دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 4 7 2025 09 23 The Flow of the Influence of Israeliism on Islamic Mysticism and Sufism جریان‌شناسی نفوذ اسرائیلیات در عرفان و تصوف اسلامی 1 19 736198 10.22034/api.2026.2090298.1780 FA یحیی نورالدینی اقدم استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور تهران، ایران 0000-0003-3409-1724 حسن حیدرزاده سردرود استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور تهران، ایران 0000-0001-9977-7968 Journal Article 2025 03 31 <strong>Objective</strong>: To examine and identify the sources and factors behind the infiltration of Israiliyyat into Islamic mysticism in order to better understand the true nature of Islam and to help create the conditions for purifying the Islamic tradition from irrational and non-canonical superstitions and legends.<strong>Method: </strong>Relying on historical investigations and the study of authentic sources of Islamic mysticism, this research analyzes the process through which Israiliyyat penetrated the Islamic sphere and traces the footprints of this influence within Islamic mysticism.<strong>Results: </strong>The findings indicate that certain converts to Islam, groups of uninformed or ill-intentioned Muslims, and even the caliphal establishment played a fundamental role in spreading Israiliyyat<span dir="RTL" lang="FA">. </span>Beyond disseminating superstitions and anti-rational narratives, this influence facilitated the entry of ideas such as determinism, anthropomorphism, corporealism, fatalism, acceptance of oppression, permissiveness, and subservience to Jewish and Christian authority<span dir="RTL" lang="FA">. </span>Moreover, Israiliyyat first entered the domain of hadith through fabricated and non-transmitted reports, then simultaneously infiltrated history, prophetic biography, and doctrines, and from there found their way into Islamic epistemic discourse, especially Sufism<span dir="RTL" lang="FA">. </span>These elements were incorporated into literary and mystical prose and poetry in forms such as divine sayings, stories of the prophets, prophetic traditions, and accounts attributed to spiritual masters.<strong>Conclusions: </strong>Over time, Israiliyyat became widespread in Islamic mysticism and Persian literature, and many of its elements have turned into common beliefs and motifs, shaping Islamic intellectual discourse without due attention to their spurious origins<span dir="RTL" lang="FA">. </span>Therefore, identifying the origins of these motifs and critically evaluating their sources is an urgent necessity for refining Islam’s mystical and intellectual heritage<span dir="RTL" lang="FA">. </span>Attention to authentic Islamic sources can also help distinguish valid religious teachings from distorted or infiltrated elements<span lang="EN">.</span> <strong><span lang="FA">هدف:</span></strong><span lang="FA"> بررسی و شناخت مصادر و عوامل نفوذ اسرائیلیات در عرفان اسلامی به‌منظور شناخت حقیقت اسلام و فراهم‌کردن زمینه پاک‌سازی ساحت اسلام از خرافات و افسانه‌های غیرعقلانی و غیرشرعی</span><span lang="AR-SA">.</span><strong> </strong> <strong><span lang="AR-SA">روش پژوهش: </span></strong><span lang="FA">این پژوهش با تکیه بر بررسی‌های تاریخی و مطالعه مصادر اصیل عرفان اسلامی به جریان‌شناسی نفوذ اسرائیلیات در ساحت اسلام پرداخته و همچنین ردپای این نفوذ را در عرفان اسلامی پیگیری کرده است</span><span lang="AR-SA">.</span> <strong><span lang="AR-SA">یافته‌ها: </span></strong><span lang="FA">یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که برخی اسلام‌آورندگان گروهی از مسلمانان ناآگاه یا مغرض و حتی دستگاه خلافت در گسترش اسرائیلیات نقش اساسی داشته‌اند</span><em style="mso-bidi-font-style: normal;"><span dir="LTR">.</span></em> <span lang="FA">این نفوذ افزون بر نشر خرافات و داستان‌های ضدعقلی به ورود اندیشه‌هایی مانند جبر تشبیه تجسیم تقدیرگرایی ظلم‌پذیری اباحه‌گری و سلطه‌پذیری از یهود و مسیحیت انجامیده است </span><em style="mso-bidi-font-style: normal;"><span dir="LTR">.</span></em> <span lang="FA">همچنین اسرائیلیات ابتدا از طریق احادیث موضوع و غیرمأثور وارد حوزه احادیث شده سپس به‌صورت هم‌زمان در تاریخ سیره و عقاید نفوذ کرده و از آنجا در گفتمان معرفتی اسلام به‌ویژه تصوف راه یافته است، این عناصر در قالب احادیث قدسی قصص انبیاء احادیث نبوی و روایات مشایخ وارد نظم و نثر ادبی و عرفانی شده‌اند</span><span lang="AR-SA">.</span> <strong><span dir="RTL" lang="AR-SA"> نتیجه‌گیری: </span></strong><span dir="RTL" lang="FA">اسرائیلیات به‌تدریج در عرفان و ادب فارسی رواج یافته و بسیاری از آنها امروزه به‌صورت باورها و مضامین رایج درآمده‌اند به‌گونه‌ای که بدون توجه به مصادر مجعولشان بر گفتمان فکری اسلام تأثیر گذاشته‌اند. ازاین‌رو بازشناسی خاستگاه این مضامین و نقد منابع آنها برای پالایش میراث عرفانی و فکری اسلام ضرورتی جدی دارد. همچنین توجه به مصادر اصیل اسلامی می‌تواند زمینه تمایز میان آموزه‌های معتبر دینی و عناصر تحریف‌شده و نفوذی را فراهم سازد</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span> https://api.lu.ac.ir/article_736198_c72239eb5ba0e350888f75df3ddb37dc.pdf