دانشگاه لرستان پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی 2980-8944 5 9 2026 03 21 Modern Ijtihad in the Rights of Walad al-Zina: A Jurisprudential Rereading and Presentation of Reformist Approaches اجتهاد نوین در حقوق ولدالزنا: بازخوانی فقهی و ارائه رویکردهای اصلاحی 1 23 735342 10.22034/api.2025.2065591.1382 FA منصوره ارجمندی فرد استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی،دانشگاه پیام نور ،تهران،ایران. 0000-0002-4114-2553 Journal Article 2025 07 12 Objective: This study aims to revisit and critically analyze the legal rulings related to a child born out of wedlock (walad al zina) in Islamic jurisprudence. It seeks to explore the reformative capacities within Imami jurisprudence by engaging with contemporary foundations such as human dignity, the higher objectives of Sharia (maqasid al sharia), and modern scientific evidence, including DNA testing. The primary objective is to demonstrate the feasibility of revising certain traditional rulings without departing from the fundamental principles of Islamic law. Method: Employing an analytical comparative approach, the article examines classical sources of Shia and Sunni jurisprudence. It analyzes traditional evidentiary bases such as the Quran, the Sunna, ijma (consensus), and qiyas (analogical reasoning), as well as legal maxims like sadd al dhara'i (blocking the means) and the preservation of lineage. These are then compared with ijtihad based principles including reason, public interest (maslaha), and the no harm rule (qaidat la darar). Results: The study indicates that many classical rulings concerning a child born out of wedlock such as the denial of paternal lineage, exclusion from inheritance, restrictions on testimony and judicial authority, and limitations regarding custody and financial support were formulated primarily to safeguard the family structure and protect legitimate lineage. However, an analysis grounded in contemporary ijtihad principles and scientific advancements reveals that certain aspects of these rulings may be revisited. Imami jurisprudence demonstrates the capacity to adopt more humane and context sensitive approaches aligned with modern social realities. Conclusion: The research concludes that Islamic jurisprudence, when approached through dynamic ijtihad and guided by principles such as reason, public interest, and the no harm rule, possesses the ability to respond effectively to emerging social needs. This adaptive capacity can pave the way for reforming certain rulings related to a child born out of wedlock without compromising the essential foundations of Sharia. هدف: این پژوهش به دنبال بازخوانی و تحلیل دوباره احکام مربوط به «ولدالزنا» در فقه اسلامی است و می‌کوشد ظرفیت‌های اصلاحی موجود در فقه امامیه را با استفاده از مبانی نوین مانند کرامت انسانی، مقاصد شریعت، و داده‌های علمی جدید از جمله آزمایش (DNA) بررسی کند. هدف اصلی، نشان دادن امکان بازنگری در برخی احکام سنتی بدون عدول از اصول بنیادین فقه است. روش پژوهش: مقاله با رویکرد تحلیلی– تطبیقی و بر پایه مطالعه منابع کلاسیک فقه شیعه و اهل سنت، به بررسی ادله سنتی مانند کتاب، سنت، اجماع و قیاس، و نیز قواعدی مانند سدّ الذرائع و حفظ نسب پرداخته و آنها را با مبانی اجتهادی همچون عقل، مصلحت و قاعده لاضرر مقایسه می‌کند. یافته‌ها: مطالعه نشان می‌دهد که بسیاری از احکام سنتی درباره فرزند نامشروع مانند عدم انتساب نسب به پدر، محرومیت از ارث، محدودیت در شهادت و قضاوت، و احکام مربوط به حضانت و نفقه بر اساس ملاحظات حفظ نظام خانواده و صیانت از نسب وضع شده‌اند. با این حال، تحلیل مبانی اجتهادی و یافته‌های علمی معاصر نشان می‌دهد که امکان بازنگری در بخشی از این احکام وجود دارد و فقه امامیه ظرفیت پذیرش رویکردهای انسانی‌تر و متناسب با شرایط زمانه را دارد. نتیجه‌گیری: پژوهش نتیجه می‌گیرد که فقه اسلامی، در پرتو اجتهاد پویا و استفاده از اصولی چون عقل، مصلحت و قاعده لاضرر، توانایی پاسخگویی به نیازهای نوپدید اجتماعی را دارد. این ظرفیت می‌تواند زمینه‌ساز اصلاح برخی احکام مربوط به ولدالزنا باشد، بی‌آنکه به اصول بنیادین شریعت خدشه‌ای وارد شود.

https://api.lu.ac.ir/article_735342_ee959140311bc7eea161a9dfe5871770.pdf