دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 06 22 The Tools of Satan for Deceiving Humanity from the Perspective of the Holy Qur’an «ابزارهای شیطان» برای «فریب انسان» از منظر قرآن کریم 1 23 735469 10.22034/api.2026.2087516.1704 FA علی محمد خیرعلی عندلیب گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-4981-7703 محسن احتشامی نیا گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-4981-7703 ناهده فوزی گروه ادبیات عرب، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-0784-2804 Journal Article 2025 11 07 <strong>Objective</strong>: Investigating the nature of Satan and his methods of influencing human thoughts and behaviors is a vital subject within Qur’anic studies and Islamic ethics. This is primarily because human deviation from the divine path often results from the gradual influence of satanic temptations. Therefore, clarifying Satan’s fundamental reality and analyzing his strategies of seduction can significantly aid in identifying the causes of human misguidance and developing effective countermeasures. Such understanding also enhances individuals’ spiritual and moral awareness in confronting deviant tendencies.<br><strong>Method</strong>: This study employs a descriptive-analytical approach. The data were collected through library research and note-taking from academic sources, then analyzed qualitatively<span lang="EN">.</span><br><strong>Results</strong>: The findings reveal that Satan employs a variety of tactics to lead humans astray. These include inciting the lower self, inducing forgetfulness of God's remembrance, planting false promises and prolonged desires, beautifying sinful acts, whispering secretly, and fostering forgetfulness and hostility among individuals. His influence is exerted gradually through a step-by-step process.<br><strong>Conclusion</strong>: However, humans possess the capacity to resist these temptations by utilizing two divine gifts: intellect and free will. Satan cannot directly control human reason or choice; rather, he infiltrates the faculties of imagination and fantasizing, causing distortions in mental perceptions. This creates a foundation for cognitive errors, ultimately leading to misunderstanding and wrongful behaviors. Therefore, strengthening religious awareness and ethical vigilance can play an important role in neutralizing these influences<span lang="EN">.</span> <strong><span lang="FA">هدف:</span></strong><span lang="FA"> شناخت ماهیت شیطان و شیوه‌های نفوذ او در اندیشه و رفتار انسان از مباحث مهم در معارف قرآنی و اخلاق اسلامی است؛ زیرا انحراف انسان از مسیر هدایت الهی غالباً در نتیجه تأثیر تدریجی وسوسه‌های شیطانی شکل می‌گیرد. از این رو تبیین حقیقت وجودی شیطان و بررسی روش‌های اغواگری او می‌تواند در شناخت عوامل گمراهی انسان و راه‌های مقابله با آن نقش مهمی ایفا کند. این امر به تقویت بینش دینی و اخلاقی انسان در برابر انحرافات نیز کمک می‌کند</span><span lang="AR-SA">.</span><br><strong><span lang="AR-SA">روش پژوهش:</span></strong> <span lang="FA">این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. داده‌ها با استفاده از فیش‌برداری از منابع کتابخانه‌ای گردآوری شده و به صورت کیفی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌اند</span><span lang="AR-SA">.</span><br><strong><span lang="AR-SA">یافته‌ها:</span></strong> <span lang="FA">یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شیطان برای اغوای انسان از راه‌های گوناگونی بهره می‌گیرد؛ از جمله تحریک نفس امّاره، ایجاد غفلت از یاد خدا، القای وعده‌های دروغین و آرزوهای طولانی، زیبا جلوه دادن گناهان، نجواهای پنهانی و ایجاد فراموشی و دشمنی میان انسان‌ها. همچنین تسلط او بر انسان در فرایندی تدریجی و گام‌به‌گام تحقق می‌یابد</span><strong style="mso-bidi-font-weight: normal;"><span dir="LTR">.</span></strong><br><strong><span dir="RTL" lang="AR-SA">نتیجه‌گیری:</span></strong> <span dir="RTL" lang="FA">با این حال، انسان با بهره‌گیری از دو موهبت الهی عقل و اختیار می‌تواند در برابر این وسوسه‌ها ایستادگی کند. شیطان قادر به تصرف مستقیم در عقل و اختیار انسان نیست، بلکه از طریق نفوذ در قوه وهم و خیال و ایجاد دگرگونی در ادراکات ذهنی، زمینه مغالطه شناختی را فراهم می‌سازد که در نهایت می‌تواند به واژگونی شناخت و بروز رفتارهای نادرست منجر شود. بنابراین تقویت آگاهی دینی و مراقبت اخلاقی می‌تواند نقش مؤثری در خنثی کردن این تأثیرات داشته باشد</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span> https://api.lu.ac.ir/article_735469_870028d47913a0020402883e72b9bb72.pdf