دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Modern Ijtihad in the Rights of Walad al-Zina: A Jurisprudential Rereading and Presentation of Reformist Approaches اجتهاد نوین در حقوق ولدالزنا: بازخوانی فقهی و ارائه رویکردهای اصلاحی 1 23 735342 10.22034/api.2025.2065591.1382 FA منصوره ارجمندی فرد استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی،دانشگاه پیام نور ،تهران،ایران. 0000-0002-4114-2553 Journal Article 2025 07 12 Objective: This study aims to revisit and critically analyze the legal rulings related to a child born out of wedlock (walad al zina) in Islamic jurisprudence. It seeks to explore the reformative capacities within Imami jurisprudence by engaging with contemporary foundations such as human dignity, the higher objectives of Sharia (maqasid al sharia), and modern scientific evidence, including DNA testing. The primary objective is to demonstrate the feasibility of revising certain traditional rulings without departing from the fundamental principles of Islamic law. Method: Employing an analytical comparative approach, the article examines classical sources of Shia and Sunni jurisprudence. It analyzes traditional evidentiary bases such as the Quran, the Sunna, ijma (consensus), and qiyas (analogical reasoning), as well as legal maxims like sadd al dhara'i (blocking the means) and the preservation of lineage. These are then compared with ijtihad based principles including reason, public interest (maslaha), and the no harm rule (qaidat la darar). Results: The study indicates that many classical rulings concerning a child born out of wedlock such as the denial of paternal lineage, exclusion from inheritance, restrictions on testimony and judicial authority, and limitations regarding custody and financial support were formulated primarily to safeguard the family structure and protect legitimate lineage. However, an analysis grounded in contemporary ijtihad principles and scientific advancements reveals that certain aspects of these rulings may be revisited. Imami jurisprudence demonstrates the capacity to adopt more humane and context sensitive approaches aligned with modern social realities. Conclusion: The research concludes that Islamic jurisprudence, when approached through dynamic ijtihad and guided by principles such as reason, public interest, and the no harm rule, possesses the ability to respond effectively to emerging social needs. This adaptive capacity can pave the way for reforming certain rulings related to a child born out of wedlock without compromising the essential foundations of Sharia. هدف: این پژوهش به دنبال بازخوانی و تحلیل دوباره احکام مربوط به «ولدالزنا» در فقه اسلامی است و می‌کوشد ظرفیت‌های اصلاحی موجود در فقه امامیه را با استفاده از مبانی نوین مانند کرامت انسانی، مقاصد شریعت، و داده‌های علمی جدید از جمله آزمایش (DNA) بررسی کند. هدف اصلی، نشان دادن امکان بازنگری در برخی احکام سنتی بدون عدول از اصول بنیادین فقه است. روش پژوهش: مقاله با رویکرد تحلیلی– تطبیقی و بر پایه مطالعه منابع کلاسیک فقه شیعه و اهل سنت، به بررسی ادله سنتی مانند کتاب، سنت، اجماع و قیاس، و نیز قواعدی مانند سدّ الذرائع و حفظ نسب پرداخته و آنها را با مبانی اجتهادی همچون عقل، مصلحت و قاعده لاضرر مقایسه می‌کند. یافته‌ها: مطالعه نشان می‌دهد که بسیاری از احکام سنتی درباره فرزند نامشروع مانند عدم انتساب نسب به پدر، محرومیت از ارث، محدودیت در شهادت و قضاوت، و احکام مربوط به حضانت و نفقه بر اساس ملاحظات حفظ نظام خانواده و صیانت از نسب وضع شده‌اند. با این حال، تحلیل مبانی اجتهادی و یافته‌های علمی معاصر نشان می‌دهد که امکان بازنگری در بخشی از این احکام وجود دارد و فقه امامیه ظرفیت پذیرش رویکردهای انسانی‌تر و متناسب با شرایط زمانه را دارد. نتیجه‌گیری: پژوهش نتیجه می‌گیرد که فقه اسلامی، در پرتو اجتهاد پویا و استفاده از اصولی چون عقل، مصلحت و قاعده لاضرر، توانایی پاسخگویی به نیازهای نوپدید اجتماعی را دارد. این ظرفیت می‌تواند زمینه‌ساز اصلاح برخی احکام مربوط به ولدالزنا باشد، بی‌آنکه به اصول بنیادین شریعت خدشه‌ای وارد شود.

https://api.lu.ac.ir/article_735342_ee959140311bc7eea161a9dfe5871770.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Identifying the dimensions and components of the teacher training curriculum with a Future Studies approach شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های برنامه‌درسی تربیت‌معلم با رویکرد آینده پژوهی 1 19 735317 10.22034/api.2025.2052218.1167 FA حامد یعقوبیان دانشجوی دکتری گروه علوم تربیتی،برنامه ریزی درسی،واحداراک،دانشگاه آزاداسلامی،اراک،ایران 0009-0006-1859-7695 فاطمه پرسته قمبوانی استادیار گروه علوم تربیتی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. 0000-0002-8670-6164 مژگان محمدی نایینی استادیارگروه علوم تربیتی،واحداراک،دانشگاه آزاداسلامی،اراک،ایران 0009-0007-0692-0712 Journal Article 2025 10 24 Objective: To identify the dimensions and components of the teacher education curriculum with a futures studies approach, aiming to design a curriculum aligned with future needs and emerging developments. This study seeks to bridge the gap between traditional curricula and the requirements of modern education. Method: The present study is qualitative and was conducted using Roberts' synthesis research method. The research population comprised all domestic and international articles published between 2010 and 2024. A criterion-based sampling method was employed to select 53 articles, which were then extracted using a checklist and analyzed through coding. By systematically synthesizing the findings of previous research, this method enabled the identification of comprehensive components beyond the scope of any single study. Results: Eight dimensions were identified for the teacher education curriculum with a futures studies approach: objectives (enhancing knowledge about future challenges), learning environment (adaptability and flexibility), resources (revision and updating), teaching methods (utilization of modern technologies such as artificial intelligence), content (emphasis on pedagogical scholarship), activities (understanding internationalization strategies), tools (familiarity with personalized learning tools), and evaluation (comprehensive assessment of inputs and outputs). These dimensions are interconnected in a network, and the absence of any one of them disrupts the effectiveness of the entire teacher education system. Conclusion: By considering the eight identified dimensions, the teacher education curriculum can be designed effectively and comprehensively to prepare teachers for facing future challenges. Accordingly, recommendations are provided for improving teacher education curricula. Revising the approved syllabi of the Ministry of Science based on these eight components is an essential step toward realizing this forward-looking approach. هدف: شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های برنامه‌درسی تربیت‌معلم با رویکرد آینده‌پژوهی، به منظور طراحی برنامه‌ای متناسب با نیازهای آینده و تحولات پیش رو. این پژوهش در پی آن است که شکاف میان برنامه‌های درسی سنتی و الزامات نوین آموزشی را پر کند. روش پژوهش: پژوهش حاضر کیفی و با استفاده از روش سنتزپژوهی روبرتس انجام شده است. جامعه پژوهش شامل تمامی مقالات داخلی و خارجی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ بوده که با نمونه‌گیری ملاک‌محور، ۵۳ مقاله انتخاب و با استفاده از چک‌لیست و کدگذاری طبقه‌بندی شده‌اند. این روش با ترکیب نظام‌مند یافته‌های پژوهش‌های پیشین، امکان دستیابی به مؤلفه‌های جامع و فراتر از یک مطالعه واحد را فراهم کرده است. یافته‌ها: هشت بعد برای برنامه‌درسی تربیت‌معلم با رویکرد آینده‌پژوهی شناسایی شد: اهداف (ارتقای دانش درباره چالش‌های آینده)، محیط یادگیری (تنوع‌پذیری و انعطاف‌پذیری)، منابع (بازنگری و به‌روزرسانی)، شیوه آموزش (استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی)، محتوا (تأکید بر دانش‌پژوهی تربیتی)، فعالیت‌ها (شناخت راهبردهای بین‌المللی‌سازی)، ابزارها (آشنایی با ابزارهای یادگیری شخصی‌شده) و ارزشیابی (جامع دروندادها و بروندادها). این ابعاد به صورت شبکه‌ای به هم مرتبط هستند و فقدان هر یک، کارآمدی کل نظام تربیت معلم را با اختلال مواجه می‌کند. نتیجه‌گیری: با در نظر گرفتن هشت بعد شناسایی‌شده، می‌توان برنامه‌درسی تربیت‌معلم را به صورت اثربخش و جامع طراحی کرد که معلمان را برای مواجهه با چالش‌های آینده آماده می‌سازد. بر این اساس، پیشنهاداتی برای بهبود برنامه‌های درسی تربیت معلم ارائه شده است. بازنگری در سرفصل‌های مصوب وزارت علوم بر اساس مؤلفه‌های هشت‌گانه، گامی ضروری برای تحقق این رویکرد آینده‌نگرانه است.

https://api.lu.ac.ir/article_735317_8cf9eeb8270289b0a0fc9e3e5da14659.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Challenges of Civil Liability in Cyberspace under Iranian and English Law چالش‌های مسئولیت مدنی در فضای مجازی در حقوق ایران و انگلستان 1 18 731735 10.22034/api.2025.2076197.1537 FA فرهاد زارعی نژاد گروه حقوق، واحد بین الملل کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، هرمزگان، ایران. 0009-0001-2364-5069 آرزو ملکشاه گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران پوریا رضی گروه حقوق، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، هرمزگان، ایران. Journal Article 2025 04 02 Objective: The main objective of this study is to conduct a comparative analysis of the challenges of civil liability in cyberspace within the legal systems of Iran and the United Kingdom. This research seeks to identify the similarities and differences between these two legal systems and to propose solutions for addressing legal deficiencies and strengthening effective legal frameworks aimed at protecting users’ rights in cyberspace. Method: This study adopts a comparative approach to examine and analyze the laws, regulations, and judicial practices related to civil liability in cyberspace in the legal systems of Iran and the United Kingdom. The data were collected through library-based sources, academic articles, and existing legal texts. Subsequently, the legal, judicial, executive, technical, and cultural challenges associated with civil liability in cyberspace were analyzed. Results: The findings indicate that in Iranian law, the lack of alignment between existing laws and technological developments, the absence of specific regulations governing cyberspace, and weaknesses in the enforcement of laws constitute the main challenges. In the United Kingdom, despite the presence of advanced legal frameworks such as the General Data Protection Regulation (GDPR), issues such as difficulties in determining the liability of anonymous users and the need to adapt laws to emerging technologies remain significant. Moreover, in both countries, challenges such as limited legal awareness among users, weaknesses in the culture of responsible use of cyberspace, and cybersecurity threats are evident. Conclusion: The comparative analysis demonstrates that both the Iranian and British legal systems face similar challenges regarding civil liability in cyberspace. The adoption of comprehensive and specialized legislation for cyberspace, the promotion of a culture of responsibility among users, investment in technological and cybersecurity infrastructures, and the expansion of international cooperation can contribute to improving the protection of users’ rights and enhancing cybersecurity in both countries. هدف: هدف اصلی این پژوهش تحلیل تطبیقی چالش‌های مسئولیت مدنی در فضای مجازی در نظام‌های حقوقی ایران و انگلستان است. این مطالعه در پی شناسایی شباهت‌ها و تفاوت‌های موجود میان این دو نظام حقوقی و ارائه راهکارهایی برای رفع کاستی‌های قانونی و تقویت چارچوب‌های حقوقی کارآمد در حوزه حمایت از حقوق کاربران در فضای مجازی است. روش پژوهش: این پژوهش با بهره‌گیری از روش تطبیقی انجام شده و به بررسی و تحلیل قوانین، مقررات و رویه‌های قضایی مرتبط با مسئولیت مدنی در فضای مجازی در حقوق ایران و انگلستان می‌پردازد. داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای، مقالات علمی و متون قانونی گردآوری شده و چالش‌های حقوقی، قضایی، اجرایی، فنی و فرهنگی در این حوزه مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در حقوق ایران، عدم هماهنگی قوانین با تحولات فناوری، فقدان مقررات خاص برای فضای مجازی و ضعف در اجرای قوانین از مهم‌ترین چالش‌ها به شمار می‌آید. در حقوق انگلستان، با وجود قوانین پیشرفته‌ای مانند مقررات عمومی حفاظت از داده‌ها (GDPR)، مسائلی نظیر دشواری در تعیین مسئولیت کاربران ناشناس و لزوم انطباق قوانین با فناوری‌های نوین همچنان مطرح است. افزون بر این، در هر دو کشور چالش‌هایی همچون پایین بودن آگاهی حقوقی کاربران، ضعف فرهنگ استفاده از فضای مجازی و تهدیدات امنیت سایبری مشاهده می‌شود. نتیجه‌گیری: نتایج بررسی تطبیقی نشان می‌دهد که هر دو نظام حقوقی ایران و انگلستان با چالش‌های مشابهی در حوزه مسئولیت مدنی در فضای مجازی مواجه هستند. تدوین قوانین جامع و اختصاصی برای فضای مجازی، ارتقای فرهنگ مسئولیت‌پذیری کاربران، تقویت زیرساخت‌های فناوری و امنیت سایبری و گسترش همکاری‌های بین‌المللی می‌تواند به بهبود حمایت از حقوق کاربران و افزایش امنیت در فضای مجازی در هر دو کشور کمک کند.

https://api.lu.ac.ir/article_731735_eeb1ac79c9e3c22073b31dfc538408fb.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 The Tools of Satan for Deceiving Humanity from the Perspective of the Holy Qur’an «ابزارهای شیطان» برای «فریب انسان» از منظر قرآن کریم 1 23 735469 10.22034/api.2026.2087516.1704 FA علی محمد خیرعلی عندلیب گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-4981-7703 محسن احتشامی نیا گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-4981-7703 ناهده فوزی گروه ادبیات عرب، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-0784-2804 Journal Article 2025 11 07 Objective: Investigating the nature of Satan and his methods of influencing human thoughts and behaviors is a vital subject within Qur’anic studies and Islamic ethics. This is primarily because human deviation from the divine path often results from the gradual influence of satanic temptations. Therefore, clarifying Satan’s fundamental reality and analyzing his strategies of seduction can significantly aid in identifying the causes of human misguidance and developing effective countermeasures. Such understanding also enhances individuals’ spiritual and moral awareness in confronting deviant tendencies. Method: This study employs a descriptive-analytical approach. The data were collected through library research and note-taking from academic sources, then analyzed qualitatively. Results: The findings reveal that Satan employs a variety of tactics to lead humans astray. These include inciting the lower self, inducing forgetfulness of God's remembrance, planting false promises and prolonged desires, beautifying sinful acts, whispering secretly, and fostering forgetfulness and hostility among individuals. His influence is exerted gradually through a step-by-step process. Conclusion: However, humans possess the capacity to resist these temptations by utilizing two divine gifts: intellect and free will. Satan cannot directly control human reason or choice; rather, he infiltrates the faculties of imagination and fantasizing, causing distortions in mental perceptions. This creates a foundation for cognitive errors, ultimately leading to misunderstanding and wrongful behaviors. Therefore, strengthening religious awareness and ethical vigilance can play an important role in neutralizing these influences. هدف: شناخت ماهیت شیطان و شیوه‌های نفوذ او در اندیشه و رفتار انسان از مباحث مهم در معارف قرآنی و اخلاق اسلامی است؛ زیرا انحراف انسان از مسیر هدایت الهی غالباً در نتیجه تأثیر تدریجی وسوسه‌های شیطانی شکل می‌گیرد. از این رو تبیین حقیقت وجودی شیطان و بررسی روش‌های اغواگری او می‌تواند در شناخت عوامل گمراهی انسان و راه‌های مقابله با آن نقش مهمی ایفا کند. این امر به تقویت بینش دینی و اخلاقی انسان در برابر انحرافات نیز کمک می‌کند. روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. داده‌ها با استفاده از فیش‌برداری از منابع کتابخانه‌ای گردآوری شده و به صورت کیفی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شیطان برای اغوای انسان از راه‌های گوناگونی بهره می‌گیرد؛ از جمله تحریک نفس امّاره، ایجاد غفلت از یاد خدا، القای وعده‌های دروغین و آرزوهای طولانی، زیبا جلوه دادن گناهان، نجواهای پنهانی و ایجاد فراموشی و دشمنی میان انسان‌ها. همچنین تسلط او بر انسان در فرایندی تدریجی و گام‌به‌گام تحقق می‌یابد. نتیجه‌گیری: با این حال، انسان با بهره‌گیری از دو موهبت الهی عقل و اختیار می‌تواند در برابر این وسوسه‌ها ایستادگی کند. شیطان قادر به تصرف مستقیم در عقل و اختیار انسان نیست، بلکه از طریق نفوذ در قوه وهم و خیال و ایجاد دگرگونی در ادراکات ذهنی، زمینه مغالطه شناختی را فراهم می‌سازد که در نهایت می‌تواند به واژگونی شناخت و بروز رفتارهای نادرست منجر شود. بنابراین تقویت آگاهی دینی و مراقبت اخلاقی می‌تواند نقش مؤثری در خنثی کردن این تأثیرات داشته باشد.

https://api.lu.ac.ir/article_735469_870028d47913a0020402883e72b9bb72.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 An interpretive reading of natural law in the metaverse era based on Leo Strauss's theory خوانشی تفسیری از حقوق طبیعی در عصر متاورس با تکیه به نظریه لوئو اشتراوس 1 20 735353 10.22034/api.2025.2057603.1254 FA حسین رحمت الهی دانشیار حقوق عمومی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران مهدی بالوی دانشیار گروه حقوق‌بین‌الملل‌وعمومی پردیس‌فارابی دانشگاه‌تهران 0000-0002-3182-5350 مهدی حسنوند دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0003-2074-6689 Journal Article 2025 10 24 Objective: This study aims to provide an interpretive reading of natural rights in the age of the metaverse, drawing on the theory of Leo Strauss. It seeks to explain how the principles of natural rights can be redefined and preserved in the face of challenges such as relativism, the dominance of private corporations, and the technological complexities of virtual environments. The research further endeavors to elucidate the connection between the classical foundations of natural rights and the emerging transformations of the digital sphere. Method: The research adopts a philosophical–legal analytical approach. It involves a re-examination of Leo Strauss’s ideas, a critical review of literature related to digital governance, and a case-based analysis of legal challenges present within the metaverse. An interpretive methodology is employed to explore the relationship between natural rights theory and the advancements of modern digital technologies. Results: The findings indicate that the metaverse, by creating a decentralized environment, poses significant challenges to classical concepts of natural rights such as privacy, justice, and human dignity. Furthermore, the dominance of private corporations over digital infrastructures and the fluid nature of digital identities make it increasingly difficult to offer a stable definition of human essence in this realm. The blurring of boundaries between the public and private spheres is also intensified within this environment. Conclusion: The results suggest that safeguarding natural rights in the digital age requires the development of transnational frameworks grounded in stable ethical principles, the enhancement of algorithmic transparency, and the expansion of digital literacy education. Additionally, recognizing digital identities as an extension of physical identity and designing ethically oriented technologies emerge as key strategies in this context. Such measures can contribute to the formation of more responsible governance within the metaverse. هدف: این پژوهش با هدف ارائه خوانشی تفسیری از حقوق طبیعی در عصر متاورس با تکیه بر نظریه لئو اشتراوس انجام شده و می‌کوشد چگونگی بازتعریف و حفظ اصول حقوق طبیعی را در مواجهه با چالش‌هایی مانند نسبی‌گرایی، سلطه شرکت‌های خصوصی و پیچیدگی‌های فناورانه فضای مجازی تبیین کند. همچنین تلاش دارد پیوند میان مبانی کلاسیک حقوق طبیعی و تحولات نوین فضای دیجیتال را روشن سازد. روش پژوهش: روش این پژوهش مبتنی بر تحلیل فلسفی و حقوقی است و در آن اندیشه‌های لئو اشتراوس بازخوانی شده، متون مرتبط با حکمرانی دیجیتال به صورت انتقادی بررسی گردیده و چالش‌های حقوقی موجود در محیط متاورس نیز به صورت موردی تحلیل شده است. در این مسیر از رویکرد تفسیری برای فهم نسبت میان نظریه حقوق طبیعی و تحولات فناوری‌های نوین استفاده شده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که متاورس با ایجاد فضایی غیرمتمرکز مفاهیم کلاسیک حقوق طبیعی مانند حریم خصوصی، عدالت و کرامت انسانی را با چالش‌های جدی مواجه کرده و در عین حال سلطه شرکت‌های خصوصی بر زیرساخت‌ها و ماهیت سیال هویت‌های دیجیتال، ارائه تعریفی ثابت از ذات انسان را در این فضا دشوار ساخته است. افزون بر این، مرزهای میان حوزه عمومی و خصوصی در این فضا بیش از پیش مبهم شده است. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که برای حفظ حقوق طبیعی در عصر دیجیتال تدوین چارچوب‌های فراملی مبتنی بر اصول اخلاقی ثابت، تقویت شفافیت الگوریتمی و گسترش آموزش سواد دیجیتال ضروری است و همچنین به‌رسمیت‌شناسی هویت‌های دیجیتال به عنوان امتداد هویت فیزیکی و طراحی فناوری‌های اخلاق‌محور از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی در این زمینه به شمار می‌آیند. این اقدامات می‌تواند زمینه شکل‌گیری حکمرانی مسئولانه‌تر در فضای متاورس را فراهم سازد.

https://api.lu.ac.ir/article_735353_acf4d373163452303df29134661bc76b.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Analysis of the concept of satisfaction in marital relations with an emphasis on moral foundations and family laws in Iran تحلیل مفهوم رضایت در روابط زناشویی با تاکید بر مبانی اخلاقی و قوانین خانواده در ایران 1 16 735543 10.22034/api.2026.2088090.1715 FA نفیسه محمدعلی زاده کارشناسی ارشد حقوق خانواده ، دانشگاه شهید بهشتی ، تهران ، ایران . 0009-0003-1651-7266 Journal Article 2025 11 02 Objective: This study aims to re-examine the concept of consent in marital relationships, with particular emphasis on its role in the psychological, emotional, and moral well-being of spouses and in the proper functioning of the family. It seeks to demonstrate how traditional interpretations of tamkin (conjugal submission) within Iranian family law have, at times, marginalized the role of consent and generated ethical and jurisprudential challenges. Method: The research adopts an analytical documentary approach, grounded in the examination of classical and contemporary juristic sources as well as relevant provisions of Iranian family law. Various interpretations of tamkin and their legal and ethical implications are critically analyzed in order to clarify their conceptual foundations and practical consequences. Results: The findings indicate that an absolutist interpretation of sexual tamkin lacks a coherent and definitive jurisprudential basis and is inconsistent with foundational principles such as good companionship (husn al-mu‘asharah), the prohibition of harm (la darar), the negation of undue hardship (la haraj), and the principle of human dignity. Analysis of existing legal provisions further reveals significant gaps regarding sexual consent, the adverse consequences of misinterpreting tamkin, and the necessity of addressing instances of coercion within marital relations. Conclusion: The study concludes that, drawing upon the dynamic and ethically oriented foundations of Islamic jurisprudence as well as broader human rights principles, a more comprehensive definition of sexual consent can be articulated within Iranian law one that regards non-consensual marital relations as incompatible with human dignity and contrary to moral justice. Accordingly, reform of family laws, reconsideration of judicial practices, and cultural efforts to delegitimize sexual coercion are indispensable. هدف: هدف این پژوهش تحلیل دوباره مفهوم رضایت در روابط زناشویی با تأکید بر نقش آن در سلامت روانی، عاطفی و اخلاقی زوجین و کارکرد صحیح خانواده است. پژوهش می‌کوشد نشان دهد چگونه برداشت‌های سنتی از تمکین در حقوق خانواده ایران، جایگاه رضایت را تضعیف کرده و چه چالش‌هایی از منظر اخلاقی و فقهی ایجاد شده است. روش پژوهش: این مطالعه با روش تحلیلی _ اسنادی انجام شده و بر بررسی منابع فقهی، آثار فقهای سنتی و معاصر، و تحلیل مواد قانونی مربوط به حقوق خانواده در ایران استوار است. همچنین تفسیرهای مختلف از مفهوم تمکین و پیامدهای حقوقی و اخلاقی آن مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد برداشت مطلق‌گرایانه از تمکین جنسی مستند فقهی یکپارچه و قطعی ندارد و با اصول بنیادین مانند حسن معاشرت، نفی ضرر، نفی عسر و حرج و اصل کرامت انسانی ناسازگار است. تحلیل قوانین موجود نیز نشان‌دهنده خلأهای جدی درباره رضایت جنسی، پیامدهای منفی تفسیر نادرست از تمکین و ضرورت توجه به موارد اجبار در روابط زناشویی است. نتیجه‌گیری: پژوهش نتیجه می‌گیرد که بر اساس مبانی پویا و اخلاق‌محور فقه اسلامی و نیز اصول حقوق بشری، می‌توان تعریفی جامع‌تر از رضایت جنسی در حقوق ایران ارائه کرد؛ تعریفی که روابط زناشویی بدون رضایت را مغایر کرامت انسانی و خلاف عدالت اخلاقی می‌داند. بر همین اساس، اصلاح قوانین خانواده، بازنگری در رویه‌های قضایی و فرهنگ‌سازی برای نفی مشروعیت اجبار جنسی ضرورتی انکارناپذیر است.

https://api.lu.ac.ir/article_735543_b712227aa80f39e6e2e487ffd125a3ab.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 The Role of Officially Registered Documents in the Stabilization of Transactions and the Promotion of Social Justice بررسی جایگاه ثبتی اسناد رسمی در تثبیت معاملات و تأمین عدالت اجتماعی 1 19 735892 10.22034/api.2026.2088856.1743 FA نجمه شکوری روشت کارشناسی ارشد حقوق ثبت اسناد و املاک، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0009-9663-0309 فاطمه مهدوی گروه الهیات (فقه و حقوق اسلامی)، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران 0000-0002-6508-6795 Journal Article 2025 10 31 Objective: The primary objective of this research is to examine the status of official documents within the Iranian legal system and to clarify their role in stabilizing transactions, preventing legal disputes, and ensuring social justice. Furthermore, this study seeks to analyze the importance of strengthening the formal registration system and its consequences for enhancing legal security and public trust in transactional relationships. Method: This study adopts a descriptive-analytical methodology based on documentary and legal analysis, wherein relevant laws, registration regulations, and legal perspectives concerning official documents are thoroughly examined. In addition, through the utilization of library resources and the analysis of legal texts, the status of official documents within the legal framework and their role in mitigating conflicts and legal disputes have been evaluated. Results: The research findings indicate that official documents, due to their high credibility and evidentiary power, play a pivotal role in establishing legal security, reducing lawsuits and disputes between contracting parties, and ensuring the transparency and validity of legal relationships. By safeguarding the rights of the parties and preventing potential abuses, these documents are also effective in stabilizing economic and social order and enhancing public trust in the legal and registration systems. Moreover, strengthening the status of official documents can contribute to reducing the volume of judicial cases and improving the efficiency of the judiciary. Conclusion: The results of this study demonstrate that consolidating and strengthening the registration status of official documents plays a significant role in fostering legal and economic stability, preventing legal conflicts, and realizing social justice. Consequently, these documents are recognized as vital instruments for the administration of justice and for enhancing public trust in the legal and registration systems within society. هدف: هدف این پژوهش بررسی جایگاه ثبتی اسناد رسمی در نظام حقوقی ایران و تبیین نقش آن‌ها در تثبیت معاملات، پیشگیری از اختلافات حقوقی و تأمین عدالت اجتماعی است. همچنین این پژوهش درصدد است اهمیت تقویت نظام ثبت رسمی و آثار آن در ارتقای امنیت حقوقی و اعتماد عمومی به روابط معاملاتی را مورد تحلیل قرار دهد. روش پژوهش: روش پژوهش در این مطالعه توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل اسنادی و حقوقی است که در آن قوانین، مقررات ثبتی و دیدگاه‌های حقوقی مرتبط با اسناد رسمی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. علاوه بر این، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و تحلیل متون حقوقی، جایگاه اسناد رسمی در ساختار حقوقی و نقش آن‌ها در کاهش تعارضات و اختلافات حقوقی مورد ارزیابی قرار گرفته است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد اسناد رسمی به دلیل برخورداری از اعتبار و قدرت اثباتی بالا، نقش مهمی در ایجاد امنیت حقوقی، کاهش دعاوی و اختلافات میان طرفین معاملات و تضمین شفافیت و صحت روابط حقوقی دارند. همچنین این اسناد با حفظ حقوق طرفین و جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی، در تثبیت نظم اقتصادی و اجتماعی و افزایش اعتماد عمومی به نظام حقوقی و ثبتی مؤثر هستند. علاوه بر این، تقویت جایگاه ثبتی اسناد رسمی می‌تواند به کاهش حجم پرونده‌های قضایی و افزایش کارآمدی دستگاه قضایی کمک کند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تحکیم و تقویت جایگاه ثبتی اسناد رسمی نقش مهمی در ایجاد پایداری حقوقی و اقتصادی، پیشگیری از تعارضات حقوقی و تحقق عدالت اجتماعی دارد و به عنوان یکی از ابزارهای مهم اجرای عدالت و افزایش اعتماد عمومی به نظام حقوقی و ثبتی در جامعه شناخته می‌شود.

https://api.lu.ac.ir/article_735892_e0f2eff464a251e9e5b6fc07b0d251a5.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Examining the deterrent effect of child abuse penalties in Iranian laws بررسی میزان بازدارندگی مجازات‌های کودک‌آزاری در قوانین ایران 1 25 735360 10.22034/api.2025.2074819.1511 FA رامین اکبری دانشجوی دوره دکترا، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران 0009-0006-6415-5804 مسعود بسامی استادیار، گروه حقوق، واحد اسلام آبادغرب، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلام آباد غرب. ایران 0000-0003-2465-3332 یزدان نصرتی استادیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی ، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران 0009-0006-6415-5804 Journal Article 2025 10 15 Objective: Child abuse is one of the major social problems in all societies, including Iran, and addressing it requires serious attention from legislators and the development of effective criminal policies. In Iran, due to the inefficiency of previous laws, the “Law on the Protection of Children and Adolescents” was enacted in 2020 (1399 SH). This law aims to protect the rights of children and adolescents, prevent child abuse, and reduce the social harms arising from it. The present study seeks to examine Iran’s criminal policy in confronting child abuse and addresses the main question of whether the punishments stipulated in Iranian laws are effective in deterring child abuse. Method: his study was conducted using a descriptive analytical approach based on library resources and legal documents. Results: The findings indicate that the Islamic Republic of Iran has adopted a relatively appropriate criminal policy to combat child abuse. Compared with previous laws, the Law on the Protection of Children and Adolescents (2020) has attempted to enhance the deterrent effect of punishments by increasing their severity and diversity, as well as by introducing complementary and consequential penalties. Conclusion: In recent years, particularly with the enactment of the Law on the Protection of Children and Adolescents (2020), significant progress has been made in strengthening legal protection for children, and nearly all forms of child abuse have been criminalized under Iranian law. However, in practice and at the stage of implementation, these laws have not yet achieved the desired level of deterrence and have not been fully effective in preventing the recurrence of such behaviors. This research was conducted with a descriptive-analytical approach and based on library resources and documents. هدف: کودک‌آزاری یکی از معضلات اجتماعی در همه جوامع از جمله ایران است که مقابله با آن نیازمند توجه جدی قانون‌گذار و تدوین سیاست کیفری مؤثر است. در ایران با توجه به ناکارآمدی قوانین پیشین، در سال ۱۳۹۹ «قانون حمایت از اطفال و نوجوانان» به تصویب رسید که هدف آن حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان، پیشگیری از کودک‌آزاری و کاهش آسیب‌های اجتماعی ناشی از آن است. این پژوهش با هدف بررسی سیاست کیفری ایران در مقابله با کودک‌آزاری انجام شده و به این پرسش می‌پردازد که آیا مجازات‌های مقرر در قوانین ایران در بازدارندگی از کودک‌آزاری مؤثر هستند یا خیر. روش پژوهش: این تحقیق با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای و اسناد قانونی انجام شده است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران در راستای مقابله با کودک‌آزاری سیاست کیفری نسبتاً مناسبی اتخاذ کرده است. قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹ نسبت به قوانین پیشین با تشدید و تنوع مجازات‌های اصلی و همچنین پیش‌بینی مجازات‌های تکمیلی و تبعی تلاش کرده است تا میزان بازدارندگی مجازات‌ها را افزایش دهد. نتیجه‌گیری: در سال‌های اخیر، به‌ویژه با تصویب قانون حمایت از اطفال و نوجوانان (۱۳۹۹)، پیشرفت‌هایی در زمینه حمایت قانونی از کودکان صورت گرفته و تقریباً همه انواع کودک‌آزاری در قوانین ایران جرم‌انگاری شده است. با این حال، در عمل و در مرحله اجرا، این قوانین هنوز به میزان مطلوب بازدارنده نبوده و نتوانسته‌اند به طور کامل از تکرار این رفتارها جلوگیری کنند. این تحقیق با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای و اسناد انجام شده.

https://api.lu.ac.ir/article_735360_13802d2e10077e9b6eceee6cf4efe84b.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Meta-synthesis of factors affecting the desire to have children in Iran فراترکیب عوامل مؤثر بر تمایل به فرزندآوری در ایران 1 35 735366 10.22034/api.2025.2056224.1231 FA غلامرضا تاج بخش استاد تمام گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره)، بروجرد، ایران 0000-0002-1155-8857 Journal Article 2025 10 29 Objective: In the last decade, the issue of childbearing in Iran has become one of the important concerns of governance in the country. The aim of the present study is to conduct a sociological study of the factors affecting childbearing in Iran, based on the study and summary of previous research. Method: The present study was conducted using the meta-synthesis qualitative method and the seven-stage model of Sandelowski and Barroso (2003). For this purpose, the results of studies conducted between 2011 and 2014 were reviewed and a number of relevant articles were identified using relevant keywords. Out of 537 articles, 101 articles were finally selected according to the criteria of the meta-synthesis method. This study fills the gaps in the analysis of multiple factors of childbearing by providing a comprehensive framework. Also, in order to examine the quality and reliability of the research findings, content validity and kappa index were used, the results of which indicated the desirable quality of the findings. Results: The findings of the present study are: individual, religious, social, cultural, political, economic, jurisprudential and legal, and media factors. On the other hand, the integration of the findings of previous studies led to important categories regarding هدف: در یک دهه اخیر، مسأله فرزندآوری در ایران به یکی از دغدغه‌های مهم حکمرانی در کشور تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر بررسی جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر فرزندآوری در ایران با تکیه بر مطالعه و جمع‌بندی پژوهش‌های پیشین است. روش پژوهش: پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی فراترکیب و الگوی هفت مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو (2003) صورت گرفته است. به همین منظور، نتایج مطالعات انجام شده بین سال‌های 1390 تا 1403 بررسی شده و با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط، تعدادی از مقالات مربوط شناسایی و از میان 537 مقاله، در نهایت 101 مقاله با توجه به معیارهای روش فراترکیب انتخاب شدند. این مطالعه با ارائه چارچوبی جامع، شکاف‌های موجود در تحلیل عوامل چندگانه فرزندآوری را پر می‌کند. همچنین، به منظور بررسی کیفیت و پایایی یافته‌های پژوهش از روایی محتوایی و شاخص کاپا استفاده شده که نتایج آن حکایت از کیفیت مطلوب یافته داشته است. یافته‌ها: یافته‌های حاصل از پژوهش حاضر عبارتند از: عوامل فردی، دینی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، فقهی و حقوقی و رسانه‌ای. از سوی دیگر ادغام یافته‌های مطالعات قبلی به مقوله‌های مهمی در رابطه با عوامل مؤثر بر تمایل به فرزندآوری در ایران انجامید که به ترتیب فراوانی عبارتند از: ارزش‌ها و نگرش‌ها، سبک‌زندگی

https://api.lu.ac.ir/article_735366_63b239ded088731aaf692ea06d9b0780.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 AI‑Based Curriculum Design and Adaptive Learning طراحی برنامه درسی مبتنی بر هوش مصنوعی و یادگیری تطبیقی 1 21 735546 10.22034/api.2026.2087664.1709 FA علی اصغر ماشینچی دانشیار گروه علوم تربیتی، واحدلامرد، دانشگاه آزاد اسلامی،لامرد، ایران 0000-0002-1333-7468 Journal Article 2025 11 01 Objective: This study aims to investigate and design an artificial intelligence-based curriculum model with an emphasis on adaptive learning, in order to enhance the quality and efficiency of the educational process through the personalization of learning pathways. Method: This research employed a quantitative approach based on the analysis of educational data. The dataset included variables such as prior knowledge level, learning style, level of engagement, time spent on content, assessment scores, and type of instructional content. Learners' performance was analyzed to evaluate the effectiveness of adaptive algorithms in adjusting difficulty levels and designing personalized learning pathways. Results: The results indicated a significant positive relationship between prior knowledge level and academic performance. Furthermore, the type of instructional content and learning style were found to influence learners' engagement and success. It was also revealed that adaptive algorithms are effective in adjusting content difficulty and delivering personalized learning pathways. In addition, data analysis enabled more accurate prediction of learners' needs. Conclusion: The implementation of an AI-based curriculum can lead to improved learning quality, increased learner engagement, and enhanced educational efficiency. The findings confirm the necessity of utilizing educational data and intelligent technologies in the development of future curricula and suggest that innovative models can offer viable solutions to the challenges of personalized education. هدف: هدف پژوهش بررسی و طراحی یک الگوی برنامه درسی مبتنی بر هوش مصنوعی با تأکید بر یادگیری تطبیقی است تا با شخصی‌سازی مسیر یادگیری، کیفیت و کارایی فرایند آموزش ارتقا یابد. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کمی و بر پایه تحلیل داده‌های آموزشی انجام شده است. داده‌ها شامل متغیرهایی مانند سطح دانش پیشین، سبک یادگیری، میزان مشارکت، زمان صرف‌شده برای محتوا، نمرات ارزیابی و نوع محتوای آموزشی بوده و عملکرد یادگیرندگان برای ارزیابی تأثیر الگوریتم‌های تطبیقی در تنظیم سطح دشواری و طراحی مسیرهای شخصی‌سازی‌شده تحلیل شده است. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین سطح دانش پیشین و عملکرد تحصیلی رابطه مثبت معنادار وجود دارد و نوع محتوای آموزشی و سبک یادگیری بر میزان تعامل و موفقیت یادگیرندگان اثرگذار است. همچنین مشخص شد که الگوریتم‌های تطبیقی در تنظیم سطح دشواری محتوا و ارائه مسیرهای یادگیری شخصی‌سازی‌شده مؤثرند و تحلیل داده‌ها امکان پیش‌بینی دقیق‌تر نیازهای یادگیرندگان را فراهم می‌کند. نتیجه‌گیری: استفاده از برنامه درسی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند به بهبود کیفیت یادگیری، افزایش مشارکت یادگیرندگان و ارتقای کارایی آموزش منجر شود. یافته‌ها ضرورت بهره‌گیری از داده‌های آموزشی و فناوری‌های هوشمند در توسعه برنامه‌های درسی آینده را تأیید کرده و بیان می‌کند که الگوهای نوآورانه می‌توانند راه‌حل مناسبی برای چالش‌های آموزش فردمحور ارائه دهند.

https://api.lu.ac.ir/article_735546_aff6bc7590a40eada8db0166b41934fb.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 The Effect of Cultural Capital on Identity Crisis: The Mediating Role of the Generation Gap ارتباط سرمایه های فرهنگی بر بحران هویت با واسطه گری شکاف نسلی 1 13 735422 10.22034/api.2026.2066175.1389 FA فریده امینی گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت ، ایران 0009-0001-8916-5287 آذرمیدخت رضایی گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت ، ایران 0000-0002-2680-7414 مریم زرنقاش گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت ، ایران 0000-0002-2500-2673 مریم کوروش نیا گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت ، ایران 0000-0002-6694-6929 Journal Article 2025 10 24 Objective: Adolescents are considered one of the influential groups in society, and one of the most significant challenges they face is identity crisis. The present study aims to examine the relationship between cultural capital and identity crisis, with emphasis on the mediating role of the generational gap among students of Shiraz University. Additionally, a secondary objective of this research is to explain how cultural factors and intergenerational relationships interact in shaping the identity of young people. Method: In terms of purpose, this study is applied, and regarding the method of data collection, it follows a descriptive correlational design. The statistical population consisted of 349 students from Shiraz University who were selected through a multistage cluster random sampling method. The research instruments included the Cultural Capital Questionnaire by Sahami (2008), the Generational Differences Questionnaire by Nabavi (2003), and the Identity Crisis Questionnaire by Ahmadi (1997). The data were analyzed using Pearson correlation and regression analysis. Results: The results indicated that there is a significant relationship between cultural capital and identity crisis. The generational gap also showed a positive and significant relationship with identity crisis. Furthermore, cultural capital, through the mediating role of the generational gap, had a negative and significant effect on identity crisis. In addition, the findings revealed that the severity of identity crisis is considerably higher among individuals with lower levels of cultural capital and those who experience a greater generational gap. Conclusion: Based on the findings of the study, increasing cultural capital and reducing the generational gap can lead to a decrease in identity crisis and play a key role in the formation of a stable identity. Overall, the results suggest that strengthening intergenerational interactions and improving young people’s access to cultural resources can serve as effective strategies for reducing identity crisis. هدف: نوجوانان از گروه‌های اثرگذار در جامعه به شمار می‌روند و یکی از مهم‌ترین چالش‌های آنان، بحران هویت است. هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه میان سرمایه فرهنگی و بحران هویت با تأکید بر نقش واسطه‌ای شکاف نسلی در میان دانشجویان دانشگاه شیراز است. هدف فرعی پژوهش، تبیین نحوه تأثیر متقابل عوامل فرهنگی و روابط بین‌نسلی بر شکل‌گیری هویت جوانان است. روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها، توصیفی – همبستگی است. جامعه آماری شامل ۳۴۹ نفر از دانشجویان دانشگاه شیراز بود که با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سرمایه فرهنگی سهامی (2008)، پرسشنامه تفاوت‌های نسلی نبوی (1382) و پرسشنامه بحران هویت احمدی (1376) بود. داده‌ها با آزمون همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که میان سرمایه‌های فرهنگی و بحران هویت رابطه معنادار وجود دارد. شکاف نسلی با بحران هویت رابطه مثبت و معنادار دارد و سرمایه‌های فرهنگی نیز از طریق نقش واسطه‌ای شکاف نسلی به صورت منفی و معنادار بر بحران هویت اثر می‌گذارد. علاوه‌بر این، نتایج نشان داد که شدت بحران هویت در افرادی که از سرمایه فرهنگی پایین‌تری برخوردارند و شکاف نسلی بیشتری تجربه می‌کنند، به‌مراتب بیشتر است. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، افزایش سرمایه فرهنگی و کاهش شکاف نسلی می‌تواند به کاهش بحران هویت منجر شود و نقش کلیدی در شکل‌گیری هویت پایدار ایفا کند. در مجموع، نتایج بیانگر آن است که تقویت تعاملات بین‌نسلی و بهبود دسترسی جوانان به منابع فرهنگی می‌تواند به عنوان راهبردی مؤثر برای کاهش بحران هویت مورد استفاده قرار گیرد.

https://api.lu.ac.ir/article_735422_c7d2c406d565ba6a80254c5045509ae7.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Reinterpretation of Cultural Signs of Iranian Native Architecture in Contemporary Architecture: A Semiotic Analysis Based on the Theories of Peirce, Eco, and Barthes بازتفسیر نشانه‌های فرهنگی معماری بومی ایران در معماری معاصر: تحلیلی نشانه‌شناختی بر اساس نظریات پیرس، اکو و بارت 1 19 737638 10.22034/api.2026.2092500.1828 FA زهرا ترکمن استادیار دانشکده عمران و معماری، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. 0009-0004-2927-7828 Journal Article 2025 11 01 Objective: The present study was conducted with the aim of explaining how the cultural signs of Iran’s indigenous architecture are reinterpreted in contemporary architecture. This issue has become one of the major theoretical concerns in contemporary architecture due to the expansion of globalization and the challenge of maintaining a connection with the heritage of vernacular architecture while simultaneously responding to new needs. Method: In terms of purpose, this study is fundamental, and in terms of method, it is qualitative. The theoretical framework of the research is based on the integration of Peirce’s triadic theory of signs, Eco’s theory of cultural codes, and Barthes’ theory of myth. For the analysis, three prominent examples of contemporary Iranian architecture were selected: Tabiat Bridge, Mellat Cineplex, and the National Library of Iran. Data were collected through documents, architectural plans, images, and scholarly sources, and were analyzed at three levels: type of sign, cultural code, and mythological meaning. Results: The findings of the study indicate that, in the selected cases, the continuity of cultural identity has been achieved not through the direct reproduction of historical forms, but through the reinterpretation of the concepts and cultural codes of Iranian architecture. Concepts such as the Persian garden, intermediate space, spatial hierarchy, social interaction, scenography, and cultural memory have been re-created within the language of contemporary architecture. Conclusion: The results of the study showed that symbolic and indexical signs play a far more prominent and effective role than iconic signs (i.e., the direct and superficial imitation of past elements) in the production of meaning and the authentic representation of cultural identity in contemporary architecture. In fact, in order to preserve its dynamism and identity, contemporary Iranian architecture needs to move beyond surface appearances and formal imitation toward the reproduction of indigenous semantic and spatial structures. This structuralist and semiotic approach can provide an appropriate foundation for establishing a creative link between the tradition of Iranian architecture and the demands of the modern world. هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین چگونگی بازتفسیر نشانه‌های فرهنگی معماری بومی ایران در معماری معاصر انجام شده است؛ مسئله‌ای که با توجه به گسترش جهانی‌شدن و چالش حفظ پیوند با میراث معماری بومی در عین پاسخگویی به نیازهای جدید، به یکی از مباحث نظری مهم معماری معاصر تبدیل شده است. روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، کیفی است. چارچوب نظری پژوهش بر مبنای تلفیق نظریه سه‌گانه نشانه‌های پیرس، نظریه رمزگان‌های فرهنگی اکو و نظریه اسطوره بارت شکل گرفته است. برای تحلیل، سه نمونه شاخص معماری معاصر ایران شامل پل طبیعت، پردیس سینمایی ملت و کتابخانه ملی ایران انتخاب شدند. داده‌ها از طریق اسناد، نقشه‌ها، تصاویر معماری و منابع علمی گردآوری و در سه سطح نوع نشانه، رمزگان فرهنگی و معنای اسطوره‌ای تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در نمونه‌های مورد بررسی، تداوم هویت فرهنگی بیش از آنکه از طریق بازتولید مستقیم فرم‌های تاریخی صورت گیرد، از طریق بازتفسیر مفاهیم و رمزگان‌های فرهنگی معماری ایرانی تحقق یافته است. مفاهیمی همچون باغ ایرانی، فضای میانی، سلسله‌مراتب فضایی، تعامل اجتماعی، منظرگرایی و حافظه فرهنگی در قالب زبان معماری معاصر بازآفرینی شده‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که نشانه‌های نمادین و نمایه‌ای نسبت به نشانه‌های شمایلی (تقلید مستقیم و ظاهری از عناصر گذشته)، نقش به‌مراتب پررنگ‌تر و مؤثرتری در تولید معنا و بازنمایی اصیل هویت فرهنگی در معماری معاصر ایفا می‌کنند. در واقع، معماری معاصر ایران برای حفظ پویایی و هویت خود نیازمند عبور از پوسته و فرم‌های ظاهری و حرکت به سمت بازتولید ساختارهای معنایی و فضایی بومی است. این رویکرد ساختارگرا و نشانه‌شناختی می‌تواند بستری مناسب برای پیوند خلاقانه میان سنت معماری ایران و الزامات دنیای مدرن فراهم آورد.

https://api.lu.ac.ir/article_737638_e38c2674d38dd5043b5acfba3eda8618.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 A Feasibility Study on the Application of the Metaverse in Education امکان سنجی متاورس در آموزش‌ و پرورش 1 18 735545 10.22034/api.2025.2054171.1198 FA علی توانگر دانشجوی دکتری گروه مدیریت آموزشی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران هادی رزقی شیرسوار دانشیار گروه مدیریت آموزشی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران 0000-0003-2780-3332 فخرالدین احمدی استادیار گروه مدیریت آموزشی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران 0009-0007-7459-1762 Journal Article 2025 10 26 Objective: The objective of this study is to design a strategic vision for the implementation of the metaverse in the education system based on expert opinions in this field. The research seeks to propose an informed and context-sensitive framework for embracing technological transformations and addressing emerging phenomena, taking into account cultural considerations and indigenous components. Method: In terms of purpose, this study is applied research, and in terms of methodology, it adopts a descriptive analytical approach employing both qualitative and quantitative methods. The research population consisted of experts with at least five years of professional experience in technology units or educational technology departments within provincial education offices. A purposive (snowball) sampling method was used, resulting in the selection of 17 experts. Data were collected through an expert panel and analyzed using structural matrix analysis to examine the degree of influence and interdependence among the identified components. Results: From the analysis of 42 key components, those with the highest levels of influence and uncertainty, and a combined score exceeding 7 out of 10, were identified as the primary driving forces. Examination of the relationships among these drivers indicated that the current education system tends to operate within a function-based organizational structure. Furthermore, the results of the structural matrix analysis reveal that several factors including policy-making, technological infrastructure, teacher empowerment, and cultural development play a pivotal role in the successful or unsuccessful implementation of the metaverse in education. Conclusions: Based on the structural analysis, achieving the metaverse vision in education requires comprehensive educational transformation at all organizational levels to facilitate the expansion of emerging technologies. The adoption of the metaverse in education necessitates a shift from a function-oriented structure toward a learning-centered and innovation-driven framework. Accordingly, strategic planning, structural and procedural reform, the development of digital infrastructure, and investment in enhancing the technological competencies of teachers and students are considered essential prerequisites for the successful implementation of the metaverse in the education system. هدف: هدف این پژوهش، طراحی چشم‌اندازی برای پیاده‌سازی متاورس در نظام آموزش‌وپرورش بر اساس نظر خبرگان این حوزه است. پژوهش تلاش دارد با درنظرگرفتن فرهنگ و مؤلفه‌های بومی، راهکاری هوشمند برای پذیرش تحولات فناوری و مواجهه با پدیده‌های نوظهور ارائه کند. روش پژوهش: این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی (کیفی–کمی) است. جامعه آماری پژوهش شامل خبرگانی است که حداقل پنج سال سابقه خدمت در واحد فناوری یا اداره تکنولوژی آموزش‌وپرورش استان‌ها دارند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند (گلوله‌برفی) انجام شده و در نهایت ۱۷ نفر از خبرگان انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پنل خبرگی و تحلیل ماتریس ساختاری برای بررسی میزان اثرگذاری و اثرپذیری مؤلفه‌ها جمع‌آوری گردید. یافته‌ها: در نتیجه تحلیل‌ها از میان ۴۲ مؤلفه کلیدی، مؤلفه‌هایی که بیشترین اثرگذاری و بیشترین عدم قطعیت را داشتند و مجموع امتیاز آن‌ها بیش از ۷ از ۱۰ بود، به‌عنوان پیشران‌های اصلی برگزیده شدند. بررسی روابط بین پیشران‌ها نشان داد که نظام آموزش‌وپرورش فعلی تمایل دارد بر اساس ساختار سازمانی مبتنی بر وظیفه عمل کند. همچنین نتایج ماتریس ساختاری بیانگر آن است که برخی عوامل مرتبط با سیاست‌گذاری، زیرساخت فناوری، توانمندسازی معلمان و فرهنگ‌سازی، نقشی محوری در موفقیت یا شکست استقرار متاورس در آموزش‌وپرورش دارند. نتیجه‌گیری: بر اساس تحلیل ساختاری، برای تحقق چشم‌انداز متاورس در آموزش‌وپرورش لازم است تحول آموزشی در کلیه سطوح سازمانی صورت گیرد تا مقدمات گسترش فناوری‌های نوظهور فراهم شود. پذیرش متاورس در آموزش مستلزم تغییر نگاه از ساختار وظیفه‌محور به ساختار یادگیری‌محور و نوآور است. بدین‌ترتیب، برنامه‌ریزی راهبردی، بازنگری در ساختار و فرایندها، توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و سرمایه‌گذاری بر ارتقای مهارت‌های فناورانه معلمان و دانش‌آموزان، پیش‌شرط‌های اساسی پیاده‌سازی موفق متاورس در آموزش‌وپرورش به‌شمار می‌آیند.

https://api.lu.ac.ir/article_735545_6d62ce48c45d31e233c58ac3440b3f74.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 A study of the four approaches of Ellen Showalter's feminist critique in Maryam Hosseinian's novel The Lady of the Goat بررسی رویکردهای چهارگانه نقد فمنیستی الن شوالتر در رمان بانوگوزن اثر مریم حسینیان 1 18 737670 10.22034/api.2026.2093804.1855 FA محمد میر دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران 0000-0002-8917-3500 محسن میرنژاد دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران 0000-0003-4369-9010 Journal Article 2025 10 31 Objective: This study aims to examine women’s issues and their representation in Maryam Hosseinian’s novel Banoo Gozan. Its primary focus is an analysis of the novel based on Elaine Showalter’s four feminist approaches: the biological, cultural, psychoanalytic, and linguistic approaches. Method: The present research adopts a descriptive-analytical method. In this study, the prominent intellectual and thematic dimensions of Banoo Gozan are examined and analyzed within the framework of feminist theory, with particular emphasis on Elaine Showalter’s four proposed approaches. Results: The findings of the study reveal that the content of the novel is compatible with all four of Showalter’s feminist approaches. Among them, the psychoanalytic approach appears more frequently than the others, largely due to the psychological fantasy embodied in the character of Tata. The analysis also shows that, because of her disordered and painful past, Tata is overwhelmed by feelings of anger, revenge, and loneliness. Moreover, the pressures imposed by a patriarchal society and its restrictions have led to the destruction of her personal aspirations and the loss of her identity. Conclusion: The results of the study indicate that Banoo Gozan is a noteworthy work in the representation of women’s issues. Through her awareness of women’s rights and her literary skill, the author has successfully highlighted these concerns and has effectively articulated women’s experiences within the narrative. In addition, the novel can be regarded as a critical reflection on the destructive consequences of patriarchal structures for women’s psychological and social lives. It also demonstrates the capacity of contemporary fiction to serve as a powerful medium for expressing feminine identity and resistance. هدف: این پژوهش با هدف بررسی مسائل زنان و بازنمایی آن‌ها در رمان بانو گوزن اثر مریم حسینیان انجام شده است. تمرکز اصلی این مطالعه، تحلیل رمان بر اساس چهار رویکرد فمینیستی الن شوالتر، شامل رویکردهای زیست‌شناختی، فرهنگی، روان‌کاوانه و زبان‌شناختی است. روش پژوهش: پژوهش حاضر به شیوه توصیفی‌ـ‌تحلیلی انجام شده است. در این مطالعه، ابعاد فکری و مضمونی برجسته رمان بانو گوزن در چارچوب نظریه فمینیستی و با تأکید ویژه بر چهار رویکرد مطرح‌شده از سوی الن شوالتر مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که محتوای رمان با هر چهار رویکرد فمینیستی شوالتر سازگاری دارد. در این میان، رویکرد روان‌کاوانه به دلیل ویژگی فانتزی روانی شخصیت طاطا، بسامد بیشتری نسبت به سایر رویکردها دارد. همچنین تحلیل‌ها نشان می‌دهد که طاطا به دلیل گذشته نابسامان و دردناک خود، سرشار از احساس خشم، انتقام و تنهایی است. علاوه بر این، فشارهای ناشی از جامعه مردسالار و محدودیت‌های آن، موجب نابودی آرزوهای فردی و هویت‌باختگی او شده است. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که رمان بانو گوزن اثری درخور توجه در بازنمایی مسائل زنان است. نویسنده با اشراف بر حقوق زنان و بهره‌گیری از توانمندی‌های ادبی خود، توانسته است این دغدغه‌ها را به‌خوبی برجسته سازد و تجربیات زیسته زنان را در روایت داستانی به‌طور مؤثری بازتاب دهد. افزون بر این، می‌توان این رمان را بازتابی انتقادی از پیامدهای مخرب ساختارهای مردسالار بر زندگی روانی و اجتماعی زنان دانست. همچنین، این اثر نشان‌دهنده ظرفیت ادبیات معاصر به‌عنوان رسانه‌ای قدرتمند برای بیان هویت و مقاومت زنانه است.

https://api.lu.ac.ir/article_737670_148402201a9308780b87b091dab124a4.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Epistemological Foundations of Religious Understanding in the Thought of Ayatollah Javadi Amoli: Reconstructing the Relationship between Reason, the Quran, and the Sunnah مبانی معرفت‌شناختی فهم دین در اندیشه آیت‌الله جوادی آملی؛ بازسازی نسبت عقل، قرآن و سنت 1 17 736030 10.22034/api.2026.736030 FA مجید مویدی استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، لرستان، خرم آباد، ایران Journal Article Objective: To elucidate the possibility and mechanism of achieving a valid and relatively stable understanding of religion within the thought of Ayatollah Javadi Amoli, focusing on responding to challenges posed by relativistic theories and contemporary hermeneutic readings that regard religious knowledge as merely historical and subject to the interpreter’s subjective horizon. In this regard, the study aims to re-examine the relationship between the "stability of the text" and the "evolution of understanding" to provide an epistemological and realistic model. Method: This research employs a "descriptive-analytical" approach, drawing upon the study and analysis of Ayatollah Javadi Amoli’s written works to reconstruct his system of religious knowledge across three levels: the "possibility of stable understanding," the "status of sources (Reason, Quran, and Sunnah)," and the "interaction between Reason and Revelation (Aql and Naql)." Furthermore, it attempts to evaluate the internal coherence of this intellectual macro-project in facing emergent doubts by extracting his inferential rules. Results: In this school of thought, understanding religion is a "graded" (tashkiki), methodical process based on the interaction between valid Reason and valid Revelation. Within this framework, Reason serves not only a "key-like" (miftahi) role but also possesses "lamp-like" (misbahi) and "evaluative" (mi’yari) functions; when it yields certainty (yaqin), it attains a foundational source status in the geometry of religious knowledge. Additionally, the Quran is recognized as an "independent authority" and the ultimate criterion for assessing other sources, while the Sunnah plays an explanatory and complementary role in the light of the Quran and Reason. The outcome of this synergy is the attainment of disciplined knowledge that prevents the personalization of understanding and replaces modern subjectivism with "Revelatory Rationality." Conclusion: By providing a problem-oriented formulation of the theory of religious understanding in Javadi Amoli’s thought, this research demonstrates that this model possesses a high capacity to transcend the deadlocks of relativism. It avoids both epistemological stagnation and lack of discipline, resting instead on a precise balance between revelatory sources and rational demonstrations. Consequently, the aforementioned theory can serve as an efficient platform for constructive dialogue between Islamic heritage and the intellectual needs of the contemporary world. هدف: تبیین امکان و سازوکار دستیابی به فهم معتبر و نسبتاً ثابت از دین در اندیشه آیت‌الله جوادی آملی، با تمرکز بر پاسخ به چالش‌های ناشی از نظریه‌های نسبی‌گرایانه و قرائت‌های هرمنوتیکی معاصر که معرفت دینی را امری صرفاً تاریخی و تابع افق ذهنی مفسر می‌دانند؛ در این راستا، بازخوانی نسبتِ میان «ثباتِ متن» و «تحولِ فهم» برای ارائه الگویی معرفت‌شناختی و واقع‌نما مدنظر است. روش پژوهش: این پژوهش با رویکردی «توصیفی ـ تحلیلی» و با تکیه بر مطالعه و واکاوی آثار مکتوب آیت‌الله جوادی آملی انجام شده است تا منظومه معرفت دینی ایشان را در سه سطحِ «امکان فهم ثابت»، «جایگاه منابع (عقل، قرآن و سنت)» و «تعامل عقل و نقل» بازسازی نماید؛ همچنین تلاش شده است تا با استخراج قواعد استنباطی ایشان، انسجام درونی این کلان‌پروژه فکری در مواجهه با شبهات نوپدید ارزیابی گردد. یافته‌ها: فهم دین در این اندیشه، فرآیندی تشکیکی، روشمند و مبتنی بر تعامل عقل معتبر و نقل معتبر است. عقل در این چارچوب علاوه بر نقش «مفتاحی»، واجد نقش «مصباحی» و «معیاری» بوده و در صورت افاده یقین، جایگاهی منبعی در هندسه معرفت دینی می‌یابد. همچنین، قرآن به عنوان «حجت مستقل» و معیار نهایی سنجش سایر منابع شناخته می‌شود و سنت در پرتو قرآن و عقل، نقش تبیینی و تکمیلی ایفا می‌کند؛ برآیند این هم‌افزایی، نیل به معرفتی ضابطه‌مند است که از شخصی‌شدگی فهم جلوگیری کرده و عقلانیتِ وحیانی را جایگزین سوژه‌محوری مدرن می‌سازد. نتیجه‌گیری: این پژوهش با صورت‌بندی مسئله‌محور نظریه فهم دین در اندیشه جوادی آملی، نشان می‌دهد که این الگو ظرفیت بالایی برای عبور از بن‌بست‌های نسبیت‌گرایی دارد؛ چرا که نه دچار ایستایی معرفتی است و نه بی‌ضابطگی، بلکه بر توازنی دقیق میان منابع وحیانی و براهین عقلی استوار است؛ از این رو، نظریه مذکور می‌تواند به عنوان بستری کارآمد برای گفتگوی سازنده میان تراث اسلامی و نیازهای فکری جهان معاصر مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

https://api.lu.ac.ir/article_736030_bd15ab5c639034e9ec242eab5e1f9f5d.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Developing a conceptual framework for the role of smart technologies in digital marketing strategies: A case study of the Iraqi real estate industry توسعه چارچوب مفهومی نقش فناوری‌های هوشمند در استراتژی‌های بازاریابی دیجیتال: مطالعه موردی صنعت املاک و مستغلات عراق 1 14 735917 10.22034/api.2026.2089347.1760 FA تغریدعلاء محمد علی النداوی دانشجوی دکترای مدیریت بازاریابی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0001-7141-1032 محمد باشکوه اجیرلو استاد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0003-0367-3916 قاسم زارعی استاد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0002-4949-5871 ناصر سیف اللهی استاد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0003-3084-256X Journal Article 2025 10 24 Objective: This study analyzes how smart technologies transform digital marketing in Iraq’s real estate industry, focusing on drivers, implementation, outcomes, and integration challenges. It aims to propose a localized operational framework tailored to the specific needs of the Iraqi market. Method: Employing a qualitative Grounded Theory approach, this study conducted 18 semi structured interviews with industry experts and academics. Findings were derived through a systematic three stage coding process open, axial, and selective ensuring comprehensive theoretical saturation. Results: Data analysis revealed four thematic axes: Input Factors: Technologies like BIM and IoT serve as primary catalysts for virtual promotion innovation. Strategies: Findings highlight the importance of personalized, sustainable marketing campaigns enabled by smart tools. Outcomes: Successful integration yields tangible results, including increased market share, customer loyalty, and reduced costs. Moderating Factors: Obstacles like supply chain issues, cultural resistance, and regulations impact the pace of adoption. Conclusion: Smart technologies hold great potential for advancing Iraqi real estate marketing, provided localized barriers like infrastructure and cultural resistance are addressed. By offering a localized framework, this research fills a critical gap in literature, providing actionable insights for firms and policymakers. هدف: این پژوهش به تحلیل چگونگی تحول بازاریابی دیجیتال در صنعت املاک و مستغلات عراق از طریق فناوری‌های هوشمند می‌پردازد و بر عوامل پیشران، سازوکارهای اجرایی، دستاوردها و چالش‌های ادغام این فناوری‌ها تمرکز دارد. هدف نهایی، ارائه یک چارچوب عملیاتی بومی‌سازی شده است که با نیازهای خاص بازار عراق همسو باشد. روش پژوهش: این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد کیفی «نظریه داده‌بنیاد» (Grounded Theory)، ۱۸ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با متخصصان صنعت و دانشگاهیان انجام داده است. یافته‌ها از طریق یک فرآیند کدگذاری نظام‌مند سه‌مرحله‌ای (کدگذاری باز، محوری و انتخابی) حاصل شده‌اند که دستیابی به اشباع نظری جامع را تضمین می‌کند. یافته‌ها: تجزیه و تحلیل داده‌ها چهار محور موضوعی اصلی را آشکار ساخت: عوامل ورودی شامل فناوری‌هایی نظیر BIM و اینترنت اشیاء (IoT) به عنوان محرک‌های اصلی نوآوری در تبلیغات مجازی عمل می‌کنند. این فناوری‌ها امکان اجرای استراتژی‌های بازاریابی شخصی‌سازی‌شده و پایدار را فراهم می‌آورند و در نهایت به نتایج ملموسی از جمله افزایش سهم بازار، ارتقای وفاداری مشتریان و کاهش هزینه‌ها منجر می‌شوند؛ با این حال، عواملی تعدیل‌کننده نظیر چالش‌های زنجیره تأمین، مقاومت فرهنگی و محدودیت‌های قانونی، بر سرعت پذیرش این فناوری‌ها تأثیرگذار هستند. نتیجه‌گیری: فناوری‌های هوشمند ظرفیت بالایی برای پیشبرد بازاریابی در حوزه املاک عراق دارند، مشروط بر آنکه موانع بومی نظیر ضعف زیرساختی و مقاومت فرهنگی مرتفع گردند. این پژوهش با ارائه یک چارچوب بومی‌سازی شده، خلأ موجود در ادبیات موضوع را پر کرده و راهکارهای کاربردی برای شرکت‌ها و سیاست‌گذاران ارائه می‌دهد.

https://api.lu.ac.ir/article_735917_78d4bd89b1f7fca0ba0248dd47ddd063.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Examining the Relationship between "Self-Forgetfulness and Evolution" Based on Professor Motahari's Perspective بررسی نسبت‌"خود‌‌‌فراموشی و تکامل» با تکیه بر دیدگاه استاد مطهری(ره) 1 14 733915 10.22034/api.2026.2050881.1141 FA بهروز اسدی استادیار، گروه دروس عمومی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران. 0000-0002-9606-7116 علی‌نجات رایزن استادیار، گروه فلسفه، دانشکده ادبیات، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. محمد کرمی گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران 0000-0003-0069-9504 Journal Article 2025 01 16 Objective: The aim of this study is to examine the relationship between “self-forgetfulness” and “perfection” in the thought of Martyr Murtaza Motahhari. The research seeks to clarify which factors give rise to self-forgetfulness and how this phenomenon affects the human trajectory of perfection. In addition, it attempts to show how rediscovering the “true self” can transform the path of human growth. Method: This study adopts a library-based approach, drawing its data from an extensive examination of Motahhari’s works. The data are analyzed using a descriptive analytical method in order to explicate more precisely the interrelations among the core concepts. Particular attention is paid to interpreting Motahhari’s views within their historical and intellectual context. Results: The findings indicate that worldliness, neglect of the true self, preoccupation with what is other than the self, and excessive engagement with virtual activities in one’s leisure time are among the key factors contributing to human self-forgetfulness. Moreover, from Motahhari’s perspective, human perfection is a movement from a “weak self” toward a “strong self,” and self-forgetfulness, insofar as it leads to a return to the true self, is not in conflict with perfection. In other words, perfection is a passage from dependence on what is other than the self toward the realization of the authentic self. Conclusion: According to Motahhari, the path to self-awareness and the recovery of one’s true identity lies in “God-consciousness” and turning away from all that distracts a person from God. With the attainment of God-consciousness, non-divine attachments are marginalized in the course of human perfection, the true self is reactivated, and the person’s independent attention is directed toward the Transcendent Truth rather than toward the material world and its manifestations. هدف: هدف این پژوهش بررسی نسبت «خودفراموشی» و «کمال» بر اساس دیدگاه شهید مطهری است. این تحقیق می‌کوشد روشن کند که چه عواملی موجب خودفراموشی می‌شوند و این پدیده چه تأثیری بر مسیر تکامل انسان دارد. افزون بر این، پژوهش تلاش می‌کند نشان دهد که چگونه بازشناسی «خود حقیقی» می‌تواند مسیر رشد انسان را دگرگون کند. روش پژوهش: ین پژوهش با روش کتابخانه‌ای انجام شده و داده‌ها از طریق مطالعه آثار گوناگون شهید مطهری گردآوری شده‌اند. تحلیل اطلاعات بر پایه روش توصیفی ـ تحلیلی صورت گرفته است تا ارتباط میان مفاهیم اصلی دقیق‌تر تبیین شود. همچنین توجه شده است که فهم دیدگاه مطهری در بستر تاریخی و فکری زمانه او بررسی شود. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که دنیاگرایی، غفلت از خود حقیقی، توجه به غیر خود و مشغولیت‌های مجازی از عوامل مؤثر بر خودفراموشی انسان هستند. افزون بر این، از منظر شهید مطهری، تکامل انسانی حرکتی از «خود ضعیف» به «خود قوی» است و خودفراموشی در صورتی که به بازگشت به خود حقیقی بینجامد، با تکامل تعارض ندارد. به بیان دیگر، تکامل نوعی گذار از وابستگی به غیرِ خود و حرکت به سوی خود واقعی است. نتیجه‌گیری: بر اساس دیدگاه شهید مطهری، راه رسیدن به خودآگاهی و بازیابی هویت حقیقی، «خداآگاهی» و دوری از همه چیزهایی است که انسان را از خدا غافل می‌کنند. با تحقق خداآگاهی، توجه انسان از جهان مادی به سوی حقیقت متعالی معطوف می‌شود و مسیر تکامل او شفاف‌تر می‌گردد. در این فرآیند، خود حقیقی دوباره فعال می‌شود و انسان توانایی تشخیص مسیر رشد را می‌یابد.

https://api.lu.ac.ir/article_733915_7b4e6cff43b823c7316eaf326e8f065d.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Depoliticization of Humanitarian Interventions after the Cold War غیر سیاسی شدن مداخلات بشر دوستانه پس از جنگ سرد 1 22 737669 10.22034/api.2026.2092476.1827 FA مجید محمدی گروه روابط بین الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران مهدی خوش خطی گروه روابط بین الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران 0000-0001-7997-8092 مالک ذوالقدر گروه روابط بین الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران 0000-0002-1356-090X اصغر پرتوی گروه روابط بین الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران 0009-0007-0295-7446 Journal Article 2025 10 24 Objective: The main objective of this article is to examine how humanitarian actions can be depoliticized in the post-Cold War context. This study seeks to answer the key question of how depoliticization in humanitarian interventions can support universal human rights in the post-Cold War era. Based on its hypothesis, the article also investigates how depoliticizing interventions, with an emphasis on human development indicators, leads to a universal redefinition of human rights. Method: This study was conducted using a descriptive-analytical method. In this regard, the issue of depoliticization was explained and analyzed through a social justice approach in order to clarify the relationship among humanitarian interventions, human rights concepts, and human development indicators. Results: The findings show that humanitarian intervention does not have a single legal or standard definition, and that the analytical field involved whether law, ethics, or politics affects its definition. It was also found that humanitarian interventions are of fundamental importance, especially in response to events such as genocide and mass killings. The findings indicate that current approaches to humanitarian intervention are influenced by differing views regarding the need for Security Council authorization or the limits of punitive actions. Conclusion: The final conclusion of this study shows that attention to human development indicators provides the main basis for the depoliticization of humanitarian actions. In other words, by focusing on these indicators, it is possible to move away from purely political approaches to intervention and toward a more effective and universal protection of human rights in the post-Cold War era. هدف: هدف اصلی این مقاله بررسی چگونگی غیرسیاسی شدن اقدامات بشردوستانه در شرایط پساجنگ سرد است. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش کلیدی است که چگونه عملِ غیرسیاسی‌سازی در مداخلات بشردوستانه می‌تواند از حقوق بشر جهان‌شمول در دوران پساجنگ سرد حمایت کند. همچنین، این مقاله بر اساس فرضیه خود، بررسی می‌کند که چگونه غیرسیاسی‌سازی مداخلات با تأکید بر شاخص‌های توسعه انسانی، منجر به بازتعریف جهان‌شمول از حقوق بشر می‌شود. روش پژوهش: این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. در این راستا، موضوع غیرسیاسی شدن با بهره‌گیری از رویکرد عدالت اجتماعی تبیین و تحلیل شده تا ارتباط میان مداخلات بشردوستانه، مفاهیم حقوق بشر و شاخص‌های توسعه انسانی روشن گردد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مداخله بشردوستانه فاقد یک تعریف حقوقی واحد یا استاندارد است و حوزه تحلیلی (حقوق، اخلاق یا سیاست) بر تعریف آن تأثیرگذار است. همچنین مشخص شد که مداخلات بشردوستانه، به‌ویژه در مواجهه با وقایعی نظیر نسل‌کشی و کشتار دسته جمعی، اهمیتی بنیادین دارند. یافته‌ها حاکی از آن است که رویکرد فعلی به مداخلات بشردوستانه متأثر از تفاوت در دیدگاه‌ها پیرامون ضرورت اجازه شورای امنیت یا محدودیت‌های اقدامات تنبیهی است. نتیجه‌گیری: نتیجه نهایی این پژوهش نشان می‌دهد که توجه به شاخص‌های توسعه انسانی بستر اصلی برای سیاست‌زدایی یا همان غیرسیاسی شدن اقدامات بشردوستانه را فراهم می‌آورد. به عبارت دیگر، با تمرکز بر این شاخص‌ها، می‌توان از رویکردهای سیاسیِ صرف در مداخلات فاصله گرفت و به سمت حمایتی مؤثرتر و جهان‌شمول‌تر از حقوق بشر در دوران پساجنگ سرد حرکت کرد.

https://api.lu.ac.ir/article_737669_054a9516bc2e2bc1463b8dce424458d8.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Social Contract and Political Legitimacy: A Comparative Study of Locke's Theory and Council Principles in Kawakbi's Thought قرارداد اجتماعی و مشروعیت سیاسی: مطالعه تطبیقی نظریه لاک و اصول شورایی در اندیشه کواکبی 1 23 737453 10.22034/api.2026.2081675.1616 FA محمود ولی زاده گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. 0000-0003-1478-4160 علی محسنی مشتقین گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. 0000-0002-3635-7939 محمدحسن الهی منش گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. 0000-0003-1223-6486 Journal Article 2025 11 09 Objective: This study was conducted with the aim of comparatively examining the theory of social contract and political legitimacy in the thought of John Locke and the consultative principles in the thought of Abd al-Rahman al-Kawakibi, in order to identify the similarities and differences in their views regarding the source of political legitimacy and the role of the people. Method: The present study was carried out using a qualitative approach and a comparative analytical method. The data were collected through documentary study and content analysis of the key works of these two thinkers and were then closely examined. Results: The findings showed that, in Locke’s theory, the social contract is based on the voluntary consent of citizens and the limited delegation of authority, whereas in al-Kawakibi’s thought, shura is grounded in the active participation of the people and continuous consultation. The main difference between the two views lies in the source of power: Locke considers it to be derived from the people, while al-Kawakibi defines it within the framework of divine values. Nevertheless, both emphasize popular consent, the limitation of power, the rule of law, the separation of powers, supervisory mechanisms, the right to resist tyrannical government, and the importance of awareness and education. Conclusion: The results indicate that political legitimacy, regardless of the different intellectual origins in the East and the West, is inseparably linked to the consent and conscious participation of the people. In fact, the establishment of a stable political system requires creating a balance between governing power and citizens’ rights, which can only be achieved through limiting power, continuous oversight, and guaranteeing the right to resist tyranny. Therefore, both thinkers believe that without public support and transparent legal frameworks, governance will lose its moral and political validity. هدف: این پژوهش با هدف مطالعه تطبیقی نظریه قرارداد اجتماعی و مشروعیت سیاسی در اندیشه جان لاک و اصول شورایی در اندیشه عبدالرحمن کواکبی انجام شده است تا وجوه اشتراک و تفاوت دیدگاه آنان درباره منشأ مشروعیت سیاسی و نقش مردم بررسی شود. روش پژوهش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش تحلیل تطبیقی انجام شده است. داده‌ها نیز از طریق مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای آثار کلیدی این دو متفکر گردآوری و مورد واکاوی قرار گرفته‌اند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که در نظریه لاک، قرارداد اجتماعی بر رضایت داوطلبانه شهروندان و تفویض محدود اختیار استوار است، در حالی که در اندیشه کواکبی، شورا بر مشارکت فعال مردم و مشورت مستمر تأکید دارد. تفاوت اصلی دو دیدگاه در منشأ قدرت است؛ لاک منشأ قدرت را مردمی می‌داند، اما کواکبی آن را در چارچوب ارزش‌های الهی تعریف می‌کند. با این حال، هر دو بر رضایت مردمی، محدودسازی قدرت، حاکمیت قانون، تفکیک قدرت، سازوکارهای نظارتی، حق مقاومت در برابر حکومت ظالم، و اهمیت آگاهی و آموزش تأکید دارند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که مشروعیت سیاسی، صرف‌نظر از خاستگاه‌های متفاوت فکری در شرق و غرب، پیوندی ناگسستنی با رضایت و مشارکت آگاهانه مردم دارد. در واقع، استقرار یک نظام سیاسی پایدار نیازمند ایجاد توازن میان قدرت حاکم و حقوق شهروندان است که تنها از طریق محدودسازی قدرت، نظارت مستمر و تضمین حق مقاومت در برابر استبداد حاصل می‌شود. بنابراین، هر دو اندیشمند بر این باورند که بدون همراهی عمومی و چارچوب‌های قانونی شفاف، حاکمیت وجاهت اخلاقی و سیاسی خود را از دست خواهد داد.

https://api.lu.ac.ir/article_737453_357b7c6362fa42359a349c24a20b1349.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Textual Criticism, Manuscript Studies, and the Editing and Research of Qurʾanic and Hadith Texts روش نسخه شناسی و تصحیح و تحقیق متون قرآنی و حدیثی 1 20 735549 10.22034/api.2025.2027945.1021 FA مرتضی قاسمی حامد استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-8290-7815 فرزین حبیب زاده دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران 0000-0003-4170-6045 Journal Article Objective: The large number of manuscript works in Islamic sciences and Qur’anic studies reflects the grandeur of Islamic civilization and the significant status of Qur’anic and Islamic knowledge among Muslims during the flourishing Islamic Iranian period. Since these written works constitute part of the scholarly heritage and serve as a means of cultural and social connection among various Islamic nations, it is essential for scholars and researchers in religious and Islamic studies to pay attention to these treasures and strive for their revival and publication. Method: This study aims to clarify the methodology of manuscript studies and the importance of editing and critically studying Qur’anic and Hadith manuscripts. It has been conducted using a descriptive analytical approach based on library sources. Results: The findings indicate that throughout the historical process of editing and studying classical Qur’anic and Hadith texts, various efforts have been made by Orientalists and Western scholars as well as Muslim researchers. The study also discusses certain essential qualifications required of an editor in the field of manuscript studies and examines methods of editing and researching Qur’anic and Hadith texts. Conclusion: In recent years, there has been widespread attention to the recovery and correction of manuscripts in the field of Islamic education and sciences, and Muslim scholars and Western Quran scholars, with various motivations, have pursued the revival and publication of these valuable works by utilizing modern methods of scientific and critical correction. Therefore, before entering the field of correction and research of religious texts, it is necessary for researchers and correctors of manuscripts to be fully familiar with the principles and techniques of manuscriptology, methods of text correction, the method of writing introductions for corrected texts, as well as the criticism and translation of these works. هدف: نسخه‌های خطی فراوان در علوم اسلامی و مطالعات قرآنی، نشان‌دهنده عظمت تمدن اسلامی و جایگاه مهم دانش‌های قرآنی و اسلامی در میان مسلمانان در دوره درخشان اسلامی ـ ایرانی است. از آنجا که این آثار مکتوب از میراث علمی و عامل پیوند فرهنگی و اجتماعی میان ملت‌های مختلف اسلامی به شمار می‌آیند، توجه دانش‌پژوهان و محققان مطالعات دینی و اسلام‌شناسی به این گنجینه‌ها و تلاش برای احیاء و انتشار آن‌ها ضروری است. روش پژوهش: این پژوهش با هدف تبیین روش نسخه‌شناسی و اهمیت تصحیح و تحقیق متون خطی قرآنی و حدیثی، با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در روند تاریخی تصحیح و تحقیق متون کهن قرآنی و حدیثی، تلاش‌های گوناگونی از سوی مستشرقان و محققان غربی و نیز پژوهشگران مسلمان صورت گرفته است. همچنین در این نوشتار به برخی ویژگی‌های لازم برای مصحّح در حوزه نسخه‌شناسی و شیوه‌های تصحیح و تحقیق متون قرآنی و حدیثی پرداخته شده است. نتیجه‌گیری: در سال‌های اخیر توجه گسترده‌ای به بازیابی و تصحیح نسخه‌های خطی در حوزه معارف و علوم اسلامی صورت گرفته است و محققان مسلمان و قرآن‌پژوهان غربی با انگیزه‌های مختلف، احیاء و انتشار این آثار ارزشمند را با بهره‌گیری از روش‌های نوین تصحیح علمی و انتقادی دنبال کرده‌اند. ازاین‌رو، پژوهشگران و مصححان نسخه‌های خطی پیش از ورود به عرصه تصحیح و تحقیق متون دینی، لازم است با اصول و فنون نسخه‌شناسی، روش‌های تصحیح متون، شیوه مقدمه‌نویسی برای متون مصحَّح و نیز نقد و ترجمه این آثار آشنایی کامل داشته باشند.

https://api.lu.ac.ir/article_735549_5b09b7888d112d24d5c11f7f792559a5.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 A Comparative Study of the Legal System and Budgetary Policies of Iran and Norway in the Utilization of Oil Revenues مطالعه تطبیقی نظام حقوقی و سیاست‌های بودجه‌ای ایران و نروژ در بهره‌برداری از درآمد نفت 1 17 736111 10.22034/api.2026.2078179.1561 FA امیر نظام براتی استادیار حقوق دانشگاه علوم دریایی امام خمینی(ره)، مازندران، ایران 0000-0002-0129-6670 Journal Article 2025 11 18 Objective: The main objective of this research is to conduct a comparative analysis of the legal system and budgetary policies of Iran and Norway in the exploitation of oil resources. This study seeks to demonstrate how different legal frameworks in managing oil revenues can lead to different outcomes in terms of fiscal transparency, inflation control, and the achievement of intergenerational sustainable development. Furthermore, this research aims to identify the strengths and weaknesses of Iran's oil-based budgeting system in comparison to Norway and to propose solutions for reducing the country's budgetary dependence on oil. Research Method: The present research is descriptive-analytical in nature and applied in terms of purpose. The data collection method is based on documentary, library, and reliable statistical sources, including reports from the International Monetary Fund (IMF), the World Bank, Iran's development plan laws, annual budget laws, and official reports of Norway's sovereign wealth fund. The time frame of the study covers the years 2008 to 2025. The collected data have been analyzed using content analysis and systematic comparison (qualitative comparative analysis), and indicators such as budget transparency, the degree of dependence on oil revenues, the efficiency of development funds, and economic fluctuations in the two countries have been compared.. Findings: The findings of the research indicate that Norway, by adopting prudent fiscal policies and institutionalizing transparency, has been able to transform oil revenues into productive and sustainable capital. The establishment of Norway's sovereign wealth fund in the 1990s, the separation of oil revenues from the government's current budget, and the enactment of anti-inflationary laws have prevented the Norwegian economy from suffering from Dutch disease, while enabling it to enjoy some of the world's highest indicators of welfare and fiscal stability. In contrast, the findings related to Iran reveal a severe dependence of the public budget on oil revenues (averaging over 30% of budget resources during the study period) as well as significant seasonal and annual fluctuations in revenue realization.. Conclusion: The results of the research show that the mere existence of oil revenues cannot guarantee sustainable development; rather, the type of legal system and the quality of budgetary policies are the main determining factors. To reduce the vulnerability of Iran's economy to oil shocks and to achieve intergenerational justice, structural reform of oil laws and budgeting is inevitable هدف: هدف اصلی این پژوهش، تحلیل تطبیقی نظام حقوقی و سیاست‌های بودجه‌ای دو کشور ایران و نروژ در بهره‌برداری از منابع نفتی است. این مطالعه می‌کوشد تا نشان دهد که چگونه تنظیمات حقوقی متفاوت در مدیریت درآمدهای نفتی می‌تواند به نتایج متفاوتی در حوزه شفافیت مالی، کنترل تورم، و دستیابی به توسعه پایدار بین‌نسلی منجر شود. همچنین، این پژوهش در پی شناسایی نقاط ضعف و قوت نظام بودجه‌ریزی نفتی ایران در مقایسه با نروژ و ارائه راهکارهایی برای کاهش وابستگی بودجه کشور به نفت است. روش پژوهش: پژوهش حاضر از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی است. روش گردآوری داده‌ها مبتنی بر منابع اسنادی، کتابخانه‌ای و آماری معتبر شامل گزارش‌های صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی، قوانین برنامه توسعه ایران، قوانین بودجه سالانه، و گزارش‌های رسمی صندوق ثروت ملی نروژ است. بازه زمانی مطالعه، سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۵ (۱۳۸۶ تا ۱۴۰۳) را دربرمی‌گیرد. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از روش تحلیل محتوا و مقایسه نظام‌مند (تحلیل تطبیقی کیفی) مورد بررسی قرار گرفته و شاخص‌هایی نظیر شفافیت بودجه، میزان وابستگی به درآمدهای نفتی، کارایی صندوق‌های توسعه‌ای، و نوسانات اقتصادی دو کشور با یکدیگر مقایسه شده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نروژ با اتخاذ سیاست‌های مالی محتاطانه و نهادینه‌سازی شفافیت، توانسته است درآمدهای نفتی را به سرمایه‌ای مولد و پایدار تبدیل کند. تأسیس صندوق ثروت ملی نروژ در دهه ۱۹۹۰، تفکیک درآمدهای نفتی از بودجه جاری دولت، و تصویب قوانین ضدتورمی باعث شده است که اقتصاد نروژ نه تنها دچار بیماری هلندی نشود، بلکه از بالاترین شاخص‌های رفاه و پایداری مالی در جهان برخوردار گردد. در مقابل، یافته‌های مربوط به ایران بیانگر وابستگی شدید بودجه عمومی کشور به درآمدهای نفتی (به‌طور میانگین بیش از ۳۰ درصد منابع بودجه در بازه مورد مطالعه) و نوسانات فصلی و سالانه شدید در تحقق درآمدها است. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که صرف وجود درآمدهای نفتی نمی‌تواند تضمین‌کننده توسعه پایدار باشد، بلکه نوع نظام حقوقی و کیفیت سیاست‌های بودجه‌ای تعیین‌کننده اصلی است. برای کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد ایران در برابر تکانه‌های نفتی و تحقق عدالت بین‌نسلی، اصلاح ساختاری قوانین نفتی و بودجه‌ریزی امری اجتناب‌ناپذیر است.

https://api.lu.ac.ir/article_736111_9f832a2bc7992544d6699f271b5c29e9.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Judicial Interpretation of Ambiguous Concepts in the Constitution: A Case Study of the 'Right to a Healthy Environment' with a Hermeneutic Approach تفسیرِ قضاییِ مفاهیمِ مبهم در قانون اساسی: مطالعه‌ی موردیِ «حق بر محیط‌زیست سالم» با رویکرد هرمنوتیکی 1 12 736422 10.22034/api.2026.736422 FA رسول کرمی مقدم استادیار، گروه حقوق ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0009-0000-9430-1231 دانیال پهلوان دانش آموخته کارشناس ارشد، رشته حقوق عمومی، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران 0000-0002-2770-9197 Journal Article Objective: The objective of this research is to analyze the theoretical and practical challenges of the judicial interpretation of the "right to a healthy environment" in Iran's legal system (with an emphasis on Principle 50 of the Constitution). Despite the explicit legal prohibition of polluting activities, the conflict between developmental demands and the public interest, along with the open-ended and evolving nature of this right, has given rise to difficulties in judicial practice. Research Method: This article employs the philosophical hermeneutic approach of Hans-Georg Gadamer to analyze the concept of the right to a healthy environment. Within this framework, the meaning of said right is not considered a pre-existing, static datum within the legal text, but rather as a construct arising from the interaction between the horizon of the constitutional text and the horizon of contemporary concerns (including climate crises, the rights of future generations, and sustainable development). Findings: The research findings indicate that in many contemporary judicial opinions, judges—whether unconsciously or consciously—have moved beyond a purely literal interpretive framework. By considering factors such as climate change, the health of future generations, and sustainable social needs, they have arrived at a new understanding of the "public interest." This context-sensitive reinterpretation, although not always explicit or systematic, reveals signs of the formation of a dynamic practice in which the right to a healthy environment is understood as an open and evolving right. It has also been determined that accepting the "historicity of legal understanding" does not negate the stability of the law, but rather enables its semantic richness within the context of time and place. Conclusion: The move from formal interpretation to context-sensitive interpretation in Iran's judicial practice is not only feasible but necessary. Such a transformation can lead to the issuance of more responsible, dynamic judgments that are consistent with the requirements of sustainable development. Furthermore, this interpretive approach prevents reductionism in public law and provides a basis for judges to achieve semantic flexibility when facing the conflict between development and the environment, without setting aside legal security. In sum, the application of philosophical hermeneutics in the judicial arena can pave the way for the realization of environmental justice and the protection of intergenerational rights within Iran's legal system. هدف: هدف این پژوهش، واکاوی چالش‌های نظری و عملی تفسیر قضایی «حق بر محیط‌زیست سالم» در نظام حقوقی ایران (با تأکید بر اصل پنجاهم قانون اساسی) است. با وجود صراحت قانون در ممنوعیت فعالیت‌های آلاینده، تضاد میان الزامات توسعه‌گرایانه و منافع عمومی، به همراه ماهیت گشوده و توسعه‌پذیرِ این حق، موجب بروز دشواری‌هایی در رویه قضایی شده است. روش پژوهش: این مقاله با بهره‌گیری از رویکرد هرمنوتیک فلسفیهانس-گئورگ گادامر، به تحلیل مفهوم حق بر محیط‌زیست پرداخته است. در این چارچوب، معنای حق مذکور نه به‌مثابه یک داده پیشین و ایستا در متن قانون، بلکه به‌عنوان برساخته‌ای از تعامل افق متن قانون اساسی با افق دغدغه‌های معاصر (از جمله بحران‌های اقلیمی، حقوق نسل‌های آینده و توسعه پایدار) در نظر گرفته می‌شود. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در بسیاری از آرای قضایی معاصر، قضات ناخودآگاه یا آگاهانه از چارچوب تفسیر صِرفِ لفظی فراتر رفته و با در نظر گرفتن عواملی چون تغییرات اقلیمی، سلامت نسل‌های آینده و نیازهای پایدار اجتماعی، به فهمی نو از «منفعت عمومی» دست یافته‌اند. این بازتفسیر موقعیت‌محور، اگرچه همواره صریح و نظام‌یافته نیست، اما نشانه‌هایی از شکل‌گیری رویه‌ای پویا را نمایان می‌سازد که در آن، حق بر محیط‌زیست سالم به‌مثابه حقی باز و در حال شدن فهمیده می‌شود. همچنین مشخص گردید که پذیرش «تاریخ‌مندی فهم حقوقی» به معنای نفی ثبات قانون نیست، بلکه غنای معنایی آن را در بستر زمان و مکان ممکن می‌سازد. نتیجه‌گیری: حرکت از تفسیر صوری به تفسیر موقعیت‌محور در رویه قضایی ایران نه تنها شدنی، بلکه ضروری است. چنین تحولی می‌تواند به صدور آرایی مسئولانه‌تر، پویاتر و هماهنگ با مقتضیات توسعه پایدار بینجامد. همچنین این رویکرد تفسیری از تقلیل‌گرایی در حقوق عمومی جلوگیری کرده و بستری فراهم می‌آورد تا قضات در مواجهه با تضاد میان توسعه و محیط‌زیست، بدون کنارگذاشتن امنیت حقوقی، به انعطاف‌پذیری معنایی دست یابند. در مجموع، بهره‌گیری از هرمنوتیک فلسفی در عرصه قضایی می‌تواند زمینه‌ساز تحقق عدالت زیست‌محیطی و حفظ حقوق بین‌نسلی در نظام حقوقی ایران باشد.

https://api.lu.ac.ir/article_736422_85961316c47ec09a36d0cdfb08ca2c89.pdf

دانشگاه لرستان پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 The Conflicting Role of Internal and External Supervision in the Accountability of Political Power in the Islamic Republic of Iran نقش ناسازه‌ی نظارت درونی و بیرونی در چگونگی پاسخگویی قدرت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران 1 21 737257 10.22034/api.2026.2085901.1671 FA موسی میر دانشجوی دوره دکتری.گروه علوم سیاسی(اندیشه سیاسی)، واحد بافت، دانشگاه آزاد اسلامی، بافت، ایران 0009-0008-3653-7498 مجید گل پرور استادیار گروه علوم سیاسی. واحد بافت، دانشگاه آزاد اسلامی، بافت، ایران 0000-0002-0880-544X مرتضی بابایی ساخمرس استادیار گروه علوم سیاسی. واحد بافت، دانشگاه آزاد اسلامی، بافت، ایران 0000-0002-2549-249X Journal Article 2025 09 01 Objective: One of the fundamental challenges in the political system of the Islamic Republic of Iran is the conflict and inconsistency between the two levels of internal oversight and external oversight in the accountability mechanism of political power. Internal oversight is based on piety, moral conscience, and a sense of individual responsibility before God, while external oversight is based on legal institutions, formal rules, and institutional and social oversight mechanisms. The main issue of the research is what consequences the prioritization and dominance of each of these two levels of oversight has for the quality of political accountability. Research Method: The present research was conducted using a descriptive-analytical method and using content analysis of official documents and intellectual texts in the period from 1993 to 2003. Findings: It shows that the dominance of internal oversight without institutional support leads to religious pretense, covert corruption, and reduced performance measurability; in contrast, the dominance of external oversight without strengthening moral conscience leads to the formalization of rules, soulless bureaucracy, and reduced motivation for responsibility. Accordingly, sustainable accountability in a religious political system requires the creation of a strategic balance and synergy between individual piety and legal and institutional mechanisms. Conclusion: The analysis conducted in this article shows that the main issue of the oversight system in the Islamic Republic of Iran is not “absolute reliance on internal or external oversight,” but rather how to prioritize one of the two over the other and its structural consequences.In fact, both levels of oversight—internal and external—exist simultaneously in the governance structure; but the shifting weight of each has different effects on political accountability هدف: یکی از چالش‌های بنیادین در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران، تعارض و ناسازه میان دو سطح نظارت درونی و نظارت بیرونی در سازوکار پاسخگویی قدرت سیاسی است. نظارت درونی مبتنی بر تقوا، وجدان اخلاقی و احساس مسئولیت فردی در برابر خداوند است، در حالی‌که نظارت بیرونی بر نهادهای قانونی، قواعد رسمی و سازوکارهای نظارت نهادی و اجتماعی استوار می‌شود. مسئله اصلی پژوهش آن است که اولویت‌یابی و غلبه هر یک از این دو سطح نظارت چه پیامدهایی برای کیفیت پاسخگویی سیاسی به همراه دارد. روش پژوهش: پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیل محتوای اسناد رسمی و متون اندیشه‌ای در بازه زمانی ۱۳۷۲ تا ۱۴۰۲ انجام شده است. یافته‌ها: نشان می‌دهد غلبه نظارت درونی بدون پشتیبانی نهادی به تظاهر دینی، فساد پوشیده و کاهش سنجش‌پذیری عملکرد می‌انجامد؛ در مقابل، غلبه نظارت بیرونی بدون تقویت وجدان اخلاقی، به صوری‌شدن قواعد، بوروکراتیسم بی‌روح و کاهش انگیزه مسئولیت‌پذیری منجر می‌شود. بر این اساس، پاسخگویی پایدار در نظام سیاسی دینی مستلزم ایجاد تعادل راهبردی و هم‌افزایی میان تقوای فردی و سازوکارهای قانونی و نهادی است. نتیجه‌گیری: تحلیل انجام‌شده در این مقاله نشان می‌دهد که مسئله اصلی نظام نظارتی در جمهوری اسلامی ایران «اتکای مطلق به نظارت درونی یا بیرونی» نیست، بلکه چگونگی اولویت یافتن یکی از این دو نسبت به دیگری و پیامدهای ساختاری آن است. در واقع هر دو سطح نظارت—درونی و بیرونی—به صورت هم‌زمان در ساختار حکمرانی وجود دارند؛ اما تغییر ثقل و وزن هر کدام آثار متفاوتی بر پاسخگویی سیاسی برجای می‌گذارد.

https://api.lu.ac.ir/article_737257_db5d759f6254096783b7b2884a518ff9.pdf