دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The Paradigmatic Foundations of the Formative Meta-Theory: A Transformational Approach to Research Methodology مبانی پارادایمی فرا نظریه تکوینی: رهیافتی تحولی به روش شناسی پژوهش 1 24 736599 10.22034/api.2026.2065517.1381 FA فرهاد خرمائی دانشیار بخش روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0001-9357-7068 Journal Article 2025 07 01 Objective: The objective of this study was to examine the paradigmatic components of the generative metatheory in comparison with positivist, interpretive, and critical metatheories, with the aim of identifying their points of similarity and difference. In addition, given that research methods are grounded in paradigmatic assumptions, the study also sought to explicate the methodological implications of these foundational assumptions for research methodology.Method: This study employed a generative abstraction method based on a descriptive-comparative ontological approach. Within this framework, the fundamental questions to which every paradigm must respond were raised and examined. These included the nature of reality, the nature of knowledge, views on causality, the rationale and purpose of research, the nature of method, the nature of the human being, the criteria for valid explanation, the status of credible evidence, as well as each metatheory’s perspective on common belief and axiology.Results: The findings revealed that each metatheory provides distinct answers to fundamental paradigmatic questions, and that these differences shape the methodological orientation of research. Furthermore, a comparison of the generative metatheory with positivist, interpretive, and critical metatheories brought to light both the similarities and the differences among them.Conclusion: Given that metatheoretical assumptions guide the researcher’s scholarly activities, shape the application of research methods, and influence both the process of identifying the real world and the outcomes of research, the paradigmatic assumptions of the generative metatheory grounded in a monotheistic worldview and the perspectives of Islamic philosopherscan be regarded as a useful approach for engaging with different levels of scientific discourse. هدف: بررسی مؤلفه‌های پارادایمی فرانظریه تکوینی در مقایسه با فرانظریه‌های اثباتی، تفسیری و انتقادی، به‌منظور شناسایی وجوه تمایز و تشابه آن‌ها با یکدیگر. همچنین، با توجه به استوار بودن روش‌های پژوهش بر مفروضه‌های پارادایمی، تبیین تلویحات این مبانی برای روش‌شناسی پژوهش نیز مدنظر بوده است.روش پژوهش: روش این مطالعه، روش تجریدی تکوینی از نوع هستار‌انگاری توصیفی ـ تطبیقی بوده است. در این چارچوب، پرسش‌های اساسی‌ که هر پارادایم باید به آن‌ها پاسخ دهد، از جمله چیستی واقعیت، چیستی معرفت، دیدگاه نسبت به علیت، چرایی و هدف پژوهش، چیستی روش، کیستی انسان، ملاک‌های تبیین صحیح، شواهد معتبر، و نیز دیدگاه نسبت به باور عامه و ارزش‌شناسی، مطرح و بررسی شده‌اند.یافته‌ها: یافته‌های مطالعه نشان داد که هر یک از فرانظریه‌ها به پرسش‌های بنیادین پارادایمی پاسخ‌های متفاوتی می‌دهند و این تفاوت‌ها، جهت‌گیری روش‌شناختی پژوهش را شکل می‌دهد. همچنین، مقایسه فرانظریه تکوینی با فرانظریه‌های اثباتی، تفسیری و انتقادی، وجوه تشابه و تمایز میان آن‌ها را آشکار ساخت.نتیجه‌گیری: با توجه به اینکه مفروضه‌های فرانظریه‌ای، فعالیت‌های پژوهشی محقق، نحوه به‌کارگیری روش‌های پژوهش، چگونگی شناسایی جهان واقع و برون‌دادهای پژوهش را جهت می‌دهند، مفروضه‌های پارادایمی فرانظریه تکوینی، مبتنی بر جهان‌بینی توحیدی و دیدگاه فلاسفه اسلامی، می‌تواند به‌عنوان رهیافتی سودمند برای ورود به سطوح مختلف گفتمان علمی مورد توجه قرار گیرد.

https://api.lu.ac.ir/article_736599_5fec749ab171cf6793a3b2dab62e512e.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Study and Analysis of Belief in Fatalism in Hafez Ebro's Thought in Legitimizing the Timurid Dynasty بررسی و تحلیل باور به تقدیرگرایی در اندیشه حافظ‌ابرو در مشروعیت‌بخشی‌ خاندان تیموری 1 19 736886 10.22034/api.2026.2050179.1135 FA مسلم سلیمانی یان دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات علوم انسانی، دانشگاه سیدجماالدین اسدآبادی، اسدآباد، همدان، ایران Journal Article 2025 12 30 Objective: The aim of this study is to identify the historiographical thought of Hafiz-i Abru and to examine the influence of providential and deterministic concepts on his perspective in reflecting historical events and composing Zubdat al-Tawarikh, with particular emphasis on how fatalistic notions were employed to justify the legitimacy of Timurid rule. Method: This research adopts a descriptive analytical approach. By examining the historical accounts presented by Hafiz-i Abru in his works particularly Zubdat al-Tawarikh and Majma al Tawarikh it seeks to analyze both his representation of historical events and the intellectual framework underlying his historiography. Results: The findings indicate that the representation of events in Zubdat al-Tawarikh is structured around three principal axes: state-centrism, elitism, and fatalism. In narrating history, Hafiz-i Abru attempted to describe and interpret events in accordance with the objectives of the ruling elite, especially those of his patron. Moreover, historical symbols and narratives in his thought were shaped by his personal characteristics, literary style, and inclination toward the Timurid tradition. Together, these elements contributed to the formation of a distinct mode of political chronicle writing in his works. Conclusion: In conclusion, it can be argued that in his historical accounts Hafiz-i Abru remained committed to the prevailing absolute authority of his time and, by employing a providential and deterministic interpretive framework, sought to confer religious political legitimacy upon the Timurid amirs and to justify their rule. Accordingly, his historiography in this period went beyond the mere narration of events and assumed an instrumental function in reinforcing and institutionalizing the discourse of power and the politico religious hegemony of the Timurid dynasty. هدف: شناسایی اندیشه تاریخ‌نگارانه حافظ‌ابرو و بررسی تأثیر انگاره‌های مشیتی و تقدیرگرایانه بر نگرش او در بازتاب رخدادهای تاریخی و نگارش اثر زبده‌التواریخ، با تمرکز بر چگونگی استفاده از تقدیرباوری برای موجه‌سازی مشروعیت حاکمیت تیموری. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی انجام شده و با بررسی گزارش‌های تاریخی حافظ‌ابرو در آثار او، به‌ویژه زبده‌التواریخ و مجمع‌التواریخ، تلاش کرده است نحوه بازتاب رخدادها و چارچوب فکری او را تحلیل کند. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بازتاب رخدادها در زبده‌التواریخ بر مبنای سه محور حکومت‌محوری، نخبه‌گرایی و تقدیرگرایی شکل گرفته است. حافظ‌ابرو در روایت تاریخ کوشیده دیدگاه‌های خود را در راستای اهداف طبقه حاکم، به‌ویژه مخدوم خود، توصیف و تفسیر کند. همچنین نمادها و روایات تاریخی در اندیشه او تحت تأثیر ویژگی‌های شخصی، سبک نگارش و گرایش به سنت تیموری قرار داشته و این عوامل در کنار یکدیگر به شکل‌گیری نوعی وقایع‌نگاری سیاسی در آثار او انجامیده است. نتیجه‌گیری: در نهایت می‌توان گفت که حافظ‌ابرو در گزارش‌های تاریخی خود به قدرت مطلقه موجود التزام داشته و با بهره‌گیری از رویکرد تقدیرگرایانه، به اعطای مشروعیت مذهبی– سیاسی به امرای تیموری و توجیه حکمرانی آنان پرداخته است. بدین ترتیب، تاریخ‌نگاری او در این دوران فراتر از روایت صرفِ وقایع، کارکردی ابزاری برای تثبیت و نهادینه‌سازیِ گفتمانِ قدرت و هژمونیِ سیاسی- مذهبیِ خاندان تیموری یافته است.

https://api.lu.ac.ir/article_736886_14105b7892f4ca57ebdb290e89e377d7.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Investigating the effects of the Islamic Republic of Iran's water policies on the security of the border areas of Iran and Iraq (Case study: Border adjacent to the Kurdistan Region of Iraq) بررسی تاثیرات امنیتی سیاست‌های آبی در دو سوی مرز ایران و عراق (مطالعه موردی: مرز مجاور اقلیم کردستان عراق) 1 22 737013 10.22034/api.2025.2050127.1172 FA ولی الله قاسمی دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران 0000-0001-8751-2700 داود حسن آبادی گروه اموزشی جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار، گرمسار، ایران 0009-0002-9656-980X علی امیری گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد ، ایران 0000-0003-1029-7437 مهدی جورابلو گروه مهندسی آب، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران 0000-0002-8973-9076 Journal Article 2026 01 22 Objective: Many analysts believe that the Middle East will face a serious geopolitical water crisis in the near future, a crisis whose signs are already evident. Iran and Iraq, as neighboring countries, are both facing water scarcity, and each is dissatisfied with the water policies of upstream countries. Since Iran is located upstream of some of the rivers flowing into Iraq, its water policies can significantly influence the border regions of the two countries, particularly from a security perspective. Therefore, the objective of this study is to examine the security implications of Iran’s water policies in the areas adjacent to the border of the Kurdistan Region of Iraq. Method: In this study, data were collected through both library research and fieldwork. The data were analyzed using a descriptive analytical approach and the Delphi method. The main data collection instrument in the fieldwork stage was a questionnaire completed by experts and specialists in the fields of hydropolitics, political science, political geography, and water resource management. Results: The results indicate that Iran’s water policies and actions may lead to consequences such as water scarcity, environmental changes, and a decline in agricultural production in the Kurdistan Region of Iraq. These impacts may, in turn, trigger reciprocal responses from the Kurdistan Regional Government and the Iraqi central government. Conclusion: Based on the findings, the consequences of Iran’s upstream water policies may lead to tensions and increased insecurity in Kurdistan Province, particularly in border areas. Therefore, cooperative water resource management and greater attention to the security implications of water policies in border regions appear necessary for reducing tensions and strengthening regional stability. هدف: بسیاری از تحلیلگران معتقدند خاورمیانه در آینده نزدیک با یک بحران ژئوپلیتیکی جدی در حوزه آب روبه‌رو خواهد شد؛ بحرانی که نشانه‌های آن هم‌اکنون نیز قابل مشاهده است. ایران و عراق به عنوان دو کشور همسایه با مشکل کمبود منابع آبی مواجه‌اند و هر دو از سیاست‌های آبی کشورهای بالادست خود ناراضی هستند. از آنجا که ایران در بالادست بخشی از رودخانه‌های ورودی به عراق قرار دارد، سیاست‌های آبی آن می‌تواند بر مناطق مرزی دو کشور، به‌ویژه از منظر امنیتی، تأثیرگذار باشد. از این‌رو هدف این پژوهش بررسی تأثیرات امنیتی سیاست‌های آبی ایران در مجاورت مرز اقلیم کردستان عراق است. روش پژوهش: در این پژوهش داده‌ها با استفاده از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از روش دلفی انجام گرفته است. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها در بخش میدانی پرسشنامه بوده که توسط کارشناسان و نخبگان حوزه‌های هیدروپلیتیک، علوم سیاسی، جغرافیای سیاسی و مدیریت منابع آب تکمیل شده است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد سیاست‌ها و اقدامات آبی ایران می‌تواند پیامدهایی نظیر کاهش منابع آب، بروز تغییرات زیست‌محیطی و کاهش تولیدات کشاورزی در اقلیم کردستان عراق به همراه داشته باشد. این پیامدها به نوبه خود می‌تواند زمینه‌ساز واکنش‌های متقابل از سوی اقلیم کردستان و دولت عراق شود. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، پیامدهای ناشی از سیاست‌های آبی ایران در مناطق بالادست ممکن است به بروز تنش‌ها و افزایش ناامنی در استان کردستان، به‌ویژه در مناطق مرزی، منجر شود. بنابراین مدیریت همکاری‌محور منابع آب و توجه به پیامدهای امنیتی سیاست‌های آبی در مناطق مرزی، برای کاهش تنش‌ها و تقویت ثبات منطقه‌ای ضروری به نظر می‌رسد.

https://api.lu.ac.ir/article_737013_3d5aff4a8534bf8db29e38bfd421e48b.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 A"A New Approach to the Analysis of Article 1216 of the Civil Code: A Comparative Study of Shia Jurisprudence and English Law" رهیافت جدید در تحلیل ماده ۱۲۱۶ قانون مدنی با نگاهی به فقه شیعه و حقوق انگلیس 1 19 737021 10.22034/api.2026.2088928.1746 FA اصغر دوستی دانشجوی دکتری حقوق خصوصی ، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی ، یاسوج ، ایران 0000-0003-0430-598X داریوش بابایی استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران 0000-0002-8186-8826 محمد باقر عامری نیا دانشیار گروه حقوق خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران 0000-0003-0430-598X Journal Article 2026 01 22 Objective: The objective of this research is to critically analyze the jurisprudential, legal, and practical challenges surrounding Article 1216 of the Iranian Civil Code regarding the civil liability of incompetent persons. This study seeks to identify pathways for enhancing the implementation of this article by examining key ambiguities, such as the concept of the guarantor, the modalities of compensation in cases of insolvency, and the role of the natural guardian. Method: This research adopts an analytical comparative approach. By conducting an in depth examination of the jurisprudential and legal foundations of Article 1216 within the Iranian legal system, the study undertakes a comparative analysis with the English legal system. This comparison aims to evaluate the distinct bases of liability specifically fault based versus strict liability to extract the strengths and weaknesses of both systems. Results: The findings indicate that in Iranian law, civil liability is primarily attributed to the natural guardian and is grounded in the principles of involuntary liability and strict liability theory; however, legal and operational limitations have undermined its efficacy. Conversely, the English legal system operates based on fault and objective standards, holding even incompetent individuals liable if they deviate from such standards. Furthermore, the study reveals that the English system is more successful in compensating victims by employing adjusted standards and utilizing insurance mechanisms. Conclusion: The research concludes that to enhance the efficacy of Article 1216 of the Civil Code, it is necessary to revise the interpretation of this article by synthesizing strict liability theory with objective standards tailored to the specific circumstances of incompetent persons. Additionally, it is recommended that successful models from other jurisdictions, such as the development of insurance mechanisms, be adopted to ensure the guarantee of compensation for victims. هدف: هدف از این پژوهش، واکاوی چالش‌های فقهی، حقوقی و عملی ماده ۱۲۱۶ قانون مدنی ایران در خصوص مسئولیت مدنی محجورین است. این مطالعه در پی آن است تا با بررسی ابهاماتی نظیر مفهوم ضامن بودن، چگونگی جبران خسارت در صورت عدم تمکن مالی و نقش ولی قهری، راهکارهای بهبود اجرای این ماده را شناسایی کند. روش پژوهش: این تحقیق با رویکردی تحلیلی - تطبیقی انجام شده است. پژوهش حاضر ضمن بررسی عمیق مبانی فقهی و حقوقی ماده ۱۲۱۶ در نظام حقوقی ایران، به مطالعه تطبیقی موضوع در نظام حقوقی انگلیس پرداخته است تا از طریق مقایسه مبانی مسئولیت (تقصیر در برابر خطر)، نقاط قوت و ضعف هر دو سیستم را استخراج نماید. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که در حقوق ایران، مسئولیت عمدتاً بر عهده ولی قهری بوده و بر قواعد ضمان قهری و نظریه خطر استوار است، اما محدودیت‌های قانونی و اجرایی، کارآمدی آن را کاهش داده است. در مقابل، نظام حقوقی انگلیس بر مبنای تقصیر و معیارهای نوعی (رفتار معقول) عمل کرده و حتی محجورین را در صورت انحراف از این معیارها مسئول می‌شناسد. همچنین مشخص شد که نظام انگلیس با بهره‌گیری از معیارهای تعدیل‌شده و سازوکارهای بیمه‌ای، در جبران خسارت موفق‌تر عمل می‌کند. نتیجه‌گیری: نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که برای کارآمدسازی ماده ۱۲۱۶ قانون مدنی، ضرورت دارد تفسیر این ماده با تلفیق نظریه خطر و معیارهای نوعی متناسب با شرایط محجورین بازنگری شود. همچنین پیشنهاد می‌گردد از الگوهای موفق نظام‌های دیگر، مانند توسعه سازوکارهای بیمه‌ای، برای تضمین جبران خسارت زیان‌دیدگان استفاده شود.

https://api.lu.ac.ir/article_737021_66ca6f29c12748060744da0d9b1dc057.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 Investigating the Structural Relationships Between Spiritual Intelligence and Psychological Flexibility in Female Students: The Mediating Role of Sense of Coherence بررسی روابط ساختاری هوش معنوی و انعطاف پذیری روانشناختی دانشجویان دختر: نقش میانجی حس انسجام 1 19 735827 10.22034/api.2025.2059912.1286 FA لیلا معمارزاده کارشناس ارشد مشاوره خانواده، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0009-0005-0204-911X عباس عبداللهی استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0000-0002-8346-5043 سیمین حسینیان استاد تمام گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0000-0003-1852-3953 Journal Article 2026 01 23 Objective: The present study aimed to investigate the structural relationships between spiritual intelligence, sense of coherence, and psychological flexibility among female students, with an emphasis on the mediating role of the sense of coherence in this relationship. Method: This study employed a descriptive-correlational design based on Structural Equation Modeling (SEM). The statistical population consisted of female students at Alzahra University during the 2023-2024 academic year; 240 participants were selected using convenience sampling. Data collection tools included the King Spiritual Intelligence Scale (2008), the Psychological Flexibility Scale by Rolffs et al. (2018), and Antonovsky’s Sense of Coherence Scale (1987). Data were analyzed using SPSS 26 and AMOS 24 software. Results: The results indicated that spiritual intelligence had a direct and significant effect on the sense of coherence (β=0.57, P<0.001) and psychological flexibility (B=0.46, P<0.001). Additionally, the sense of coherence had a direct and significant effect on psychological flexibility (B=0.33, P<0.001) and played a partial mediating role in the relationship between spiritual intelligence and psychological flexibility (B=0.188, P<0.001). Overall, spiritual intelligence and sense of coherence accounted for 49% of the variance in psychological flexibility. Conclusion: The findings emphasize the importance of strengthening spiritual intelligence and sense of coherence to enhance psychological flexibility and well-being among female students. These results provide a suitable scientific basis for designing psychological interventions and support programs for students. Furthermore, it is suggested that future research examine the impact of other psychological and environmental variables alongside these components to develop more comprehensive models for promoting the mental health of this group. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی روابط ساختاری بین هوش معنوی، حس انسجام و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی در دانشجویان دختر و همچنین تبیین نقش میانجی حس انسجام در این رابطه انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دختر دانشگاه الزهرا در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که ۲۴۰ نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های «هوش معنوی کینگ (۲۰۰۸)»، «انعطاف‌پذیری روان‌شناختی رولفس و همکاران (۲۰۱۸)» و «حس انسجام آنتونوسکی (۱۹۸۷)» بود و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS26 و AMOS24 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که هوش معنوی اثر مستقیم و معناداری بر حس انسجام (ꞵ=0.57, P<0.001) و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی (B=0.46, P<0.001) دارد. همچنین، حس انسجام اثر مستقیم و معناداری بر انعطاف‌پذیری روان‌شناختی داشت (B=0.33, P<0.001) و به‌صورت جزئی نقش میانجی در رابطه بین هوش معنوی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی ایفا کرد (B=0.188, P<0.001). در مجموع، هوش معنوی و حس انسجام ۴۹ درصد از واریانس انعطاف‌پذیری روان‌شناختی را تبیین کردند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بر اهمیت تقویت مؤلفه‌های هوش معنوی و حس انسجام برای ارتقای انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و بهزیستی دانشجویان دختر تأکید دارند. این نتایج می‌توانند مبنای علمی مناسبی برای طراحی مداخلات و برنامه‌های روان‌شناختی جهت حمایت از دانشجویان باشند. علاوه بر این، پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آتی، تأثیر سایر متغیرهای روان‌شناختی و محیطی نیز در کنار این مؤلفه‌ها مورد سنجش قرار گیرد تا مدل‌های جامع‌تری برای ارتقای سلامت روان این گروه تدوین گردد.

https://api.lu.ac.ir/article_735827_0ec72b62739a13cb250d3a4343320693.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The influence of the economic, social and cultural contexts of the Dillman region on the success of the Alevi movement تأثیر بسترهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منطقه دیلمان بر توفیق نهضت علویان 1 25 737434 10.22034/api.2026.2051327.1147 FA زینب قدمی دانشجوی دکتری گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0009-0000-9038-288X علی بحرانی پور دانشیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0009-0000-9038-288X Journal Article 2025 12 30 Objective: This study was conducted to elucidate the role of the social, cultural, and economic conditions of the Daylam region in the emergence and success of the Alavid movement. The principal question of the research is how the structural characteristics of Daylamite society and the conditions prevailing there on the eve of the establishment of Alavid rule created the necessary grounds for the acceptance and consolidation of this government. Accordingly, the present study seeks to clarify the causes of the Alavids’ success in this region by examining the relationship among livelihood conditions, class relations, the cultural context, and social discontent. Method: The present research was carried out using a descriptive-analytical method and relying on library-based sources. In this regard, historical data related to the social, cultural, and economic conditions of Daylam were collected and analyzed in order to explain the role of these factors in the rise and establishment of Alavid rule. Results: The findings of the study indicate that, economically, the Daylam region possessed considerable potential for agriculture, development, and the expansion of rural settlements due to its favorable climate, abundant rainfall, and fertile soil. Socially, Daylamite society had a stratified structure consisting of nobles and aristocrats, dehqans, and commoners, in which the privileged classes enjoyed greater advantages. Alongside this situation, the imposition of heavy taxes on peasants and commoners, together with the neglect of the lower strata, contributed to the deepening of social divisions and the growth of public dissatisfaction. Conclusion: Based on the findings of the study, it may be concluded that the success of the Alavid movement in Daylam was not merely the result of a political or religious call; rather, it was rooted in the social, economic, and cultural context of the region. Class inequality, fiscal pressures, the deprivation of the lower strata, and the weak legitimacy of local rulers created conditions conducive to the spread of discontent and to society’s readiness to accept a new political force. In such a context, the Alavids were able to capitalize on these grievances and draw upon the existing capacities of the region to gain the support of part of the population and thereby pave the way for the establishment of the Alavid government in Tabaristan. هدف: این پژوهش با هدف تبیین نقش اوضاع اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی منطقه دیلمان در شکل‌گیری و توفیق نهضت علویان انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که ویژگی‌های ساختاری جامعه دیلمان و شرایط حاکم بر آن در آستانه تأسیس حکومت علویان، چگونه زمینه‌های پذیرش و استقرار این حکومت را فراهم ساخته است. از این رو، پژوهش حاضر می‌کوشد با بررسی پیوند میان وضعیت معیشتی، روابط طبقاتی، بافت فرهنگی و نارضایتی‌های اجتماعی، علل موفقیت علویان در این منطقه را روشن سازد. روش پژوهش: پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. در این راستا، داده‌های تاریخی مرتبط با اوضاع اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دیلمان گردآوری و تحلیل شده تا نقش این عوامل در ظهور و استقرار حکومت علویان تبیین شود. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که منطقه دیلمان از نظر اقتصادی، به سبب شرایط اقلیمی مناسب، بارندگی فراوان و خاک حاصلخیز، از ظرفیت قابل توجهی در کشاورزی، آبادانی و گسترش سکونتگاه‌های روستایی برخوردار بوده است. از نظر اجتماعی، جامعه دیلمان دارای ساختاری طبقاتی شامل نجبا و اشراف، دهقانان و رعایا بود که در آن، طبقات ممتاز از امتیازات بیشتری برخوردار بودند. در کنار این وضعیت، تحمیل مالیات‌های سنگین بر کشاورزان و رعایا و بی‌توجهی به طبقات فرودست، موجب تعمیق شکاف‌های اجتماعی و افزایش نارضایتی عمومی شده بود. نتیجه‌گیری: بر پایه یافته‌های پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که موفقیت نهضت علویان در دیلمان تنها محصول یک دعوت سیاسی یا مذهبی نبود، بلکه ریشه در بسترهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این منطقه داشت. نابرابری‌های طبقاتی، فشارهای مالیاتی، محرومیت طبقات فرودست و ضعف مشروعیت حاکمان محلی، زمینه گسترش نارضایتی و آمادگی جامعه برای پذیرش یک نیروی سیاسی جدید را فراهم کرده بود. در چنین فضایی، علویان توانستند با بهره‌گیری از این نارضایتی‌ها و اتکا به ظرفیت‌های موجود در منطقه، حمایت بخشی از جامعه را به دست آورند و زمینه تأسیس حکومت علویان طبرستان را فراهم سازند.

https://api.lu.ac.ir/article_737434_3857c7365fa13738d1982de9866567c5.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The influence of Iranian-Islamic culture in Shafi'i Kodkani's poetry تاثیر فرهنگ ایرانی- اسلامی در شعر شفیعی کدکنی 1 22 737569 10.22034/api.2025.2053794.1194 FA رحمان کلانتری دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران 0009-0009-1817-1397 مسعود سپه وندی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران 0000-0002-1528-5278 علی فرداد استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران 0000-0001-9790-2606 Journal Article 2026 01 21 Objective: The present study aims to analyze and elucidate the position and function of Iranian-Islamic cultural components within the intellectual and literary framework of Mohammadreza Shafiei Kadkani (M. Sorkheshk). It seeks to demonstrate how the poet, through the use of symbols, myths, and concepts derived from ancient Iranian history and elevated Islamic thought, reconstructs his social and political concerns and transforms these elements into instruments for critiquing the conditions of his time, articulating national identity, and preserving cultural authenticity against the threats of modernity and despotism. Method: This study is a literary investigation conducted through an analytical-descriptive approach. The research corpus consists of the poetic works of Mohammadreza Shafiei Kadkani composed between the years 1344 and 1377 in the Solar Hijri calendar. Data collection was based on a close and critical reading of the poet’s works, an examination of related scholarly and documentary sources, and the extraction of analytical notes from the texts under study. Results: The findings indicate that elements of Iranian and Islamic culture occupy a broad and meaningful presence in Shafiei Kadkani’s poetry. Ancient Iranian myths and figures such as Siavash, Bizhan, Kaveh, Tahamtan, Kavus, Afrasiyab, Zoroaster, Mani, and Simurgh are prominently reflected in his poems. The poet employs these characters and narratives to create symbols that represent the social and political conditions of his era, particularly the oppression and injustice of the Pahlavi regime. Moreover, in his poetry, Iran appears not merely as a geographical territory, but as a national and cultural identity with a central and defining role. Conclusion: By drawing upon the rich Iranian and Islamic heritage, Shafiei Kadkani has transformed his poetry into a medium for representing and safeguarding national and cultural identity. In his view, the most significant contemporary threat is not merely aggression against geographical borders, but rather the erosion of Iran’s national-cultural identity. For this reason, both pre-Islamic Iran, with its prophets and heroes, and post-Islamic Iran, with its intellectual, historical, artistic, and cultural achievements, maintain a vivid and enduring presence in his poetry. Ultimately, this poetic approach demonstrates that a return to authentic cultural roots constitutes a fundamental strategy for overcoming identity crises and confronting the intellectual challenges of the modern world with awareness and discernment. هدف: هدف از این پژوهش، تحلیل و تبیینِ جایگاه و کارکرد مؤلفه‌های فرهنگ ایرانی-اسلامی در منظومه فکری و ادبی محمدرضا شفیعی کدکنی (م. سرشک) است. این پژوهش می‌کوشد تا نشان دهد چگونه شاعر با بهره‌گیری از نمادها، اساطیر و مفاهیمِ برخاسته از تاریخِ کهن ایران و اندیشه‌های والای اسلامی، به بازآفرینیِ دغدغه‌های اجتماعی و سیاسیِ خود پرداخته و این عناصر را به ابزاری برای نقد شرایط زمانه، تبیین هویت ملی و حفظ اصالت‌های فرهنگی در برابر آسیب‌های مدرنیته و استبداد تبدیل کرده است. روش پژوهش: این پژوهش از نوع بررسی‌های ادبی و با رویکرد تحلیلی-توصیفی تدوین شده است. جامعه آماری پژوهش شامل مجموعه سروده‌های محمدرضا شفیعی کدکنی در بازه زمانی سال‌های ۱۳۴۴ تا ۱۳۷۷ شمسی است. شیوه گردآوری اطلاعات در این تحقیق، مبتنی بر مطالعه دقیق و انتقادیِ آثار شعری شاعر، بررسی منابع علمی و اسنادی مرتبط، و استخراج یادداشت‌های تحلیلی از متونِ مورد مطالعه بوده است. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که عناصر فرهنگ ایرانی و اسلامی حضوری گسترده و معنادار در شعر شفیعی کدکنی دارند. اساطیر و چهره‌های کهن ایرانی مانند سیاووش، بیژن، کاوه، تهمتن، کاووس، افراسیاب، زرتشت، مانی و سیمرغ در شعر او بازتاب یافته‌اند. شاعر از این شخصیت‌ها و روایت‌ها برای خلق نمادهایی بهره می‌گیرد که بیانگر اوضاع اجتماعی و سیاسی عصر او، به‌ویژه ظلم و بیداد حکومت پهلوی، هستند. همچنین در شعر او، ایران نه فقط به عنوان سرزمینی جغرافیایی، بلکه به مثابه هویتی ملی و فرهنگی، جایگاهی محوری دارد. نتیجه‌گیری: شفیعی کدکنی با تکیه بر میراث غنی ایرانی و اسلامی، شعر خود را به عرصه‌ای برای بازنمایی و صیانت از هویت ملی و فرهنگی تبدیل کرده است. از نگاه او، مهم‌ترین تهدید معاصر نه فقط تجاوز به مرزهای جغرافیایی، بلکه آسیب به هویت ملی-فرهنگی ایران است؛ از همین رو، ایران باستان و ایران پس از اسلام، با همه ابعاد تاریخی، فرهنگی، هنری و فکری خود، در شعر او حضوری پررنگ و ماندگار دارد. در نهایت، این رویکرد شاعرانه نشان می‌دهد که بازگشت به ریشه‌های اصیل فرهنگی، راهکاری بنیادین برای گذار از بحران‌های هویت و مواجهه آگاهانه با چالش‌های فکری دنیای مدرن است.

https://api.lu.ac.ir/article_737569_d23d503626901fcb69af8a5e9dea821d.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 10 2026 06 22 The relationship between Emotional Regulation Difficulty and perceived stress with behavioral problems in male students in the second grade of secondary school: The moderating role of spiritual intelligence رابطه دشواری در تنظیم هیجان و استرس ادراک شده با مشکلات رفتاری در دانش آموزان پسر مقطع متوسطه دوم: نقش تعدیل کننده هوش معنوی 1 19 737636 10.22034/api.2026.2079787.1582 FA پیمان حاتمیان استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0001-7147-6733 خدیجه فولادوند استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0001-6071-7036 روح اله جعفری کارشناسی ارشد روانشناسی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران 0009-0003-0213-3261 Journal Article 2025 12 31 Objective: The present study was conducted to determine the moderating role of spiritual intelligence in predicting behavioral problems based on difficulties in emotion regulation and perceived stress among students, given that emotional maladjustment is considered a primary root cause of many behavioral issues in this age group. Method: This was a descriptive-correlational study. The statistical population consisted of all male high school students in Karaj during the 2025 academic year, from which 381 students were selected using multi-stage cluster sampling. The research instruments included the King Spiritual Intelligence Scale, the Gratz and Roemer Difficulties in Emotion Regulation Scale, the Cohen Perceived Stress Scale, and the Achenbach Behavioral Problems Questionnaire. Data were analyzed using SPSS-25 software through Pearson correlation tests and hierarchical regression analysis. Results: The results showed a significant relationship between the total score of spiritual intelligence, difficulty in emotion regulation, and perceived stress with behavioral problems (P<0.001). Furthermore, the results of the hierarchical regression analysis confirmed the research hypothesis regarding the moderating role of spiritual intelligence in predicting behavioral problems based on scores of difficulty in emotion regulation and perceived stress; these relationships were significant at the P<0.001 level. Conclusions: The findings confirm that the predictor variables (difficulty in emotion regulation and perceived stress) have the capacity to explain behavioral problems, and in this regard, spiritual intelligence acts as a protective factor and a moderator. Accordingly, it is suggested that the educational system, by strengthening the components of spiritual intelligence within extracurricular and developmental programs, help students demonstrate more adaptive responses when facing psychological and emotional pressures. Moreover, the results of this study highlight the necessity of incorporating spiritual intelligence-based interventions into school counseling centers to reduce behavioral harms and promote students' mental health. هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش تعدیل‌کننده هوش معنوی در پیش‌بینی مشکلات رفتاری بر اساس متغیرهای دشواری در تنظیم هیجان و استرس ادراک‌شده در بین دانش‌آموزان انجام شد؛ زیرا ناسازگاری‌های هیجانی، ریشه اصلی بروز بسیاری از مشکلات رفتاری در این گروه سنی محسوب می‌شوند. روش پژوهش: این مطالعه به‌صورت توصیفی-همبستگی انجام گرفت. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهر کرج در سال ۱۴۰۴ بود که از میان آن‌ها ۳۸۱ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مقیاس هوش معنوی کینگ، مقیاس دشواری در تنظیم هیجان گراتز و روئمر، پرسشنامه استرس ادراک‌شده کوهن و پرسشنامه مشکلات رفتاری آخنباخ استفاده شد و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS-25 و از طریق آزمون‌های همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون صورت پذیرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین نمره کلی هوش معنوی، دشواری در تنظیم هیجان و استرس ادراک‌شده با مشکلات رفتاری رابطه معناداری وجود دارد (P<0/001). همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون سلسله‌مراتب، فرضیه پژوهش مبنی بر نقش تعدیل‌گری هوش معنوی در پیش‌بینی مشکلات رفتاری از روی نمرات دشواری در تنظیم هیجان و استرس ادراک‌شده را تأیید کرد و این روابط در سطح P<0/001 معنادار گزارش شد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها مؤید آن است که متغیرهای پیش‌بین (دشواری در تنظیم هیجان و استرس ادراک‌شده) توانایی تبیین مشکلات رفتاری را دارند و در این میان، هوش معنوی به‌عنوان یک عامل محافظت‌کننده، نقش تعدیل‌گر ایفا می‌کند. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود نظام آموزشی با تقویت مؤلفه‌های هوش معنوی در برنامه‌های پرورشی، به دانش‌آموزان کمک کند تا در مواجهه با فشارهای روانی و هیجانی، واکنش‌های سازگارانه‌تری نشان دهند. همچنین نتایج این پژوهش لزوم گنجاندن مداخلات مبتنی بر هوش معنوی را در مراکز مشاوره مدارس، جهت کاهش آسیب‌های رفتاری و ارتقای سلامت روان دانش‌آموزان بیش از پیش نمایان می‌سازد.

https://api.lu.ac.ir/article_737636_cfd2cd56108350a09512de1608846a98.pdf