country in confronting emerging climate-related crimes.Research. Method: This study employs an analytical-descriptive method, relying on written sources and field data. A critical analytical approach and the examination of current laws formed the basis for assessing the existing challenges in addressing environmental crimes related to climate change. Results: The findings indicate that Iran's legislative system and criminal policy face major challenges in dealing with emerging climate crimes, including the lack of specific criminalization, weaknesses in preventive and compensatory mechanisms, and ambiguity in delineating civil and criminal liabilities. Furthermore, the research analyzes the theoretical capacities of Imami jurisprudence (including principles such as la zarar [noharm], tasbib [causation], itlaf [destruction], and the prohibition of ifsad fi al-arz [corruption on earth]) as a solid foundation for extending criminal liability and designing preventive and compensatory policies. Conclusion: The study concludes that effectively confronting emerging climate crimes requires the systematic alignment of Imami jurisprudential principles with a strategic revision of legislative texts and the enhancement of interaction among legislators, jurists, and environmental specialists. Formulating flexible criminalizations and ensuring ecosystem restoration mechanisms are essential prerequisites for realizing a sustainable environmental criminal policy and safeguarding collective and intergenerational interests in the context of the climate crisis. هدف: هدف این پژوهش، بررسی تأثیرات تغییرات اقلیمی بر تحول ساختار جرایم زیست‌محیطی در ایران و آسیب‌شناسی کاستی‌های تقنینی و سیاست کیفری کشور در مقابله با جرایم نوظهور اقلیمی است. روش پژوهش: این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیلی ـ توصیفی و با استناد به منابع مکتوب و داده‌های میدانی انجام شده است. رویکرد تحلیلی انتقادی و تحلیل قوانین فعلی، پایه اصلی بررسی چالش‌های موجود در زمینه مقابله با جرایم زیست‌محیطی مرتبط با تغییرات اقلیمی بوده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نظام تقنینی و سیاست کیفری ایران در مواجهه با جرایم اقلیمی نوظهور با چالش‌های عمده‌ای همچون فقدان جرم‌انگاری اختصاصی، ضعف مکانیسم‌های پیشگیرانه و جبرانی، و ابهام در مرزبندی مسئولیت‌های حقوقی و کیفری روبرو است. همچنین، پژوهش ظرفیت‌های نظری فقه امامیه (از جمله قواعد لاضرر، تسبیب، اتلاف و حرمت افساد فی‌الارض) را به عنوان پایه‌ای محکم برای گسترش مسئولیت کیفری و طراحی سیاست‌های پیشگیرانه و جبرانی تحلیل کرده است. نتیجه‌گیری: نتیجه‌گیری پژوهش بر این امر تأکید دارد که مقابله مؤثر با جرایم نوپدید اقلیمی، مستلزم هم‌سویی نظام‌مند قواعد فقه امامیه با بازنگری راهبردی در متون تقنینی و تقویت تعامل بین قانون‌گذاران، فقها و متخصصان محیط زیست است. تدوین جرم‌انگاری‌های انعطاف‌پذیر و تضمین مکانیسم‌های بازگشت اکوسیستم‌ها، به عنوان پیش‌شرط تحقق سیاست جنایی محیط زیست پایدار و حفظ منافع جمعی و بین‌نسلی در شرایط بحران اقلیمی ضروری است.

https://api.lu.ac.ir/article_735506_5e93856adc162f0ddc02dd467a6b538d.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Role of Urban Visual Security in Shaping the Cultural and Social Identity of Citizens: A Step Towards Realizing the New Islamic Civilization (Case Study: Isfahan City) تحلیل نقش امنیت بصری شهری در شکل‌گیری هویت فرهنگی و اجتماعی شهروندان؛ گامی به‌سوی تحقق تمدن نوین اسلامی (مطالعه موردی شهر اصفهان) 1 22 735518 10.22034/api.2026.2086880.1687 FA منوچهر خدا رحمی دانشجوی دکتری فقه و حقوق جزایی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران 0009-0004-1373-8685 هادی صالحی استادیار حقوق عمومی و بین الملل دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0009-0006-7877-8965 ابوذر بلاغی دانشجوی دکتری حقوق بین الملل عمومی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران 0009-0005-5720-6012 Journal Article 2026 01 23 Objective: This study aims to analyze the role of urban visual security in shaping the socio cultural identity of Isfahan's citizens and to propose a practical model for realizing modern Islamic civilization in contemporary urban planning, thereby addressing the challenge of declining visual security and identity erosion in today's cities. This research also seeks to offer operational strategies for confronting contemporary challenges in urban architecture, with the potential for adoption and localization in other Iranian metropolises. Method: This study employs a descriptive analytical approach using documentary library methods. Data were collected through library research, field observations, and qualitative analysis of architectural elements along Isfahan's historical axes (including Naqsh e Jahan Square, Chaharbagh Abbasi, Jolfa, and Bidabad). This combined approach, integrating quantitative and qualitative data, enables comprehensive and reliable results for explaining the direct relationship between architectural form and social behavior. Results: Indicate that along the studied axes, enhanced visual security led to an approximately 40% increase in sense of place, a 35% increase in citizen participation in cultural events, and a 25% decrease in crime rates in areas with high visual security. These figures demonstrate a significant correlation between environmental visual qualities and improved urban livability indicators, directly and positively impacting citizens' quality of life and psychological well being. Conclusion: Visual security elements (such as mashrabiyas, central courtyards, smart lighting, and hierarchical spatial design) play a key and fundamental role in strengthening Islamic-Iranian identity and creating safe, identity rich urban environments aligned with the ideals of modern Islamic civilization. Ultimately, the reinterpretation and intelligent application of these traditional patterns in modern design constitute an unavoidable necessity for achieving sustainable and pioneering urban planning commensurate with Islamic civilization. هدف: تحلیل نقش امنیت بصری شهری در شکل‌گیری هویت فرهنگی- اجتماعی شهروندان اصفهان و ارائه الگویی کاربردی برای تحقق تمدن نوین اسلامی در شهرسازی معاصر، به‌منظور رفع چالش کاهش امنیت بصری و فرسایش هویت در شهرهای امروزی. این پژوهش همچنین بر آن است تا راهکارهایی عملیاتی برای مقابله با چالش‌های معاصر در معماری شهری ارائه دهد که قابلیت الگوبرداری و بومی‌سازی در سایر کلان‌شهرهای ایران را داشته باشد. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش اسنادی-کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، مشاهدات میدانی و تحلیل کیفی عناصر معماری در محورهای تاریخی شهر اصفهان (شامل میدان نقش جهان، چهارباغ عباسی، جلفا و بیدآباد) گردآوری شده‌اند بهره‌گیری از این رویکرد ترکیبی، با تلفیق داده‌های کمی و کیفی، امکان دستیابی به نتایجی جامع و قابل اتکا برای تبیین رابطه مستقیم میان کالبد معماری و رفتارهای اجتماعی را فراهم آورده است. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که در محورهای مورد مطالعه، ارتقای امنیت بصری موجب افزایش تقریبی ۴۰ درصدی حس تعلق به مکان، ۳۵ درصدی مشارکت شهروندان در رویدادهای فرهنگی و همچنین کاهش ۲۵ درصدی آمار جرم و جنایت در مناطق دارای امنیت بصری بالا شده است. این آمارها بیانگر همبستگی معنادار میان کیفیت‌های بصری محیط و بهبود شاخص‌های زیست‌پذیری شهری است که مستقیماً بر کیفیت زندگی و آرامش روانی شهروندان تأثیر مثبت گذاشته است. نتیجه‌گیری: عناصر امنیت بصری (مانند مشربیه‌ها، حیاط‌های مرکزی، نورپردازی هوشمند و طراحی سلسله‌مراتبی فضاها) نقشی کلیدی و اساسی در تقویت هویت اسلامی-ایرانی و ایجاد محیط‌های شهری امن، هویت‌مند و همسو با آرمان‌های تمدن نوین اسلامی ایفا می‌کنند. در نهایت، بازخوانی و به‌کارگیری هوشمندانه این الگوهای سنتی در طراحی‌های مدرن، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای دستیابی به شهرسازی پایدار و پیشرو در تراز تمدن اسلامی است.

https://api.lu.ac.ir/article_735518_05a39be3b853f6a3c243b0cb4468f59e.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The influence of the economic, social and cultural contexts of the Dillman region on the success of the Alevi movement تأثیر بسترهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منطقه دیلمان بر توفیق نهضت علویان 1 25 737434 10.22034/api.2026.2051327.1147 FA زینب قدمی دانشجوی دکتری گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0009-0000-9038-288X علی بحرانی پور دانشیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0009-0000-9038-288X Journal Article 2025 12 30 Objective: This study was conducted to elucidate the role of the social, cultural, and economic conditions of the Daylam region in the emergence and success of the Alavid movement. The principal question of the research is how the structural characteristics of Daylamite society and the conditions prevailing there on the eve of the establishment of Alavid rule created the necessary grounds for the acceptance and consolidation of this government. Accordingly, the present study seeks to clarify the causes of the Alavids’ success in this region by examining the relationship among livelihood conditions, class relations, the cultural context, and social discontent. Method: The present research was carried out using a descriptive-analytical method and relying on library-based sources. In this regard, historical data related to the social, cultural, and economic conditions of Daylam were collected and analyzed in order to explain the role of these factors in the rise and establishment of Alavid rule. Results: The findings of the study indicate that, economically, the Daylam region possessed considerable potential for agriculture, development, and the expansion of rural settlements due to its favorable climate, abundant rainfall, and fertile soil. Socially, Daylamite society had a stratified structure consisting of nobles and aristocrats, dehqans, and commoners, in which the privileged classes enjoyed greater advantages. Alongside this situation, the imposition of heavy taxes on peasants and commoners, together with the neglect of the lower strata, contributed to the deepening of social divisions and the growth of public dissatisfaction. Conclusion: Based on the findings of the study, it may be concluded that the success of the Alavid movement in Daylam was not merely the result of a political or religious call; rather, it was rooted in the social, economic, and cultural context of the region. Class inequality, fiscal pressures, the deprivation of the lower strata, and the weak legitimacy of local rulers created conditions conducive to the spread of discontent and to society’s readiness to accept a new political force. In such a context, the Alavids were able to capitalize on these grievances and draw upon the existing capacities of the region to gain the support of part of the population and thereby pave the way for the establishment of the Alavid government in Tabaristan. هدف: این پژوهش با هدف تبیین نقش اوضاع اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی منطقه دیلمان در شکل‌گیری و توفیق نهضت علویان انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که ویژگی‌های ساختاری جامعه دیلمان و شرایط حاکم بر آن در آستانه تأسیس حکومت علویان، چگونه زمینه‌های پذیرش و استقرار این حکومت را فراهم ساخته است. از این رو، پژوهش حاضر می‌کوشد با بررسی پیوند میان وضعیت معیشتی، روابط طبقاتی، بافت فرهنگی و نارضایتی‌های اجتماعی، علل موفقیت علویان در این منطقه را روشن سازد. روش پژوهش: پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. در این راستا، داده‌های تاریخی مرتبط با اوضاع اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دیلمان گردآوری و تحلیل شده تا نقش این عوامل در ظهور و استقرار حکومت علویان تبیین شود. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که منطقه دیلمان از نظر اقتصادی، به سبب شرایط اقلیمی مناسب، بارندگی فراوان و خاک حاصلخیز، از ظرفیت قابل توجهی در کشاورزی، آبادانی و گسترش سکونتگاه‌های روستایی برخوردار بوده است. از نظر اجتماعی، جامعه دیلمان دارای ساختاری طبقاتی شامل نجبا و اشراف، دهقانان و رعایا بود که در آن، طبقات ممتاز از امتیازات بیشتری برخوردار بودند. در کنار این وضعیت، تحمیل مالیات‌های سنگین بر کشاورزان و رعایا و بی‌توجهی به طبقات فرودست، موجب تعمیق شکاف‌های اجتماعی و افزایش نارضایتی عمومی شده بود. نتیجه‌گیری: بر پایه یافته‌های پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که موفقیت نهضت علویان در دیلمان تنها محصول یک دعوت سیاسی یا مذهبی نبود، بلکه ریشه در بسترهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این منطقه داشت. نابرابری‌های طبقاتی، فشارهای مالیاتی، محرومیت طبقات فرودست و ضعف مشروعیت حاکمان محلی، زمینه گسترش نارضایتی و آمادگی جامعه برای پذیرش یک نیروی سیاسی جدید را فراهم کرده بود. در چنین فضایی، علویان توانستند با بهره‌گیری از این نارضایتی‌ها و اتکا به ظرفیت‌های موجود در منطقه، حمایت بخشی از جامعه را به دست آورند و زمینه تأسیس حکومت علویان طبرستان را فراهم سازند.

https://api.lu.ac.ir/article_737434_3857c7365fa13738d1982de9866567c5.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The influence of Iranian-Islamic culture in Shafi'i Kodkani's poetry تاثیر فرهنگ ایرانی- اسلامی در شعر شفیعی کدکنی 1 22 737569 10.22034/api.2025.2053794.1194 FA رحمان کلانتری دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران 0009-0009-1817-1397 مسعود سپه وندی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران 0000-0002-1528-5278 علی فرداد استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران 0000-0001-9790-2606 Journal Article 2026 01 21 Objective: The present study aims to analyze and elucidate the position and function of Iranian-Islamic cultural components within the intellectual and literary framework of Mohammadreza Shafiei Kadkani (M. Sorkheshk). It seeks to demonstrate how the poet, through the use of symbols, myths, and concepts derived from ancient Iranian history and elevated Islamic thought, reconstructs his social and political concerns and transforms these elements into instruments for critiquing the conditions of his time, articulating national identity, and preserving cultural authenticity against the threats of modernity and despotism. Method: This study is a literary investigation conducted through an analytical-descriptive approach. The research corpus consists of the poetic works of Mohammadreza Shafiei Kadkani composed between the years 1344 and 1377 in the Solar Hijri calendar. Data collection was based on a close and critical reading of the poet’s works, an examination of related scholarly and documentary sources, and the extraction of analytical notes from the texts under study. Results: The findings indicate that elements of Iranian and Islamic culture occupy a broad and meaningful presence in Shafiei Kadkani’s poetry. Ancient Iranian myths and figures such as Siavash, Bizhan, Kaveh, Tahamtan, Kavus, Afrasiyab, Zoroaster, Mani, and Simurgh are prominently reflected in his poems. The poet employs these characters and narratives to create symbols that represent the social and political conditions of his era, particularly the oppression and injustice of the Pahlavi regime. Moreover, in his poetry, Iran appears not merely as a geographical territory, but as a national and cultural identity with a central and defining role. Conclusion: By drawing upon the rich Iranian and Islamic heritage, Shafiei Kadkani has transformed his poetry into a medium for representing and safeguarding national and cultural identity. In his view, the most significant contemporary threat is not merely aggression against geographical borders, but rather the erosion of Iran’s national-cultural identity. For this reason, both pre-Islamic Iran, with its prophets and heroes, and post-Islamic Iran, with its intellectual, historical, artistic, and cultural achievements, maintain a vivid and enduring presence in his poetry. Ultimately, this poetic approach demonstrates that a return to authentic cultural roots constitutes a fundamental strategy for overcoming identity crises and confronting the intellectual challenges of the modern world with awareness and discernment. هدف: هدف از این پژوهش، تحلیل و تبیینِ جایگاه و کارکرد مؤلفه‌های فرهنگ ایرانی-اسلامی در منظومه فکری و ادبی محمدرضا شفیعی کدکنی (م. سرشک) است. این پژوهش می‌کوشد تا نشان دهد چگونه شاعر با بهره‌گیری از نمادها، اساطیر و مفاهیمِ برخاسته از تاریخِ کهن ایران و اندیشه‌های والای اسلامی، به بازآفرینیِ دغدغه‌های اجتماعی و سیاسیِ خود پرداخته و این عناصر را به ابزاری برای نقد شرایط زمانه، تبیین هویت ملی و حفظ اصالت‌های فرهنگی در برابر آسیب‌های مدرنیته و استبداد تبدیل کرده است. روش پژوهش: این پژوهش از نوع بررسی‌های ادبی و با رویکرد تحلیلی-توصیفی تدوین شده است. جامعه آماری پژوهش شامل مجموعه سروده‌های محمدرضا شفیعی کدکنی در بازه زمانی سال‌های ۱۳۴۴ تا ۱۳۷۷ شمسی است. شیوه گردآوری اطلاعات در این تحقیق، مبتنی بر مطالعه دقیق و انتقادیِ آثار شعری شاعر، بررسی منابع علمی و اسنادی مرتبط، و استخراج یادداشت‌های تحلیلی از متونِ مورد مطالعه بوده است. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که عناصر فرهنگ ایرانی و اسلامی حضوری گسترده و معنادار در شعر شفیعی کدکنی دارند. اساطیر و چهره‌های کهن ایرانی مانند سیاووش، بیژن، کاوه، تهمتن، کاووس، افراسیاب، زرتشت، مانی و سیمرغ در شعر او بازتاب یافته‌اند. شاعر از این شخصیت‌ها و روایت‌ها برای خلق نمادهایی بهره می‌گیرد که بیانگر اوضاع اجتماعی و سیاسی عصر او، به‌ویژه ظلم و بیداد حکومت پهلوی، هستند. همچنین در شعر او، ایران نه فقط به عنوان سرزمینی جغرافیایی، بلکه به مثابه هویتی ملی و فرهنگی، جایگاهی محوری دارد. نتیجه‌گیری: شفیعی کدکنی با تکیه بر میراث غنی ایرانی و اسلامی، شعر خود را به عرصه‌ای برای بازنمایی و صیانت از هویت ملی و فرهنگی تبدیل کرده است. از نگاه او، مهم‌ترین تهدید معاصر نه فقط تجاوز به مرزهای جغرافیایی، بلکه آسیب به هویت ملی-فرهنگی ایران است؛ از همین رو، ایران باستان و ایران پس از اسلام، با همه ابعاد تاریخی، فرهنگی، هنری و فکری خود، در شعر او حضوری پررنگ و ماندگار دارد. در نهایت، این رویکرد شاعرانه نشان می‌دهد که بازگشت به ریشه‌های اصیل فرهنگی، راهکاری بنیادین برای گذار از بحران‌های هویت و مواجهه آگاهانه با چالش‌های فکری دنیای مدرن است.

https://api.lu.ac.ir/article_737569_d23d503626901fcb69af8a5e9dea821d.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The relationship between Emotional Regulation Difficulty and perceived stress with behavioral problems in male students in the second grade of secondary school: The moderating role of spiritual intelligence رابطه دشواری در تنظیم هیجان و استرس ادراک شده با مشکلات رفتاری در دانش آموزان پسر مقطع متوسطه دوم: نقش تعدیل کننده هوش معنوی 1 19 737636 10.22034/api.2026.2079787.1582 FA پیمان حاتمیان استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0001-7147-6733 خدیجه فولادوند استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0001-6071-7036 روح اله جعفری کارشناسی ارشد روانشناسی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران 0009-0003-0213-3261 Journal Article 2025 12 31 Objective: The present study was conducted to determine the moderating role of spiritual intelligence in predicting behavioral problems based on difficulties in emotion regulation and perceived stress among students, given that emotional maladjustment is considered a primary root cause of many behavioral issues in this age group. Method: This was a descriptive-correlational study. The statistical population consisted of all male high school students in Karaj during the 2025 academic year, from which 381 students were selected using multi-stage cluster sampling. The research instruments included the King Spiritual Intelligence Scale, the Gratz and Roemer Difficulties in Emotion Regulation Scale, the Cohen Perceived Stress Scale, and the Achenbach Behavioral Problems Questionnaire. Data were analyzed using SPSS-25 software through Pearson correlation tests and hierarchical regression analysis. Results: The results showed a significant relationship between the total score of spiritual intelligence, difficulty in emotion regulation, and perceived stress with behavioral problems (P<0.001). Furthermore, the results of the hierarchical regression analysis confirmed the research hypothesis regarding the moderating role of spiritual intelligence in predicting behavioral problems based on scores of difficulty in emotion regulation and perceived stress; these relationships were significant at the P<0.001 level. Conclusions: The findings confirm that the predictor variables (difficulty in emotion regulation and perceived stress) have the capacity to explain behavioral problems, and in this regard, spiritual intelligence acts as a protective factor and a moderator. Accordingly, it is suggested that the educational system, by strengthening the components of spiritual intelligence within extracurricular and developmental programs, help students demonstrate more adaptive responses when facing psychological and emotional pressures. Moreover, the results of this study highlight the necessity of incorporating spiritual intelligence-based interventions into school counseling centers to reduce behavioral harms and promote students' mental health. هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش تعدیل‌کننده هوش معنوی در پیش‌بینی مشکلات رفتاری بر اساس متغیرهای دشواری در تنظیم هیجان و استرس ادراک‌شده در بین دانش‌آموزان انجام شد؛ زیرا ناسازگاری‌های هیجانی، ریشه اصلی بروز بسیاری از مشکلات رفتاری در این گروه سنی محسوب می‌شوند. روش پژوهش: این مطالعه به‌صورت توصیفی-همبستگی انجام گرفت. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهر کرج در سال ۱۴۰۴ بود که از میان آن‌ها ۳۸۱ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مقیاس هوش معنوی کینگ، مقیاس دشواری در تنظیم هیجان گراتز و روئمر، پرسشنامه استرس ادراک‌شده کوهن و پرسشنامه مشکلات رفتاری آخنباخ استفاده شد و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS-25 و از طریق آزمون‌های همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون صورت پذیرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین نمره کلی هوش معنوی، دشواری در تنظیم هیجان و استرس ادراک‌شده با مشکلات رفتاری رابطه معناداری وجود دارد (P<0/001). همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون سلسله‌مراتب، فرضیه پژوهش مبنی بر نقش تعدیل‌گری هوش معنوی در پیش‌بینی مشکلات رفتاری از روی نمرات دشواری در تنظیم هیجان و استرس ادراک‌شده را تأیید کرد و این روابط در سطح P<0/001 معنادار گزارش شد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها مؤید آن است که متغیرهای پیش‌بین (دشواری در تنظیم هیجان و استرس ادراک‌شده) توانایی تبیین مشکلات رفتاری را دارند و در این میان، هوش معنوی به‌عنوان یک عامل محافظت‌کننده، نقش تعدیل‌گر ایفا می‌کند. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود نظام آموزشی با تقویت مؤلفه‌های هوش معنوی در برنامه‌های پرورشی، به دانش‌آموزان کمک کند تا در مواجهه با فشارهای روانی و هیجانی، واکنش‌های سازگارانه‌تری نشان دهند. همچنین نتایج این پژوهش لزوم گنجاندن مداخلات مبتنی بر هوش معنوی را در مراکز مشاوره مدارس، جهت کاهش آسیب‌های رفتاری و ارتقای سلامت روان دانش‌آموزان بیش از پیش نمایان می‌سازد.

https://api.lu.ac.ir/article_737636_cfd2cd56108350a09512de1608846a98.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The Paradigm of Security Rethinking in the Middle East; Emergence of New Influential Components to 2023 پارادایم بازاندیشی ساختار امنیتی خاورمیانه؛ احصاء الگوهای جدید تاثیرگذار تا سال 2023 1 20 735245 10.22034/api.2026.2043586.1066 FA حمید احمدی نژاد استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین‏الملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0001-5859-0590 سجاد قیطاسی دانشجوی دکتری روابط بین‏الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سیدعلی ساداتی نژاد مدرس دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران Journal Article 2024 10 16 Objective: The strategic region of the Middle East is recognized as one of the crisis-prone and insecure epicenters of the world. Ethnic and tribal diversity, the potential for the emergence of terrorist groups therein, the special attention of international powers, relations based on competition-hostility, and ultimately the abundant energy resources are among the factors contributing to the significance, status, and crisis-proneness of this region. These factors, over many decades, have led to the predominance of traditional security paradigms in the region and the confrontation of its actors with one another. However, in recent years, influenced by the emergence of novel components, this traditional structure has undergone a noticeable transformation. With the aim of identifying these new patterns, the question of this research is: Which emerging patterns have facilitated the rethinking of the security structure of the Middle East region? The necessity of this research stems from the fact that understanding these emerging patterns can contribute to the design of more efficient and realistic security strategies for regional and trans-regional actors. Method: The method of this research is descriptive-analytical, based on library and documentary data. This method facilitates the systematic examination of structural transformations in the region and the qualitative analysis of emerging security components. Results: The findings of the research indicate that, in conjunction with developments at the macro level of the international system, a paradigm shift toward the East, the politicization of confrontational arenas, a new conceptualization of cooperation, and a transformation in the security-generating foundations are among the new components emerging in the Middle East that have rendered the revision of the regions security structure inevitable. These findings demonstrate that the traditional structure of regional security is no longer capable of fully explaining the new dynamics. Conclusions: Accordingly, it may be concluded that the traditional security structure of the Middle East, in light of the emergence of novel patterns, has undergone a fundamental transformation, and rethinking this structure is considered an inevitable necessity for regional and trans-regional actors. This rethinking can pave the way for the formation of a new security order based on cooperation and shared interests in the region. هدف: منطقة راهبردی و استراتژیک خاورمیانه یکی از کانون‌های بحران‌زا و ناامن جهان شناخته می‌شود. تنوع قومی و قبیله‌ای، پتانسیل ظهور گروه‌های تروریستی در آن، نگاه ویژه قدرت‌های بین‌المللی، روابط مبتنی بر رقابت-تخاصم و در نهایت منابع سرشار انرژی از جمله عوامل مؤثر در اهمیت، جایگاه و بحران‌زا بودن این منطقه است. این عوامل، طی دهه‌های بسیاری باعث غلبة انگاره‌های سنتی امنیت در منطقه و تقابل بازیگران آن نسبت به یکدیگر شده است. اما در سال‌های گذشته متأثر از ظهور مؤلفه‌هایی نو، این ساختار سنتی با تغییر محسوسی مواجه شده است. با هدف احصاء این الگوهای جدید، سؤال این پژوهش آن است که: کدام الگوهای نوظهور تسهیل بازاندیشی در ساختار امنیتی منطقة خاورمیانه را ممکن ساخته است؟ ضرورت این پژوهش از آن جهت است که شناخت این الگوهای نوظهور می‌تواند به طراحی راهبردهای امنیتی کارآمدتر و واقع‌گرایانه‌تر برای بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای کمک کند. روش پژوهش: روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی بر پایة داده‌های کتابخانه‌ای و اسنادی است. این روش امکان بررسی نظام‌مند تحولات ساختاری منطقه و تحلیل کیفی مؤلفه‌های نوظهور امنیتی را فراهم می‌سازد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که در پیوست با تحولات سطح کلانِ نظام بین‌الملل، تغییر پارادایمی به سمت شرق، سیاسی شدن عرصه‌های تقابل، مفهوم‌سازی جدید از همکاری و تغییر مبانی امنیت‌ساز مؤلفه‌های جدید بروزیافته در خاورمیانه هستند که بازنگری ساختار امنیتی این منطقه را اجتناب‌ناپذیر کرده است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که ساختار سنتی امنیت منطقه‌ای دیگر توانایی تبیین کامل پویایی‌های جدید را ندارد. نتیجه‌گیری: بر این اساس، می‌توان نتیجه گرفت که ساختار امنیتی سنتی خاورمیانه در پرتو ظهور الگوهای نوظهور، دستخوش تحولی بنیادین شده و بازاندیشی در این ساختار، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تلقی می‌گردد. این بازاندیشی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری نظم امنیتی جدیدی مبتنی بر همکاری و منافع مشترک در منطقه باشد.

https://api.lu.ac.ir/article_735245_e2e327537cbfaf1874700c401bf84fab.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Comparative study of sponsorship by Oil companies and its role in achieving social responsibility and economic sustainability in sport مطالعه تطبیقی اسپانسرینگ شرکت های نفتی و نقش آن در تحقق مسئولیت اجتماعی و پایداری اقتصادی ورزش 1 25 735517 10.22034/api.2026.2084426.1650 FA رضا نجفلو استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشگاه رسام، کرج، ایران 0009-0006-8862-5065 محمدحسین درفشی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 0009-0004-8688-662X Journal Article 2026 01 06 Objective: Today, sport has evolved into a multifaceted industry with economic, cultural, and social dimensions. Within this context, the present research aims to examine the role of oil companies’ sponsorship in Iranian sport and to compare it with the practices of international companies such as Shell, British Petroleum, Total, and Aramco, considering this as a component of corporate social responsibility. Method: This research adopts a descriptive–analytical approach and analyzing the mechanisms of financial support provided by oil companies in Iran and comparing them with global best practices. Results: Analyses show that global oil companies have utilized transparent, evaluation-based mechanisms to transform sponsorship into a tool for sustainable investment and the improvement of their environmental image. In Iran, the lack of a structured financial framework and the absence of an evaluation system have caused a large part of sports support, particularly in football, to lack economic and social returns. Moreover, the analyses emphasize that support policies should shift from episodic expenditures toward investment in grassroots and mass sports, areas that can generate employment, develop the sports industry, strengthen the local economy, and enhance public health and societal productivity. Conclusion: Finally, If Iranian oil companies institutionalize financial transparency, social and environmental impact assessment, and diversification of sponsorship domains in line with international models, they will be able to play an effective and lasting role in advancing the country’s sustainable development هدف: ورزش در جهان امروز به صنعتی چند بعدی با آثار اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده است. در این چارچوب، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش اسپانسرینگ شرکت‌های نفتی در ورزش ایران و مقایسه آن با عملکرد شرکت‌های بین‌المللی همچون شِل، بریتیش پترولیوم، توتال و آرامکو انجام شده است؛ امری که به عنوان بخشی از مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها اهمیت یافته است. روش پژوهش: پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی انجام شده و به تحلیل سازوکارهای حمایت مالی شرکت‌های نفتی در ایران و مقایسه آن با الگوهای جهانی می‌پردازد. یافته‌ها: بررسی‌ها نشان می‌دهد که شرکت‌های نفتی در سطح جهانی با بهره‌گیری از سازوکارهای شفاف و مبتنی بر ارزیابی، اسپانسرینگ را به ابزاری برای سرمایه‌گذاری پایدار و بهبود تصویر زیست‌محیطی خود تبدیل کرده‌اند. در ایران، نبود چارچوب مالی منظم و فقدان نظام ارزیابی، موجب شده بخش زیادی از حمایت‌های ورزشی به‌ویژه در فوتبال فاقد بازده اقتصادی و اجتماعی باشد. همچنین بررسی‌ها تأکید می‌کند که سیاست‌های حمایتی باید از هزینه‌کردهای مقطعی به سمت سرمایه‌گذاری در ورزش‌های پایه و همگانی تغییر یابد؛ حوزه‌هایی که می‌توانند اشتغال‌زایی، توسعه صنایع ورزشی، تقویت اقتصاد محلی و ارتقای سلامت و بهره‌وری جامعه را در پی داشته باشند. نتیجه‌گیری: در نهایت، چنانچه شرکت‌های نفتی ایران با بهره‌گیری از الگوهای بین‌المللی، شفافیت مالی، ارزیابی آثار اجتماعی و زیست ‌محیطی و تنوع‌بخشی به حوزه‌های حمایتی را در سیاست‌های اسپانسرینگ خود نهادینه کنند، می‌توانند نقشی مؤثر و ماندگار در مسیر توسعه پایدار کشور ایفا کنند.

https://api.lu.ac.ir/article_735517_f2ed9fed103f24805ab703d8e3262805.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 A Pedagogical Analysis of the Qur'anic Portrayal of Abraham (AS) According to the Chronological Order of Revelation تحلیل تربیتی شخصیت‌پردازی قرآن از ابراهیم (ع) بر اساس ترتیب نزول 1 21 738860 10.22034/api.2026.2090840.1787 FA محمد مهدوی دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-6644-1082 پریسا جوادی کارشناسی ارشد دانشکده الهیات دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0003-0847-880X سیدحسین علیانسب دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-5847-4220 Journal Article 2026 01 01 Objective: The Holy Qur'an, in its gradual process of revelation, has portrayed the personality of Prophet Abrahim (peace be upon him) not instantaneously and all at once, but in the form of developmental and educational stages. This portrayal reflects a deliberate pedagogical design that unfolds in harmony with the temporal sequence of divine revelation. Method: This article employs the approach of "chronological exegesis" (tafsir tanzili) and the method of "qualitative-educational analysis," drawing upon the order of revelation of the verses, to examine the Qur'anic process of character formation of Prophet Abrahim from the beginning of his call to the station of the Imamate of the community. This methodological framework enables a diachronic reading of the Abrahimic narrative that accounts for the pedagogical progression embedded within the revelatory sequence. Results: The findings indicate that the Qur'anic paradigm in the earliest Meccan surahs introduces Abrahim as a "seeker of truth"-a human being who, through contemplation of the horizons and the self, transitions from polytheism to monotheism. In the intermediate stages of revelation, components such as "severe trials" and "migration" come to the fore, and Abrahim is presented as a paradigm of submission and patience. In the Medinan and later Meccan verses, his personality evolves toward "Imamate of the community" and "exemplar of the Islamic community." This chronological sequence demonstrates that the Qur'an initiates religious education from the stage of questioning and inner seeking, then consolidates it through trial and migration, and ultimately culminates in the social station of Imamate leadership. This trajectory underscores the Qur'an's gradual and stage-based approach to moral and spiritual formation. Conclusions: The results of the research indicate that the Abrahimic paradigm in the Qur'an is a comprehensive educational model that is applicable to every seeker on the path to God from constructive "doubt" to Imamate-bestowing "certainty." This model offers a flexible framework capable of adaptation to diverse educational contexts and age groups, thereby affirming the universal relevance of Abrahim's developmental journey. هدف: قرآن کریم در سیر نزول تدریجی خود، شخصیت حضرت ابراهیم (ع) را نه به‌صورت دفعی و یکباره، بلکه در قالب مراحل تربیتی و تکاملی به تصویر کشیده است. این تصویرگری بازتاب یک طراحی تربیتیِ هدفمند است که هماهنگ با توالی زمانیِ نزول وحی گشوده می‌شود. روش پژوهش: این مقاله با رویکرد «تفسیر تنزیلی» و روش «تحلیل کیفی ـ تربیتی» و با بهره‌گیری از ترتیب نزول آیات، فرآیند شخصیت‌پردازی قرآن از حضرت ابراهیم را از آغاز دعوت تا مقام امامت امت بررسی می‌کند. این چارچوب روش‌شناختی امکان خوانشی همزمان‌نگر از روایت ابراهیمی فراهم می‌آورد که سیر تربیتی نهفته در توالی وحی را لحاظ می‌کند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که الگوی قرآنی در سوره‌های مکی نخستین، ابراهیم (ع) را در نقش «جستجوگر حقیقت» معرفی می‌کند؛ انسانی که با تفکر در آفاق و انفس از شرک به توحید می‌رسد. در مراحل میانی نزول، مؤلفه‌هایی چون «آزمون‌های سخت» و «هجرت» برجسته می‌شوند و ابراهیم (ع) به‌عنوان الگوی تسلیم و صبر معرفی می‌گردد. در آیات مدنی و متأخر مکی، شخصیت وی به «امامت امت» و «اسوه امت اسلامی» تکامل می‌یابد. این سیر نزولی نشان می‌دهد که قرآن، تربیت دینی را از مرحله پرسشگری و جستجوی درونی آغاز، سپس با آزمایش و هجرت تثبیت و نهایتاً به جایگاه اجتماعی رهبری امامت ختم می‌کند. این مسیر بر رویکرد تدریجی و مرحله‌محور قرآن در شکل‌گیری اخلاقی و معنوی تأکید می‌ورزد. نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که الگوی ابراهیمی در قرآن، یک الگوی جامع تربیتی است که برای هر سالک الی الله از «شک» سازنده تا «یقین» امامت‌بخش، قابل تطبیق می‌باشد. این الگو چارچوبی انعطاف‌پذیر ارائه می‌دهد که قابلیت انطباق با بافت‌های تربیتی و گروه‌های سنی گوناگون را داراست و از این‌رو، جهان‌شمولی سفر تکاملی ابراهیم را تأیید می‌کند.

https://api.lu.ac.ir/article_738860_c047e658a3640ebf7733dd4cb64eb7c8.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 A Reflection on the Nature, Ruling, and Jurisprudential Effects of the Ninety-Nine- Year Temporary Marriage درنگی در ماهیت ، حکم و آثار فقهی صیغه نود و نه ساله 1 16 741901 10.22034/api.2026.2073367.1496 FA داود گوهری گروه الهیات، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران 6222-1754-0009-0009 Journal Article 2025 12 30 Objective: This study has been undertaken with the primary aim of examining the jurisprudential-legal nature of temporary marriage, commonly known as "the ninety-nine-year sigheh" (ṣighah). The central research question is whether the extended duration of this contract causes it to fall outside the scope of temporary marriage (nikaḥ munqaṭi) and to incur the rulings of permanent marriage (nikaḥ daim). The necessity of this research stems from the fact that, in the practical conduct of society, such contracts have encountered numerous ambiguities and questions, and determining their precise jurisprudential nature has a direct bearing on the rights and obligations of the contracting parties. Method: Accordingly, employing a descriptive-analytical method and library-based studies, the existing jurisprudential perspectives and their respective proofs were evaluated. This method facilitates a systematic comparison among divergent jurisprudential opinions and an assessment of the argumentation underpinning each. Results: The findings of the research indicate that the primary condition of temporary marriage namely, the specification of a definite duration is fulfilled in this contract, and the Lawgiver (shari) has not established any limit regarding the brevity or length of this duration. On this basis, the mere length of the duration cannot alter the nature of the contract from temporary marriage to permanent marriage. Conclusion: The principal conclusions of the research are as follows: First, the widely held opinion that this contract constitutes an instance of temporary marriage is correct; second, the validity and permissibility of this marriage are established in Islamic law; third, the effects of temporary marriage apply to it; and fourth, the opposing views (either nullity or the application of permanent marriage effects) are untenable. Therefore, from the perspective of Islamic legal foundations, this contract is considered a temporary marriage, and its specific rulings apply to it. This conclusion provides a jurisprudential basis for resolving the customary and legal ambiguities surrounding such contracts. هدف: این پژوهش با هدف اصلی واکاوی ماهیت فقهی-حقوقی نکاح موقتی که عرفاً تحت عنوان «صیغه نود و نه ساله» شناخته می‌شود، صورت پذیرفته است. مسئله محوری تحقیق بر این محور استوار است که آیا طولانی بودن مدت این عقد، سبب خروج آن از شمول نکاح منقطع و ترتب احکام نکاح دائم می‌گردد؟ ضرورت این پژوهش از آن جهت است که در رویه عملی جامعه، چنین عقودی با ابهامات و پرسش‌های متعددی مواجه بوده و تعیین ماهیت دقیق شرعی آن، اثر مستقیمی بر حقوق و تکالیف طرفین دارد. روش پژوهش: در این راستا، با بهره‌گیری از روش توصیفی–تحلیلی و مطالعات کتابخانه‌ای، دیدگاه‌های فقهی موجود و ادله آن‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. این روش امکان مقایسه نظام‌مند میان اقوال مختلف فقهی و سنجش استدلال‌های هر یک را فراهم می‌سازد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که شرط اصلی نکاح موقت، یعنی ذکر مدت معین، در این عقد محقق است و شارع حدّی برای قلت یا کثرت این مدت تعیین نکرده است. بر این اساس، صرف طولانی بودن مدت نمی‌تواند موجب تغییر ماهیت عقد از نکاح منقطع به نکاح دائم گردد. نتیجه‌گیری: نتایج اصلی تحقیق عبارتند از: اولاً، قول مشهور مبنی بر مصداق نکاح موقت بودن این عقد صحیح است؛ ثانیاً، صحت و جایز بودن این نکاح شرعاً ثابت گردید؛ ثالثاً، آثار نکاح موقّت بر آن مترتب می‌شود؛ و رابعاً، اقوال مخالف (بطلان یا ترتب آثار دائم) قابل دفاع نیستند. بنابراین، این عقد از منظر مبانی شرعی، نکاح موقّت محسوب شده و احکام مختص به آن بر آن جاری است. این نتیجه، مبنایی فقهی برای رفع ابهامات عرفی و حقوقی پیرامون چنین عقودی فراهم می‌آورد.

https://api.lu.ac.ir/article_741901_072ac8793e0d2e0d39ff35e12ae6e25f.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 An Analytical-Historical Transformation of Quranic Tawil; From Objec-tive Realization to an Ontological Approach سیر تطور تحلیلی-تاریخی تأویل قرآن؛ از تحقق عینی تا رهیافت وجودشناختی 1 26 741916 10.22034/api.2026.2091489.1804 FA مژده نوروزی راهکانی دانشجوی دکتری مدرسی مبانی نظری اسلام، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0004-4917-9846 حمید ملک مکان استادیار گروه مبانی نظری اسلام، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0008-0557-5977 سید مجتبی میردامادی دانشیار گروه مبانی نظری اسلام، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0002-2843-7485 سید محمدرضا موسوی فراز استادیار گروه مبانی نظری اسلام، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0004-0527-2408 Journal Article 2027 01 22 Objective: This study aims to examine the trajectory of the evolution of "tawīl" (hermeneutic interpretation) in Islamic thought, seeking to elucidate the transition of this concept from "objective realization" in early Islam to an "ontological approach," thereby demonstrating that tawīl transcends being a mere semantic tool and constitutes a comprehensive theory for linking the revealed text to existence. The necessity of this research stems from the fact that a precise understanding of the evolution of tawīl can contribute to redefining the relationship between the sacred text and the cosmos in contemporary religious discourse, thereby paving the way for novel readings of revelation. Method: With a descriptive-analytical approach and the study of exegetical, theological, philosophical, and mystical sources, the article investigates the sevenfold trajectory of the transformation of Tawil and, while adhering to foundational principles, identifies the historical contexts of the shift in the interpretive approach through the analysis of thinkers. Results: The findings indicate that Quranic Tawil, after its “objective formation within the context of transmitted exegesis” (1st-2nd centuries), acquired a “theological-semantic” nature in the third century. Subsequently, the period of the “expansion and development of the mystical-philosophical approach” (4th-7th centuries) and then a “quantitative decline of interpretive works” (7th-10th centuries) emerged. The turning point of this trajectory is the “expansion of ontological Tawil” in Transcendent Philosophy (11th century), which, following a change in dynamics and the rise of rival traditions, ultimately found “re-reading and continuation” (12th-15th centuries) through the Sadraean approach. Conclusion: The research concludes that Quranic Tawil throughout history has shifted from the margins to the core of ontology. This transition has provided novel capacities for understanding religious texts, which, while preserving the authority of literal appearances and jurisprudential commitment, creates a context for ontological readings of revelation. هدف: این پژوهش با هدف واکاوی سیر تحول «تأویل» در اندیشه اسلامی، می‌کوشد گذار این مفهوم را از «تحقق عینی» در صدر اسلام به «رهیافت وجودشناختی» تبیین کند تا نشان دهد تأویل فراتر از ابزار معناشناختی، نظریه‌ای جامع برای پیوند متن وحی با هستی است. ضرورت این پژوهش از آن جهت است که فهم دقیق سیر تحول تأویل، می‌تواند به بازتعریف نسبت میان متن مقدس و جهان هستی در گفتمان دینی معاصر کمک کند و زمینه‌ساز ارائه خوانش‌های نوین از وحی گردد. روش پژوهش: مقاله با رویکرد توصیفی‌ـ‌تحلیلی و مطالعه منابع تفسیری، کلامی، فلسفی و عرفانی، سیر تحول هفت‌گانه تأویل را واکاوی می‌کند و ضمن پایبندی به قواعد اصولی، از رهگذر تحلیل اندیشمندان، بسترهای تاریخی تغییر رویکرد تأویلی را بازشناسی می‌نماید. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد تأویل قرآن پس از «شکل‌گیری عینی در بستر تفسیر نقلی» (قرون ۱-۲)، در قرن سوم ماهیتی «کلامی‌ـ‌معناشناختی» یافت. متعاقب آن، دوره «بسط و گسترش رویکرد عرفانی‌ـ‌فلسفی» (قرون ۴-۷) و سپس «کاهش کمّی آثار تأویلی» (قرون ۷-۱۰) پدید آمد. نقطه عطف این مسیر، «گسترش تأویل وجودشناختی» در حکمت متعالیه (قرن ۱۱) است که پس از تغییر در پویایی و برآمدن سنت‌های رقیب، در نهایت (قرون ۱۲-۱۵) با رویکرد صدرایی «بازخوانی و استمرار» یافت. نتیجه‌گیری: پژوهش نتیجه می‌گیرد که تأویل قرآن در طول تاریخ از حاشیه به متنِ هستی‌شناسی منتقل شده است. این گذار، ظرفیت‌های نوینی برای فهم متون دینی فراهم آورده که ضمن حفظ حجیت ظواهر و التزام فقهی، بستری برای قرائت‌های وجودشناختی از وحی ایجاد می‌کند.

https://api.lu.ac.ir/article_741916_2826a2edd99001bed36637e1a0386b22.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Explaining the basics and nature of imprisonment resulting from financial convictions in Iranian law with regard to the International Covenant on Civil and Political Rights تبیین مبانی و ماهیت حبس ناشی از محکومیتهای مالی در حقوق ایران با توجه به میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی 1 23 741921 10.22034/api.2025.2064055.1354 FA احسان الیاسی زواره گروه حقوق، دانشکده تمدن و مطالعات جهانی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران 0009-0003-8725-8126 محمود اشرافی گروه حقوق، دانشکده حکمرانی اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. 0000-0001-5628-0978 مسعود حیدری گروه حقوق، دانشکده حکمرانی اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. 0000-0002-8848-4120 Journal Article 2026 01 02 Objective: The transformations in the criminal justice system regarding the deprivation of liberty of financial debtors stem from a shift in the legislator's attitude toward the origin of debt as well as the nature of this type of imprisonment. Nevertheless, the necessity of aligning each state's domestic laws in this regard with international obligations is a fundamental principle emanating from the very essence of the international legal system. Article 11 of the International Covenant on Civil and Political Rights stipulates: "No one shall be imprisoned merely on the ground of inability to fulfill a contractual obligation." Likewise, Article 40 of the Iranian Constitution provides: "No one may exercise their rights as a means of causing harm to others or infringing upon the public interest." The present author, in this study, seeks to elucidate the nature of imprisonment arising from financial convictions in Iranian law with due regard to the provisions enshrined in the International Covenant on Civil and Political Rights. Method: The research method is descriptive analytical, and for the collection of the subject literature, the library based method was employed, utilizing note-taking from relevant materials and the analysis thereof. Results: Nevertheless, the current regulations of Iran concerning the treatment of financial debtors, although having moved closer to the trajectory of the Covenant compared to the past, remain in conflict with this article of the Covenant. The findings of this research indicate that although the previous deficiencies have been largely rectified with the enactment of the Law on the Enforcement of Financial Convictions in 2015 (1394 SH), the legislator has not specified a new mechanism for this purpose. Conclusions: However, this imprisonment does not contravene the provisions of the Covenant. Therefore, it may be concluded that Iran's criminal justice system regarding financial debtors has moved gradually toward alignment with international obligations, although it still falls short of full compliance with Article 11 of the Covenant. هدف: تحولات نظام عدالت کیفری در قبال سلب آزادی محکومان مالی، ناشی از تغییر نگرش مقنن نسبت به منشأ بدهی و همچنین ماهیت این نوع حبس است؛ با این وجود لزوم انطباق قوانین داخلی هر کشور در این زمینه با تعهدات بین‌المللی، اصلی اساسی است که از ذات نظام حقوق بین‌الملل منبعث می‌شود. ماده ۱۱ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی مقرر می‌دارد: «هیچ‌کس را نمی‌توان صرفاً به علت ناتوانی در ایفای تعهدات قراردادی خود زندانی نمود». همچنین اصل ۴۰ قانون اساسی نیز مقرر نموده است: «هیچ‌کس نمی‌تواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد». نگارنده در اثر حاضر به دنبال تبیین ماهیت حبس ناشی از محکومیت‌های مالی در حقوق ایران با توجه به مقررات مندرج در میثاق حقوق مدنی و سیاسی است. روش پژوهش: روش تحقیق توصیفی - تحلیلی است و برای گردآوری ادبیات موضوع از روش کتابخانه‌ای و به طریقه فیش‌برداری از مطالب و تجزیه و تحلیل مطالب استفاده شده است. یافته‌ها: با این وجود مقررات فعلی ایران در خصوص نحوه برخورد با محکومان مالی اگر چه نسبت به سابق در مسیر میثاق قرار گرفته است، اما همچنان در تعارض با این ماده از میثاق می‌باشد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد، اگر چه ایرادات سابق با تصویب قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی در سال ۱۳۹۴ تا حدود زیادی برطرف شده، اما مقنن سازوکار جدیدی را برای این منظور مشخص نکرده است. نتیجه‌گیری: اما این حبس منافاتی با مقررات میثاق ندارد. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که نظام عدالت کیفری ایران در قبال محکومان مالی، در مسیری تدریجی به سمت انطباق با تعهدات بین‌المللی حرکت کرده است، هرچند هنوز تا انطباق کامل با ماده ۱۱ میثاق فاصله دارد.

https://api.lu.ac.ir/article_741921_65f3fe6332e2bb510178deff40e497b7.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 A Structural Equation Model of Couples' Propensity to Divorce-Based on Attachment Styles and Childhood Trauma Mediated by Perfectionism and Religious Beliefs بررسی مدل ساختاری گرایش به طلاق زوجین: نقش سبک دلبستگی و ترومای کودکی با میانجیگری کمال‌گرایی و باورهای مذهبی 1 22 741986 10.22034/api.2026.2087492.1705 FA نسرین نجفی دانشجوی دکتری،گروه روان‌شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران 0009-0001-9674-9598 آزیتا چهری استادیار، گروه روانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران 0000-0002-8488-4784 کریم افشاری‌نیا دانشیار، گروه روانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران 0000-0002-3204-8741 مختار عارفی دانشیار، گروه روانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران 0000-0002-1844-1926 حسن امیری دانشیار، گروه روانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2026 01 25 Objective: The present study was conducted to examine the effect of attachment styles and childhood trauma on the tendency toward divorce, with the mediating role of perfectionism and religious beliefs. Method: This study was descriptive-correlational, employing a structural equation modeling (SEM) approach. The statistical population comprised 400 divorce applicants referring to counseling centers in Kermanshah County in 2024 (1403 SH), who were selected through cluster sampling. For data collection, the following instruments were used: the Attachment Styles Questionnaire (Collins & Read, 1990), the Perfectionism Questionnaire (Hill et al., 2004), the Childhood Trauma Questionnaire (Bernstein et al., 2003), the Religious Beliefs Questionnaire (Bahrāmī, 1999), and the Divorce Tendency Questionnaire (Qāderzādeh et al., 2012). Data were collected through both in-person and online methods, and for their analysis, SPSS version 28 and SmartPLS3 software were employed; additionally, the goodness-of-fit (GOF) index was used to determine model fit. Results: The findings of the structural model indicated that attachment styles and childhood trauma have a significant effect on the tendency toward divorce, both directly and through the mediation of perfectionism and religious beliefs (P < 0.05). The model fit indices, including a GOF value of 0.616, demonstrated that the research model possesses adequate fit. Conclusion: The results highlight the importance of the role of early traumatic experiences and internalized relational patterns in explaining the tendency toward divorce and, by emphasizing the role of the mediating variables of perfectionism and religious beliefs, suggest the necessity of cognitive-emotional interventions based on the regulation of beliefs and the reconstruction of maladaptive schemas. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر سبک‌های دلبستگی و ترومای دوران کودکی بر گرایش به طلاق با میانجی‌گری کمال‌گرایی و باورهای دینی انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی و با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را ۴۰۰ نفر متقاضی طلاق مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهرستان کرمانشاه در سال ۱۴۰۳ تشکیل دادند که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌های سبک‌های دلبستگی (کولینز و رید، ۱۹۹۰)، کمال‌گرایی (هیل و همکاران، ۲۰۰۴)، ترومای دوران کودکی (برنشتاین و همکاران، ۲۰۰۳)، باورهای دینی (بهرامی، ۱۳۷۸) و گرایش به طلاق (قادرزاده و همکاران، ۱۳۹۱) استفاده شد. داده‌ها به دو روش حضوری و آنلاین جمع‌آوری شدند و برای تجزیه و تحلیل آن‌ها از نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۸ و SmartPLS3 و همچنین برای تعیین برازش مدل از شاخص معتبر نیکویی برازش (GOF) استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌های مدل ساختاری نشان داد سبک‌های دلبستگی و ترومای دوران کودکی به‌صورت مستقیم و نیز از طریق کمال‌گرایی و باورهای دینی بر گرایش به طلاق اثر معنادار دارند (p<0.05) . شاخص‌های برازش مدل، از جمله مقدار GOF معادل ۶۱۶/۰، نشان داد مدل پژوهش از برازش مطلوب برخوردار است.. نتیجه‌گیری: نتایج، اهمیت نقش تجربه‌های آسیب‌زای اولیه و الگوهای ارتباطی درونی‌شده را در تبیین گرایش به طلاق برجسته می‌سازد و با تأکید بر نقش متغیرهای میانجی کمال‌گرایی و باورهای دینی، ضرورت مداخلات شناختی–هیجانی مبتنی بر تنظیم باورها و بازسازی طرح‌واره‌های آسیب‌زا را پیشنهاد می‌کند.

https://api.lu.ac.ir/article_741986_150be93ea531865c70101a5d70729c80.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Structural Model of Psychological Capital and Teachers’ Job Satisfaction: The Mediating Role of Psychological and Structural Empowerment مدل ساختاری سرمایه های روان شناختی و رضایت شغلی معلمان: نقش واسطه ای توانمندسازی روان شناختی و ساختاری 1 24 741987 10.22034/api.2026.2088494.1730 FA معصومه بهامین دانشجوی دکتری، گروه روان شناسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران 0009-0001-9573-030X نوشین تقی‌نژاد استادیار،گروه روانشناسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران 0000-0001-9088-9314 سید عبدالهادی سماوی استادیار،گروه روانشناسی، واحد بندر لنگه، دانشگاه آزاد اسلامی، بندر لنگه، ایران 0000-0001-9088-9314 کبری حاجی علیزاده دانشیار،گروه روانشناسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران 0000-0002-6931-0635 Journal Article 2026 05 11 Objective: Teacher empowerment is a complex and multidimensional process requiring dynamic policymaking across various dimensions. The present study was conducted to examine the structural model of the relationship between psychological capital and teachers job satisfaction, with the mediating role of psychological and structural empowerment. The study is applied in terms of purpose. Method: In terms of data collection, it is descriptive-correlational, employing structural equation modeling (SEM). The statistical population comprised teachers in Bandar Abbas County, from whom 500 were selected through multistage cluster sampling, with analysis conducted on 494 participants. For data collection, the following instruments were used: the Minnesota Job Satisfaction Questionnaire developed by Weiss et al. (1967), the Psychological Capital Questionnaire by Luthans (2007), the Empowering Teacher Structure Scale by Altinkurt and Yilmaz (2017), and the Psychological Empowerment Scale by Spreitzer and Mishra (1995). The relationship between psychological capital and job satisfaction, with the mediating role of psychological and structural empowerment, and the analysis of path coefficients were examined using LISREL software. Results: According to the results of this study, the comparative fit indices of the developed model exceed 0.9, indicating model acceptance, and the RMSEA index is less than 0.05, equal to 0.009, which is appropriate. Therefore, overall, considering all indices, the general model possesses adequate fit. Based on the findings, the empowering structure had the greatest direct effect and a total effect of approximately 0.59 on job satisfaction. Conclusion: The findings confirm the validity of the Empowering Teacher Structure Scale within the Iranian cultural context and, while enriching the theoretical literature on empowerment, make significant contributions to human capital theories and organizational empowerment. The proposed model emphasizes the dynamic interaction of internal and external factors and presents job satisfaction as a complex outcome of the intersection of psychological resources, organizational conditions, and cognitive-emotional processes. هدف: توانمندسازی معلمان فرایندی پیچیده و چندبعدی است که نیازمند سیاست‌گذاری پویا در ابعاد متعددی است. پژوهش حاضر با بررسی مدل ساختاری رابطه بین سرمایه‌های روان‌شناختی و رضایت شغلی معلمان با نقش واسطه‌ای توانمندسازی روان‌شناختی و ساختاری انجام شد. مطالعه حاضر از لحاظ هدف کاربردی است. روش پژوهش: از نظر نحوه گردآوری داده‌ها، توصیفی از نوع همبستگی با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش شامل معلمان شهرستان بندرعباس بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، ۵۰۰ نفر از آنان انتخاب و تحلیل بر روی ۴۹۴ نفر انجام شد. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های رضایت شغلی مینه‌سوتا ساخته ویس و همکاران (۱۹۶۷)، پرسشنامه سرمایه روان‌شناختی لوتانز (۲۰۰۷)، مقیاس ساختار توانمندساز معلمان التینکورت و ایلمان (۲۰۱۷) و مقیاس توانمندسازی روان‌شناختی اسپریتزر و میشرا (۱۹۹۵) استفاده گردید. رابطه سرمایه‌های روان‌شناختی و رضایت شغلی با نقش واسطه‌ای توانمندسازی روان‌شناختی و ساختاری و تحلیل ضرایب مسیر با نرم‌افزار لیزرل بررسی شد. یافته‌ها: براساس نتایج این پژوهش، شاخص‌های برازش تطبیقی مدل تدوین‌شده بالاتر از ۰/۹ هستند و این نشان‌دهنده پذیرش مدل است و شاخص RMSEA کمتر از ۰/۰۵ و برابر ۰/۰۰۹ می‌باشد که مناسب است. لذا در کل با توجه به کلیه شاخص‌ها مدل کلی از برازش مناسبی برخوردار می‌باشد. طبق نتایج به‌دست‌آمده از پژوهش، ساختار توانمندساز بیشترین اثر مستقیم و اثر کلی در حدود ۰/۵۹ بر رضایت شغلی داشته است. نتیجه‌گیری: نتایج یافته‌ها، اعتبار مقیاس ساختار توانمندساز معلمان در بافت فرهنگی ایران را تأیید کرده و ضمن غنی‌سازی ادبیات نظری توانمندسازی، مشارکت‌های مهمی در نظریه‌های سرمایه انسانی و توانمندسازی سازمانی دارد. مدل پیشنهادی بر تعامل پویای عوامل درونی و بیرونی تأکید دارد و رضایت شغلی را نتیجه پیچیده‌ای از تلاقی منابع روان‌شناختی، شرایط سازمانی و فرآیندهای شناختی-احساسی معرفی می‌کند.

https://api.lu.ac.ir/article_741987_dfe57785016d71c17798d71ba075015a.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 A convergent search in the hermeneutical and Islamic jurisprudential view with emphasis on The possibility of separation in the psychological element in crimes (political-security) جستاری همگرایانه در نگاه هرمنوتیکی و مصلحت گرایی فقهی اسلامی با تاکید بر امکان تفکیک در عنصر روانی در جرائم (سیاسی – امنیتی) 1 22 742137 10.22034/api.2026.2054882.1210 FA زهرا شمسی زاد دانشجوی دکتری تخصصی حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد سمنان ، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران 0009-0001-4649-4718 سیدمحمدرضا موسوی فرد عضو هیئت علمی گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد سمنان ، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران 0000-0001-8735-9363 مصطفی ملکی استادیار و عضو هیات علمی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-4604-0203 Journal Article 2026 01 10 Objective: Taking into account political and social developments, the necessity of updating laws in order to provide an appropriate legal response to these developments is an indispensable and undeniable matter. In ideological systems, given their religious roots, such measures must be undertaken on the basis of the available sources that constitute the foundations of legislation and in harmony therewith. The present inquiry may proceed toward understanding this fundamental question: In the concurrent examination of hermeneutics as an interpretive method and expediency-oriented reasoning (maṣlaḥat-garayi) as a dominant perspective in Islamic jurisprudence and law, can a distinction, in principle, be drawn between the mental element in crimes of a political domain and those of a security domain? Method: This inquiry employs a descriptive-analytical approach and a documentary-library method. Results: It appears that, given the religious and jurisprudential origin of criminal laws in the Islamic system, a novel perspective in criminal law grounded in the Qur'an, the Sunnah, and the traditions emphasizing the principle of dynamic jurisprudence (fiqhi puya), affords the possibility of fully distinguishing the political offender from crimes of the security domain, in light of an expediency-oriented perspective. The findings guide us toward the conclusion that, by recourse to the concurrent interpretation of the hermeneutic perspective in Islamic jurisprudence and law taking into account the public interest (maṣlahati ammah), the principle of beneficence (qaidahi ihsan), the principle of leniency (qaidahi dar), and the like in harmony with human rights and international law, this objective may be attained. Conclusions: Accordingly, it may be concluded that distinguishing the mental element between political and security crimes, grounded in the foundations of dynamic jurisprudence and an expediency-oriented approach, is not only possible but indeed necessary a distinction that can pave the way for the greater alignment of the Islamic criminal system with human rights and international standards. هدف: با در نظر گرفتن تحولات سیاسی و اجتماعی، ضرورت به‌روزرسانی قوانین در راستای پاسخ‌دهی مناسب قانونی به این تحولات امری لازم و غیرقابل انکار است که در نظام‌های ایدئولوژیک با توجه به ریشه‌های دینی باید براساس منابع موجود که مبنای قانون‌گذاری است و هماهنگ با آن این اقدامات صورت پذیرد. در نتیجه توجه ویژه به عنصر روانی در تعیین نوع جرم و مجازات به نظر نقش غیرقابل انکاری دارد. در جستار حاضر می‌توان در پی فهم این سؤال اساسی گام برداشت: آیا در بررسی توأمان هرمنوتیک به عنوان روشی تفسیری و مصلحت‌گرایی به عنوان بینشی مسلط در فقه و حقوق اسلامی، علی‌الاصول تفکیکی بین عنصر روانی در جرائم حوزه سیاسی و حوزه امنیتی می‌توان قائل شد؟ روش پژوهش: این جستار با نگاهی توصیفی-تحلیلی و روش اسنادی-کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها: به نظر می‌رسد با در نظر گرفتن منشأ دینی و فقهی برای قوانین کیفری در نظام اسلامی، نگاه نوین در حقوق کیفری به استناد قرآن، سنت و روایات، بر تأکید بر اصل فقه پویا، چنین امکانی را می‌دهد که با توجه به نگاه مصلحت‌نگر، مجرم سیاسی را کاملاً از جرائم حوزه امنیتی تفکیک کرد. یافته‌ها ما را بدین سو رهنمون می‌سازد که با دست‌یازی به تفسیر توأمان نگاه هرمنوتیکی در فقه و حقوق اسلامی، با در نظر گرفتن مصلحت عامه، قاعده احسان، قاعده درء و امثالهم در هماهنگی با حقوق بشر و بین‌الملل می‌توان به این مهم دست یافت. نتیجه‌گیری: بر این اساس، می‌توان نتیجه گرفت که تفکیک عنصر روانی میان جرائم سیاسی و امنیتی، با تکیه بر مبانی فقه پویا و رویکرد مصلحت‌گرایانه، امری ممکن و بلکه ضروری است؛ تفکیکی که می‌تواند زمینه‌ساز انطباق هرچه بیشتر نظام کیفری اسلامی با موازین حقوق بشری و بین‌المللی گردد.

https://api.lu.ac.ir/article_742137_13f19ab909cc2b868e8dfd76286f223e.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Analysis of the semantic-value and identity-related space of the prophets' conversations with the infidels in the Quran تحلیل فضای معنایی – ارزشی و ارتباطی -هویتی گفتگوهای پیامبران با کافران در قرآن 1 20 742256 10.22034/api.2026.2075819.1529 FA معصومه رحیمی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین 0000-0001-7045-3839 نرگس انصاری دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین 0000-0001-7045-3839 Journal Article 2026 01 05 Objective: Discourse analysis, as one of the new approaches in the humanities, focuses on linguistic and meta-linguistic signs and seeks to discover the overt and covert layers of meaning in the text. The present study, with a semantic approach, seeks to explore the discursive relationships between the prophets and their people in the Holy Quran in order to reveal the linguistic mechanisms that strengthen or weaken competing discourses. Method: This study was conducted within the framework of the “PADAM Operational Method”; a method that, by considering the specific characteristics of religious texts, provides a basis for a systematic, process-based, and purposeful analysis. The present study, using two analytical spaces of “semantic-value” and “communication-identity” and with a descriptive-analytical method, has examined the conversations of the prophets with their people. Results: In the semantic-value analysis, it was found that each of the parties to the dialogue (prophets and infidel tribes) purposefully seeks to strengthen the identity and credibility of the "own" discourse and weaken the "other" discourse. At the communication-identity level, the discursive confrontations between the two sides of the dialogue are reflected not only in the structural and semantic layers but also at the level of micro-intertextuality with other narratives of the prophets. Conclusion: The analysis of the results indicates that the structure of the prophets' discourse in the Holy Quran has a chain and interconnected system in which the monotheistic discourse, through common linguistic and semantic patterns, leads to the strengthening of faith identity and the collapse of the discourse of polytheism and denial. Therefore, the PEDAM method has been able to provide an efficient tool for the accurate and objective analysis of religious discourses. هدف: تحلیل گفتمان به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین در علوم انسانی، با تمرکز بر نشانه‌های زبانی و فرازبانی، در پی کشف لایه‌های آشکار و پنهان معنا در متن است. پژوهش حاضر با رویکردی معناکاوانه، در پی آن است که روابط گفتمانی میان پیامبران و اقوامشان در قرآن کریم را واکاوی کند تا سازوکارهای زبانی تقویت یا تضعیف گفتمان‌های رقیب را آشکار سازد. روش پژوهش: این پژوهش در چارچوب «روش عملیاتی پدام» انجام گرفته است؛ روشی که با در نظر داشتن ویژگی‌های خاص متون دینی، زمینه‌ای برای تحلیلی نظام‌مند، فرآیندی و هدفمند فراهم می‌آورد. تحقیق حاضر با بهره‌گیری از دو فضای تحلیلیِ «معنایی–ارزشی» و «ارتباطی–هویتی» و با روش توصیفی–تحلیلی، گفت‌وگوهای پیامبران با اقوامشان را بررسی کرده است. یافته‌ها: در تحلیل معنایی- ارزشی، مشخص شد که هر یک از طرفین گفت‌وگو (پیامبران و اقوام کافر) به‌صورت هدفمند در پی تقویت هویت و اعتبار گفتمان «خودی» و تضعیف گفتمان «دیگری» هستند. در سطح ارتباطی–هویتی نیز، تقابل‌های گفتمانی میان دو سوی گفت‌وگو نه‌تنها در لایه‌های ساختاری و معنایی بلکه در سطح بینامتنیت خرد با روایت دیگر انبیاء بازتاب یافته است. نتیجه‌گیری: تحلیل نتایج حاکی از آن است که ساختار گفتمان پیامبران در قرآن کریم، نظامی زنجیره‌وار و به‌هم‌پیوسته دارد که در آن گفتمان توحیدی، از طریق الگوهای مشترک زبانی و معنایی، به تقویت هویت ایمانی و فروپاشی گفتمان شرک و انکار می‌انجامد. بنابراین، روش پدام توانسته است ابزاری کارآمد برای تحلیل دقیق و عینی گفتمان‌های دینی فراهم سازد.

https://api.lu.ac.ir/article_742256_8c591f49a92552584f5ee2b6e4644156.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The social and security functions of the Hisbah institution in the Abbasids Caliphate from the beginning until the end of the caliphate of Al-Mu’tasim (132-227AH). کارکردهای اجتماعی و امنیتی نهاد حِسبه در خلافت عباسیان از آغاز تا پایان خلافت معتصم (132-227ه.ق) 1 20 742267 10.22034/api.2026.2064196.1360 FA مسلم میرزاوند دکترای تاریخ اسلام و مدرس مدعو دانشگاه فرهنگیان امام رضا (ع) اندیمشک، اندیمشک، ایران 0009-0002-1695-9649 سید علاءالدین شاهرخی استاد گروه تاریخ و باستان شناسی، دانشگاه لرستان. لرستان. ایران. 0000-0001-9041-1281 مجتبی گراوند دانشیار گروه تاریخ و باستان شناسی، دانشگاه لرستان. لرستان. ایران. 0000-0002-5447-8638 داریوش نظری دانشیار گروه تاریخ و باستان شناسی، دانشگاه لرستان. لرستان. ایران. 0009-0001-8111-1866 Journal Article 2026 01 28 Objective: The institution of hisbah (the office of the market inspector and public morality supervisor) during the Abbasid Caliphate operated as a quasi-judicial and supervisory institution with extensive responsibilities in the domain of establishing security and social justice. From its supervisory aspect, the institution of hisbah was capable of providing a suitable foundation for maintaining public order and security and reducing social anomalies. This research examines the function of this institution in regulating the social, economic, and security behaviors of citizens in accordance with Islamic law during the Abbasid Caliphate. The aim of this study is to analyze the effects of hisbah on public order and security and the reduction of social anomalies in this historical period. Method: To achieve this objective, the library research method was employed with a descriptive-analytical approach. Results: The findings of the research indicate that the institution of hisbah during the aforementioned period played a key role in providing, supervising, and maintaining social and economic order and security, and functioned as a foundation for the realization of social justice. Moreover, through its supervision of citizens behaviors, this institution contributed to the creation of a just and disciplined atmosphere and exerted a more profound influence on the social and economic structure of that era. Conclusion: Accordingly, it may be concluded that the institution of hisbah during the Abbasid Caliphate, beyond being a mere supervisory body, played a role as an effective mechanism in shaping the social, economic, and security order of Islamic society and provided a model for supervisory institutions in subsequent Islamic societies. هدف: نهاد حِسبه در خلافت عباسیان به‌عنوان یک نهاد شبه‌قضایی و نظارتی با مسئولیت‌های گسترده در زمینه ایجاد امنیت و عدالت اجتماعی فعالیت می‌کرد. نهاد حِسبه از جنبه نظارتی می‌توانست بستر مناسب را جهت حفظ نظم و امنیت عمومی و کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی فراهم کند. این پژوهش به بررسی کارکرد این نهاد در تنظیم رفتارهای اجتماعی، اقتصادی و امنیتی شهروندان بر اساس شریعت اسلامی در دوره خلافت عباسیان می‌پردازد. هدف از این مطالعه، تحلیل تأثیرات حِسبه بر نظم و امنیت عمومی و کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی در این دوره تاریخی است. روش پژوهش: برای دستیابی به این هدف، از روش تحقیق کتابخانه‌ای و با رویکرد توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نهاد حِسبه در دوره مذکور نقشی کلیدی در تأمین، نظارت و حفظ نظم و امنیت اجتماعی و اقتصادی ایفا کرده و به‌عنوان بسترساز تحقق عدالت اجتماعی عمل می‌کرده است. همچنین، این نهاد با نظارت بر رفتارهای شهروندان، به ایجاد فضایی عادلانه و منضبط کمک می‌کرده و تأثیر عمیق‌تری بر ساختار اجتماعی و اقتصادی آن زمان داشته است. نتیجه‌گیری: بر این اساس، می‌توان نتیجه گرفت که نهاد حِسبه در خلافت عباسیان، فراتر از یک نهاد نظارتی صرف، به‌عنوان سازوکاری مؤثر در شکل‌دهی به نظم اجتماعی، اقتصادی و امنیتی جامعه اسلامی ایفای نقش کرده و الگویی برای نهادهای نظارتی در جوامع اسلامی بعدی فراهم آورده است.

https://api.lu.ac.ir/article_742267_eefde480bdd87d7199223ba1dc11b16d.pdf